21 July, 2017

Hnattuan Ropi Bik

Hnattuan Ropi Bik

Innsangnu pakhat cu mawttaw khalh license tuah ding in a feh ih zung hnattuan pakhat va tong in cahlap pakhat ah a nun thuhla tawi an ngankhum.

Zung hnattuan: Hnattuan na nei maw?
Innsangnu: Nei e. Nu ka si.

Zung hnattuan: Nu timi cu sinak nei mi hnattuan a si lo. Hnattuan nei lo asilole cawm mi ti'n kan ret.

Innsangnu cu a thin a nuam lo zet. Taktak ahcun tlawng degree ngah zotu a si ve. A leng ah hna a ttuan lo nan, a leng ih hnattuantu pawl hnakin a hnattuan a tam sawn fawn. Zirnak neih le neih lo cu a thupi bik lo nan, zianghman ttuan lo in cawm cop dinhmun ih nu an ret ruangah, nu hmuahhmuah hrangah a riah a sia.

A lehhnu kum malte a rei hnu, a license kumbi tthan ding ih a va feh tikah, license a tuah lai ih a ton mi zung hnattuan thotho kha a va tong.

Zung hnattuan: Tu fang ah ziang hna na ttuan?
Innsangnu: Tundinnak Zung ih Ttuanvo Neitu ka si.

Zung hnattuan: Hnattuan phur rit zet a si ual, ti aw?
Innsangnu: Si e. Ni khat ah nazi 14 hrawng ttuan a ttul. Vei hnihkhat ahcun nazi 24 rori in a ttul dandan  ih ttuan a ttul. ​

Zung hnattuan: (A lung a lut thlang ih) Cumi hna na ttuannak a rei zo maw? Ziangtluk lawmam in a thupi?

Innsangnu: A rei thlang. Lehhnu kum reipi tiang ka ttuan lai ding fawn. Zung hngettek khal an um ko nan a zate'n keimah in ttuanvo ka la. A cancan ah zirhliahnak (research) tiang ka tuah. Taktak ahcun Tundinnak hnattuan hi ram pakhat men hman si lo in leitlun pumpi hrang tiang ah a thupi. Minung zate hrangih hnattuan thupi a si. Hnattuan dang hnakin a harsa fawn.

Zung hnattuan cun mak a ti zet ih, "Cuti a si ahcun thlahlawh tampi na ngah pei cu ti aw?" tiah a sut bet.

Innsangnu: Thlahlawh lam cu rel duh hlah. Thlahlawh la ih hnattuan ka si lo. Ttuan man ah thin diriamnak le thin nomnak lawng ka la.

A ttul mi zate'n an ngankhum thluh hnu ah zung hnattuan in innsangnu cu zung sangka hram tiang in ngaisang zet in a thlah.

Sangka an thlen tikah innsangnu cun, "Ka hnattuan hi kawhdan dang khal a um. An kawhdan cu "NU" ti a si," tiah a sim.

Nui' hnattuan ih thupitnak a theih ngah zo ruangah zung hnattuan khal in, "Ka lo upat nasa," tiah thinlung tak in a sawn sal.

Hram: Ngantu theih lo mi ca via Yoyarlay


Nuamnai Deuh in Laam Aw

Nuamnai Deuh in Laam Aw

Nauhak pawl an lek khawm lai na zoh dah maw, asilole ruahpi in leilung a tlak awn na ngai dah maw? A zuang diaido mi phengphehlep na thlun dah maw, asilole ni a liam ciarco lai na cuan dah maw?

Nuamnai deuh awla a ttha.
Rang tuk in laam hlah aw.
Can a tawi.
Awnmawi hi kumkhua a hmun lo ding.

Ni tinte’n mansahlap ih vak in, “Na dam maw?” ti ih na sut mi in an lo son sal lai thei man lo in na um pang maw? Ni a liam hnu, ihkhun par tiang ah na lu sungih hnok celcel mi thuhla pawl thawn na it maw?

Nuamnai deuh awla a ttha.
Rang tuk in laam hlah aw.
Can a tawi.
Awnmawi hi kumkhua a hmun lo ding.

“Thaisun ah kan tuah ding,” ti’n na fa na sim ih, na manhlap tuk ruangah, a riahsiatnak hmu ngah lo in na um dah maw? “Hi,” ti ding can hman na neih nawn lo ruangah na rualpi ttha thawn  nan rualpiawknak a hlo ta dah maw?

Nuamnai deuh awla a ttha.
Rang tuk in laam hlah aw.
Can a tawi.
Awnmawi hi kumkhua a hmun lo ding.

Na pan mi hmun thleng ding in manhlap tuk ih na tlan asile, cutawk thlen ih nomnak ih hrek na sungral a si. Thinharnak le manhlapnak hlir ih ni na hman liam ahcun, cui ni cu on lo ih hlon mi laksawng vek a si.

Nuamnai deuh awla a ttha.
Rang tuk in laam hlah aw.
Can a tawi.
Awnmawi hi kumkhua a hmun lo ding.

Hram: Theih lo mi cangantu ih “Slow Dance.”


Nui' Thlacamnak ih Hmual

Nui' Thlacamnak ih Hmual

Pathian hi kalhmang maksak zetzet in hna a ttuan tiah an rel ttheu. Asinan kum 16 mi James Hogan cun a nun ih Pathian a cangvaihnak a thei lo lawlaw. Kan dunglam zarh malte ihsin tlawng a bang ih, pizza zemtu hna a ttuan. A saya le a hnattuannak boss pawl ih rel dan ahcun mi hawihhawm le mi taima a si ko nan, suakthuan si lai ih ton ttheu mi thinharnak cu a tuar thei tuk lo a bang. A awn lo mi a nui' thlacamnak um lo sehla cun a nun cu thuhlolak ah a cang zo ding.

Asinan mai' ttuanvo a sunsaktu a si ruangah, amah dawrtu pawl cu pizza hlum thurtho rori a zem ringring hai. Culai ah, ni khat cu tili fate pakhat ah Cadillac mawttaw pakhat a pil lai a hmu. Mawttaw cu a pil cak zet ih, a sung ah putar pakhat a um fawn. Cuvete'n James cun tthuktthunawknak um lo in a pizza phurhnak truck mawttaw cu a cawlhter ih tili sungah a va dawp. Mawttaw sungih rak tang mi cu Reverend Max Kelly a si. A lungci a rak mit zo. Mawttaw dunglam ih dingtu James cun mawttaw dunglam sangkate cu, vantthat thilthu ah ziangtin simaw, a ong aw ti a hmu. Cutawk ihsin putar cu a phorh ih tili kap ah a fehpi.

Mi a runsuah thluh tikah palik pawl in James cu inn ih thlah an tum. Asinan James cun pizza zem ding in truck thawn a feh a ttul tiah a el hai. Ttuanvo sunsak ringringtu a si vekin, pizza pawl an thleng tlai deuh ding ih malte an daih deuh fawn ding thu, pizza leitu pawl rak sim ding in radio thawn rawl dawr pawl kha in simthan sak uh tiah palik pawl cu a dil sawn hai.

1995 kum December thla ah James Hogan cu a thil ttha tuah mi ruangah Carnegie Medal an hlan. Cumi laksawng ahcun $2,500, medal le tlawng kainak ding scholarship an tel cih. James cun cui' thilthleng in a nunnak a danglamter thu a sim. Rev. Max Kelly ih cangsual hlan zarh hnih mai ahkhan James cun thih tum in a lu ah meithal thawn a rak kap aw. A meithal rak tlawlh lo sehla cun Rev. Max Kelly ih nunnak run ding in a nungdam nawn lo ding.

A nui' thlacamnak cu Pathian in a run theihsak zo. James cu tlawng a kai sal. A rualpi pawl dawi man thei ding in class hleifuan a la ih baseball team khal ah a tel. Misenpi ih duhdawtnak nasa zet le somdawlnak cun nun sullam thar le tumtahnak thar a neihter sal. 

#A taktak ih thleng mi asinan minung hmin pawl hi thleng danglam an si.

Hram: Joanie Nietsche ih "Second Chance" – A Cup of Chicken Soup for the Soul by Jack Canfield, Mark Victor Hansen and Barry Spilchuk.


06 July, 2017

Angki Ttet

Angki Ttet Hruhtu

Hnattuantu men ka si. A thiang mi ttuannak thawn ka pum ka cawm. Bom a ttul mi ka venghnen somdawl thei ding in ka tlin tawk ih ttha bik in ka zuam ringring. Thin diriamnak le harhdamnak hi ka neihsiah an si. Ka rethei ko nan, ka thinlung a tlaitluang ih, angki ttet khal ka ttihzah.

Thuamhnaw ttha a hruhtu cu minung pawl in an duh vekin va pawrh ko hai seh. Thuamhnaw hi minung sinak langtertu a si lo. A nun ih tuahttuan mi sawn kha a sinak diktak a si. Curuangah bawmtu a nei lo mi na venghnen kha, hnipuan ttet hruhtu a si khalle, a hrangih thil ttha na tuah thei mi hmuahhmuah thawn somdawl aw.

Minung zate’n kan suahkeh ah kan bangran thluh. Asinan ram tintian ah mi rethei lakih mi neinung pawl cu harhdamnak le fimthiamnak ah an co ttha cuang ko ding. Asinan leilung ih phum kan si hnu kum za khat ah kan ruh pawl run zoh leh hai sehla, hnipuan ttet a hruhtu minung ih ruh cu himi hi a si tiah zo in a sim thei ding? Kan bangrep lala ko lo maw?

Hram: Ngantu theih lo mi “The Ragged Jacket” bezai kha thutluang ih leh mi a si.


30 June, 2017

Ni Khat Nung Bet Thei Sehla Cun

Ni Khat Nung Bet Thei Ding Sehla Cun

Ni khat dang nung bet thei sehla cun, ka duhdawtnak zate, thangtthat theinak zate, sunlawih theinak zate in ka lo duhdawt, thangtthat, sunlawih ding.

In rundamnak sunglawi hi midang hnenih hlawm thei ding in ka mithmai hi a ttha thei bik in ka hni siamsiter ding.

Ka nom can le harsat can hmuahhmuah ih i umpi mi pawl ka mangsuak sal ding ih, i tuahsak mi hmuahhmuah ruangah lungawithu ka lo sim ding. Nangmah lo cun nehnak pakhat hman ka ngah lo ding ruangah a si.

Ni khat dang nung bet thei si sehla cun, ka ttahter mi nauhak hnenah ngaidam ka dil ding. Midang parih ttongkam siakha ka hman mi pawl ka la kir sal ding ih, an thinlung cu hnihnak le aipuannak in ka khatter ding.

Ni dang ni khat nung bet thei sehla cun, zohman hranhram in ka normawh lo ding. Rualpi thin ka nater lo ding. Ziangahtile a net tiang ih ka duhdawt a ttul mi an si ruangah a si.

Ni tin hi ziangruangah kan nun ih ni neta bik vekin kan hmang lo! Ziangruangah hmailam lawng thlir in can liam cia kan hngilh!

Khrihfa pakhat si ding in ni tin kan nung nan, a thupi bik cu peksuah ringringnak nun neih hi a si.

Hminsin: Carol Ann ih “One More Day to Live” bezai kha thutluang (prose) ih leh mi a si.


29 June, 2017

Mawinak Thuthup

Mawinak Thuthup

Na hmur mawi ding in, lainatnak awkam ttong aw.

Na mit duhnung ding in, minung pawl ih tthatnak hawl hmuh zuam aw.

Ruangrai zen therthi ding in, mi rilrawng pawl kha na rawl va hlawm aw.

Na sam mawi ding in, ni khat ah nauhak pakhat tal in na sam lak ah a kutzung pawl  lutter seh (fanau le nauhak pawl duhdawt aw).

Zahumnak nei ding in, theihfimnak thawn feh tlang uhla, nangmah lawng na tang dah lo ding.

Minung pawl hi thilri pawl hnakin, tundin sal, tharter sal, somso sal, remtthat sal, runsuah sal an ttul sawn ruangah, zovek minung hman va hlon hlo aw hlah.

Bawmtu kut pakhat na ttul tikah, na ban tawhram ah a um ti na hmu ding, timi hi cingkeng aw.

Na pitlin vivo tikah, kut pahnih na nei ti na hmusuak ding; pakhat cu nangmahte bomawknak ah a si ih, pakhat cu midang bomnak ah a si.

Nunau pakhat ih mawinak cu a hnipuan hruh mi ah a um lo, a neih mi ziazia, asilole a sam a hriat dan ah a tthum aw sawn.

Nunau ih mawinak cu a mit ah zoh ding a si, ziangahtile a mit cu, duhdawtnak ih umnak hmun a si mi, a thinlung ih sangka a si.

Nunau ih mawinak cu a hmelfang ah khuavang  hminsin a um le um lo ah a tthum aw lo, a mawinak diktak cu a sungmuril nun ah a um.

Duhdawt zet ih a peksuah mi ngaihsaknak, a nun ih a langter mi thinpem lainatnak ah a mawinak cu a um ih, cui’ nunau ih mawinak cu kum tampi liam vivo khal sehla, siatral lo in a tthang vivo sawn.

Hram: Sam Levenson ih “Beauty Tips.”


23 June, 2017

Tikhur sungih Sanghrang

Tikhur sungih Sanghrang

Vei khat ahhin tipithuanthum kiangih um mi sanghrang pakhat hi khual a tlawng. Tthate’n lamzin a hril cia ih, thil thar phunphun, hmun danglam phunphun a ton le thlen ruangah a lung a awi zet.

A feh vivo ih tikhur pakhat a tong. Tidai ka in ngah thlang ding ti’n a lung a awi zet. Asinan rin lo pi’n tikhur sungah sanghrang dang pakhat a rak um ti a hmu ih a mang a bang zet.
 
Tikhur sungih sanghrang khal in rin lo pi ih a hun hmuh thutthi ruangah a mang a bang ve.

Ziangahtile tikhur sungih sanghrang tei’ innsang cu tikhur sungah an karhzai, an tthanglian ih, a lenglam khawvel ah ziang a cang ti pakhat hman an thei lo. Curuangah tikhur sungih sanghrang cun, “Tipithuanthum timi hi a taktak ah ziangtluk in a tum?” tiah a sut.

“Imm, vun simfiang cu malte a har deuh. Tipithuanthum timi cu a kau zet. Tidai tamtakpi a um.”
“Tamtakpi timi cu ziangmi si? Kan umnak tikhur thuklam ih a hrek a kim pei maw?”
“Khami hnakin tamtakpi a si lai.”
“Cuti a si ahcun kan umnak tikhur ih tidai zat hrawng si pei cu.”
“Si lo e. Khami hnakin tamtakpi a si lai.”
“A cang thei lo hrimhrim. Himi tikhur ih thuklam le kauhlam cu a tluk thei lo. Leitlun ah himi tikhur tluk ih thuk le kau hi pakhat hman an um lo.”
“Ka rual, lo hmuhsuam tumnak fatakte hman ka nei lo. Asinan, himi hnak cun a thuk in a kau sawn tuk ngai sokhaw.”

Cutikah tikhur sungih sanghrang cu a thin a heng tuk thlang ih awka hro thawn, “Um men hnik, na ttong mi hi sullam pakhat hman an nei lo. Himi tikhur hnakih tum mi hi a um lo hrimhrim,” tiah a ti.

Kan kiangkap khal ah hivek minung hi hmuh ding an um ttheu. Mai’ theih mi umsun te kha thei kau zet, theih ttul mi thei thluh zo, tivek ih ruattu an um ttheu. Cuvek pawl khi tikhur sungih sanghrang thawn an bang aw.

Credit: Pyay Khine