26 August, 2016

Mitcaw Taktak cu. .

Mitcaw Taktak cu...

Tlawnginn ih mipa nauhak mitcaw a rat tikah, nauhak dang pawl in, "Mitcaw cu ziangti'n ca a zir thei ding?" tiah zirhtunu an sut.

Zirhtunu cun, "Cabu siarlotu minung lawng hi mitcaw taktak a si. Kan tlawngta thar cun a kut in ca a siar thei. Cafang si lo in, a pawng fatak tete a um mi cabu (mitcaw cabu) a nei," tiah a sim hai.

A tir ahcun nauhak dang pawl in mitcaw nauhak cu hnihsuak sainak ah an hmang. Asinan anih cun a ngaihsak hai lo. Thil vei khat a theih zo mi cu a hngilh sal dah lo. Curuangah nauhak dang pawl in an ca tuah bawm ding in an dil thok sawn lam.

Mitcaw nauhak cun a can awl neih mi cu casiarnak ah a hmang. Zirhtu khal in a tlin tawk in mitcaw cabu tampi a ngan sak. A cancan ahcun amah in ca a siar sak ih, a sung thuhla cu an relkhawm ttheu.

Vei khat cu ca an zir lai ah zirhtu ih lungnat a suak thutthi ih, nuamnaite'n a tohkham ah a vung to. A lungnat cu a reh lo nan ca zir can cem tiang cu a zirh peh ttentto.

Cu lai fang ah mitcaw pate cu, "Kan zirhtu a dam lo, sibawi kan kawh lohli a ttul," tiah a hun au thutthi.

Curuangah nauhak pawl cu an ding vukvi ih sibawi an va ko. Sibawi a ra thlen tikah zirhtunu cu norleng thawn zato ah an fehpi.

Nauhak pawl cun, "Kan zirhtunu a dam lo ti ziangtin na thei thei?" tiah mangbang zet in an sut.

"A aw a tthia, a hmai a raam ih a ttong lailak ah a cawl cingcing. Curuangah a dam lo ti ka thei."

"Cumi cu na hmu thei tinak maw?" tiah mipa nauhak pakhat in a sut bet.

"Hmu thei lo nan, ka tongtuar (feel) thei. Tthimnak ah, Anthony, tuizing kha na riah a sia ti ka tongtuar thei. Inn lam ah buainak na nei tla a si men thei."

Anthony cun mangbang zet in, "Si e. A dik. Asinan hmu thei fawn lo in ziangtin na tongtuar thei?" tiah a sut sal.

"Tongtuar thei ding in cabu pawl in in zirh. Minung ih tontuar dan hi ka tontuarnak ihsin ka thei. Zirhtunu ih in sim dah mi kha cingkeng uh: Cabu siarlotu lawng hi mitcaw taktak a si."

Hram: A. Lopatina and M. Skrebtsova ih ngan mi "Wise Short Tales" cabu sung ihta "What do books teach us" leh mi a si.


A Ttha Thei Bik in Zuam Aw

A Ttha Thei Bik in Zuam Aw

Mexico ram ih Aztec miphun pawl in thuanthu roling danglam pakhat an nei. Hlan lai pi ahhin leitlun khuh thluhtu hramlak thingram pawl cu nasa zet in a rak kang ti a si. Minung le ramsa pawl cu meisa ihsi luat ding in an tlan ciamco. Cumi lakah kan unaupa sumbuk, Tecolotl ti ih kawh mi, khal a tel ve. Asinan kan unaupa Tecolotl cun a tlan phah ah a naibiknak tiva le meisa alh hlehka ih zuang rerotu vate fatakte pakhat a hmu. Curuangah cumi vate cu a va pan.

Cui' vate fatakte cu kan unaupa Quetzaltototl a rak si. Tiva ah a va zuang ih, a hmur fatakte thawn tidai a zuk hnu ah, meisa alh hliau zet umnak ah a kir sal ih, a hmawm mi tidai cu a tawih ttheu. Sumbuk Tecolotl cun Quetzaltototl cu, "Ziang na tuah, unaupa? Na aa maw? Khami na tuah ruangah zianghman a tthahnem cuang lo ding. Ziang tuah ding in na zuam rero? Na nunnak him ding in tlan lohli sawn aw!" tiah a auh.

Cutikah Quetzaltototl cu a cawl lawk ih, sumbuk cu zoh phah in, "Ka neih mi thawn ka tuah thei mi lakih ttha bik ka tuah rero a si ko," tiah a sawn.

Cuti'n, kan pu la kan pa pawl cun hiti'n an run sim lanta: hlan lai pi ah leitlun khuhtu hramlak a rak kang ih, cumi meisa cu vate fatakte Quetzaltototl, sumbuk pakhat, le ramsa le minung dang tampi pawl in ttangrual in an rak phal mit ih, leitlun an rak runsuak.

...................

Na neih mi thawn, na tuah thei mi lakih ttha bik ih tuah ding cu na ttuanvo a si.

Hram: "Turning To One Another" by Margaret Wheatley


Hruangkulh ih Khatlam Kap

Hruangkulh ih Khatlam Kap

Amai' pangpar hmuan ih pangpar cin le zohkhen nuam ti zettu fala tleirawl pakhat a rak um.  Amah zohkhentu a pi in, amah ih a rak duhdawt le ngaihsak vek thotho in, pangpar pawl duhdawt le ngaihsak ve ding ah a zirh mi a si. Curuangah a pi vek thotho in, a pangpar hmuan cu a mawi bik a si ringring.

Ni khat cu pangpar ci a cah ttheunak dawr ih pangpar cazin a zoh rero lai ah, pangpar ci khat hmin cun a mit a la vukvi. Cuvek pangpar cu a rak hmu dah lo. Curuangah neih ve a duh ih a cah lohli.

Pangpar ci a ra thlen tikah, a rak timlam cia mi hmun ah a cing. A cinnak hmun cu a hmuan dunglam ih lungto hruangkulh tawhram kiang ah a si. Hri nei ci a si mi, cui pangpar cu cak zet in a hung tthang ih, hnah hring mawi zetzet khal a nei. Asinan a par dah lo. Fala tleirawl cun ni tinte'n cumi pangpar cu a vur, ti a paih, a cawm ih, hung par lohli seh tiah ttongkam tiang hmang in a thlem. Asinan zianghman a tthahnem lo.

Zarh tampi a rei hnu, zing khat cu a pangpar hri kiang ah ding in, hung parsuah ti a neih lo ruangih a lunghmui lo thu a phunzai. Pangpar hri cu sat cat in cutawk hmun ih pangpar ci dang cing ding ah khuimawcin a rak ruat zo fawn.

Cumi lai fang ah a hmuh dah lo mi an hmuan car nu in, "Ka lung a awi tuk! Na cin mi pangpar hri ih pangpar pawl hi ziangtluk in ka duh ti hi a ruat hman na ruat ban lo ding," tiah a rak auh. Cutikah fala tleirawl cun lungto hruangkulh kotka ihsin a khatlam a va zoh ih, a khatlam ahcun a cin mi pangpar cu a hri khat in a rak par serser thluh ti a va hmu.

A hmuh mi lakih pangpar mawi bik rori an rak um. A cin mi pangpar hri kha hrungkulh parah a kai ih hrungkulh khatlam ah va thleng in, cutawk ahcun mawi le duhnung zet in a rak par ttheu.

Thil ttha na tuah mi ih rahsuah na hmuh thei lo ruangah, tthathnemnak a nei lo tinak a si lo. Hruangkulh ih khatlam kap ahcun mawi zet in a rak par thotho ih, midang hrangah lungawinak a thlenter ringring ttheu. 

Hram: Randy Reynolds ih "The Other Side of the Wall."


Bank Account Cungcuang

Bank Account Cungcuang

Zing tinte'n paisa 86,400 a lo pe ringringtu bank pakhat a um ti'n vun suangtuah hnik aw. Cumi bank cun ni tinte'n paisa 86,400 a lo pe ringring ko nan, nangmah in na sum hmannak cazin na kaih a siang lo ih, sunvu ih na hman ngah lo mi hmuahhmuah kha a hlon thluh sal fawn ding. Cuti'n si taktak sehla ziangtin na tuah ding? Na paisa hmuahhmuah kha hman thluh na tum tengteng ding ti a zum um!

Si ko. Mi hmuahhmuah in cuvek bank kan nei thluh. Bank ih hmin cu CAN a si. CAN cun zing tinte'n second 86,400 a lo pe ringring. Siimlam tinte'n , thil ttha tuahnak ih na hman lo mi hmuahhmuah kha, na sunral mi cazin ah a ngankhum ringring. A hleifuan tuah a siang lo. Ret khawl cia mi neih khal a siang lo. Ni tinte'n account thar a lo tuah sak ringring sawn. Zan a thlen tinte'n sun ih na hmansuah mi cazin kha a ur hlo ttheu. Sun ih a lo pek mi na hmansuah thei lo ahcun, nangmah na sungral tinak a si.

Kir sal theih a si lo. Thaisun hrangah tam deuh ih cazin tuah tivek a ngah lo. Curuangah can nei daih lo asilole can nei tam tuk tivek a um dah lo. Can herhawi dan cu kanmah lawng ih kan tuah mi a si ih, midang ih in tuahsak mi a si lo. Tuahttuannak hrangah can ka nei daihcang lo timi hnakin, kan tuah kan ttuan duh taktak maw timi hi a thupi taktak mi sawn a si.

Ni khat ih kan neih zat a bangawk thluh ruangah, kan hlawhsamnak hi can neih daihcang lo ruangah ti ding a si mai lo ih, zianghman tuah ding ka nei lo ih ka um a har tuk tivek khal phunzainak ih hman ding tlak a si lemlo.

Hram: Roger Darlington's World ih "The Very Special Bank Account."


Hreitlung Tat Hriamnak Cang Thiam Aw

Hreitlung Tat Hriamnak Cang Thiam Aw

Kum tinte'n an tuah ttheu mi thinghau zuamawknak ah, tontehnak nei tam zettu putar le thazang cakvak zet lai tlangval cu a pakhatnak cuhawtu ding an si thlang.  An zuamawk dan ding cu a tluangtlam zet. Ni khat sungih thingkung hau tam thei sawntu kha a nehtu an si mai.

Thinghautu mino deuh cu a tha a tho zet ih, neh ding zum aw zet in hramlak ah a feh cih. Sunvu zanvar in cawl lo'n hna a ttuan. Thing a hau lai ahcun thinghautu upa sawn khal in khatlam hramlak ah thing a hau rero ti a thei ban. Mino cun thingkung a hau mi zat a zoh tikah neh khal a zum aw ngaingai.

Sun ahcun khatlam hramlak ihsi thingkung hau thluk awn cu cawlh cang a um phahphah. Cumi a theih tikah mino cu a tha a tho ngaingai. Ziangahtile a zuam mi pa cu a cawl phahphah ti a thei. Asinan anih cu a no lai ruangah cawlh ttul lo in a thazang a hmang thei.

Zuamawknak can bikhiah a cem tikah mino cun a neh ding ti rinngamnak sang zet a nei. A hau thluk mi thingkung pawl a zoh tikah, a cahvah zia langtertu rori an si tiah a ruat ih a uang aw ngaingai.

Laksawng pek puai an tuah tik khal ah champion sinak hreitlung cu amah an hlan ding tiah ruat in a phur zet. A kiang ahcun thinghautu upa sawn cu a ding ve. A zum hnakin, thinghautu putar cu a thazang a cauh hmel lemlo ruangah mino cun mak a ti deuh phah.

Laksawng ngahtu an phuan tikah thinghautu upa sawn in anih hnakin thing a hau tam sawn ti a thei ih, mino cu a riah a se zet. Thinghautu upa sawn hnenah, "Ziangtin a cang thei? Nazi kar tinte'n na cawl ti ka thei. Kei cun sun ihsin zan tiang cawl lo in ka ttuan. Cuihleiah nang hnakin ka cakvak sawn fawn," tiah a sut.

Cutikah thinghautu upa sawn cun, "Nizi kar tinte'n malte cawl phah in ka hreitlung ka tat hriam ttheu," tiah a sawn.

Hram: Roger Darlington's World


20 August, 2016

In Eisiattu Cepte pawl

In Eisiattu Cepte pawl

Colorado ramkulh, Long's Peak tlang hrap ahkhin a siatral mi thingkung tum ngaingai pakhat a um. Khuarel mithiam pawl in cumi thingkung cu kum 400 hrawng a nungdam tiah an sim. Amerika ih Columbus a ra thlen lai, San Salvador ih a ke a tthum lai ahkhan a keuh pekte a si ding ih, May Flower longpi to in Pathian be ding ah Britain ihsin a ratu pawl Plymouth ih an ra thlen lai ahkhan a vanglai a si ding, tinak a si.

Cui' thingkung tumpi cun a dam sung ah harsatnak tam zet a rak tong. Ttek in vei 14 a tlak, vur lihong nasa zetzet le thlisia in siar cawk lo in an nuai. Asinan kum 400 sung rori a rak tuarsuak thluh thei.

Asinan a netnak ahcun, cepte runrual in an do ciamco ih leilung ah a tlu. Cepte pawl cun a hawng an ei pop hnu ah, nuamtete'n a sunglam ih um mi thazang khal an ei siat vivo. Cepte pawl cu fatakte an si ko nan, cawl lo bang lo in thingkung tumpi cu an ei rero. Cutin, san her liam vivo khal ih rak sawihnin thei lo mi, ttek khal ih tlak that thei lo mi, le thlisia ih nuai siat thei lo mi thingkung tumpi cu, mehtok le zungpi ih hmeh that theih cepte fatakte pawl ih hmai ah a tlu ta riai.

Himi thuhla hin kanmai' nun cio ah ralrinnak in pe thei. Kan lakih mi tamsawn cun harsat mangbangnak tampi kan pahsuak thei. Kan zumnak thazang kan sawmkhawm ih kan neh, asilole, kan hmai ih um mi doawknak cu kan cingfel thei. Kan pumcawmnak ah siseh, kan bulpak nun ah siseh, dawnkhamtu maksak zetzet neh can tampi kan nei.

Asinan kan sunglam ihsi in eisiattu, vei tampi ah in tlukbahtertu taktak cu iksiknak, thinhengnak, sirawknak, hmuhnak bi, le a se lam ih thil thlirnak tivek thil fatakte pawl an rak si sawn. Asinan kannih cu thingkung tumpi vek kan silonak a um. Ziangahtile in siatsuah theitu nuncan ziaza simaw lole cin le dan timi "cepte pawl" kha kan hawl hmu thei ih, kan do ve thei. Asinan, cat bang lo ih kan ralrin cu a ttul ve ringring. 

#Dr. Harry Emerson Fosdick ih "The Battle of the Beetles" sirhsan ih ngan mi a si.


Sihkhawmawknak Ttha Nei Thei Ding Cun. .

Sihkhawmawknak Ttha Nei Thei Ding cun.....

Cumi ttum cu thlatang ciocio khal ah a daih bik ttum a si. Ramsa tampi cu khawsik tuar thei lo ruangah an thi hai.

Cutikah sakuh-te (hedgehog) pawl cun boruak um dan cu an theithiam. Curuangah an khua hlum ding ah hmun khat te ih finkhawm aw ding in an ruatcat. Cuti'n an tuam hlum aw khawm ih, khawsik lak ihsin an hum aw thei. Asinan an hmul zum pawl in anmai' kiang ciah ih um mi an rualpi kha a sun ngah ttheu ruangah a na an ti lala fawn.

(Hedgehog hi kut zaphak parih ret theih tluk in a fate mi ramsa a si ih, sakuh ci khat a si. Sakuh vek in hmul khong le zum a nei ve nan, amah a fatet vekin, a hmul zum khal an tawi. Ramsa duhnung an si ruangah mi tampi cun inn ah an vulh ttheu. )

Tawkfang ahcun pakhat tete'n an tthentthek aw thluh sal. Asinan mahte ih an um tikah an khua a sik tuk ih an thi zik lala. Curuangah hril ding an neih mi pahnih lakih pakhat an hril tengteng a ttul thlang. An rualpi hmul zum ih sun mi an tuar ding maw, leitlun ihsin an hloral ding, timi a si.

Sakuh-te pawl cu an fimvar ruangah hmun khat ih finkhawm aw sal ding in thutluknak an rak tuah. Naite ih an sihkhawmawknak ruangah an rualpi ih hmul in sun na deuh hman sehla, an khua a hlum ding ih an nung khawsuak ding ti an thei. Cuti'n thlatang khawsik luar zet cu an tuar khawsuak thei.

Sihkhawmawknak ttha bik timi cu mi famkim (tlamtling) pawl hmun khat ih umkhawm timi a si lo. Mi famkim zohman kan um lo ruangah cuvek cu thil cang thei khal a si lo. Sihkhawmawknak ttha timi cu mi pakhat cio in midang ih famkimlonak zawiawi thei ding ih zir in, midang ih tthatnak va sunsak thiam ding ih zirnak ihsin a ra suak mi a si sawn.

Hram: Roger Darlington's World ih "The Hedgehogs."