23 April, 2017

Leitlun Mawitertu Efren Peñaflorida

Leitlun Mawitertu Efren Peñaflorida

Efren Peñaflorida hi ke thum nei leng khaltu (tricycle driver) pacang le a nupi ih fa laita a si. Netalam ahcun an innsang cawmawknak daih aw deuh ding in khoh-suai dawr fatakte tla an tuah. Efren hi Cavite khawpi ih hnawm an hlonnak veng dengkawr ah a tthanglian. A nauhak lai ahcun hnawm lakah a lek ih, tidai borhbah khal a bual ttheu. Venghnen ih hmuhsuam khal a rak tong ttheu.

Khatlam ah, a nauhak tet lai ah nauhak somdawltu World Vision pawlkom in an rak bawm. Scholarship le sumpai somdawlnak pawl ngah in tlawng a kai ih, ca thiam thei zet a si ruangah sunlawihnak le laksawng tampi a ngah. 2000 kum ahkhan San Sebastian College ihsin computer ningthiamphung (technology) thawn hmat sang bik in tlawng a ttheh. Cumi thluh ah Cavite Ramkulh Phunsangtlawng ah a kai peh ih, 2006 kum ahkhan Fimthiamnak thuhla zirnak thawn a ttheh. 

1997 kum, amah kum 16 a si kum, ah Peñaflorida cun Sang Tlawng (High School) ah mino pawlkom pakhat a din. An pawlkom ih tumtah mi cu lamzin parih misual bur pawl hnenah a feh mi tlawngta pawl ih thinlung kha, zatlanghlawm hrangih hnattuannak le bulpak tthansohnak lam ih hruailut sawn ding in a si. A tlawngkaipi dang pawl khal in an run pehzom vivo ih an pawlkom hmin cu "Dynamic Teen Company" tiah an sak. A tir ahcun rualpiza ttuankhawm dinhmun in an thok ih sungtel minung 20 hrawng an si. An tumtah mi cu tlawngta le mino pawl hnenah fimthiamnaklam tthangphawknak tuah, mai' huamzawng ih tthansohterawknak, bulpak tthansohnak hrangih cangvaihnak, le zatlanghlawm hrangih hnattuannak tivek pawl an si. Lehhnu ahcun an kiangnai ih cuveklam hnattuantu Club 8586 thawn an ttuan tlang.

A netnak ahcun "nor-leng cazir pindan" (pushcart classroom) timi an tuahsuak. An nor-leng pawl ahcun cabu, pen, cabuai, tohkham le tlawnginn thilri pawl an phur ih, Zarhteni tinte'n thlanmual asilole hnawm hlonnak hmun tivek ah tlawnginn ih ca zirhawk vekin nauhak pawl kha ca an zirh hai.

Peñaflorida cu Cable News Network (CNN) ih Hero ah hril si ding in Club 8586 in a hmin an thunlut. Club 8586 hi hramthok le sang tlawng a kai lai ih sumpai rak somdawltu khal a si. Ram 100 lenglo ihsin hmin thunlut mi 9,000 lakah CNN ih Blue Ribbon Panel cun 2009 kum hrangih Hero 28 a hril mi lakah a telh. October 1 ah cumi 28 lak ihsin an hril sal tikah Top Ten ah a tel. Cule, November 22 ih an hril sal tikah "CNN Hero of the Year for 2009" a ngah.

Himi sunlawih laksawng ahhin Dynamic Teen Company in hna a ttuan peh vivo theinak ding ih somdawlnak sumpai $100,000 a tel cih.

Hram: www.quora.com


Ttahnak Horkuam ih Vancungmi

Ttahnak Horkuam ih Vancungmi
(asilole)
Hngakttah pawl ih Nu Sindhutai Sapkal

Sindhutai Sapkal hi 1948 November 14 ah India ram, Maharashtra ramkulh, Wardha khua ah a suak. Phun li tiang lawng tlawng a kai ngah. Cumi hman cu innsang hnattuan ttul ruangah can-laang (part-time) ih a kai mi a si. Retheihnak maksak hnuai ah a tthanglian. Kum 10 a ti ah kum 32 mi cu pasal ah an neihter. A ni le rang tei' inn ah harsa zet in a nun a hmang ih, kum 20 a si ah fapa pathum a hring zo.

Cumi lai ah an khua ih micakpa thawn thubuai an nei. Cu pa cun India ram ah alh-thei (fuel) ih an hman mi caw ek ro pawl kha khaw sung mipi pawl a khawlkhawmter hai. Cumi cu thingram zungtthen (forest department) thawn relremnak tuah in an zuar ttheu. Asinan khaw sung mipi pawl cu hlawhman zianghman a pe lo. An buainak ruangah pengpi (district) hotu cu an khua ah a ra ih, Sapkal a dik ti a hmuh ruangah nehnak a pe. Micakpa cu nunau rethei pakhat men in a mualphoter ruangah a tlawmla zet. Curuangah Sapkal ih pasal hnenah a nupi tthen ding in a fial. Cumi lai ah Sapkal cu fa a vonnak thla kua a luan zo. A pasal in a dawisuah ruangah an caw inn ah amahte'n fanu a hring. Cu thluh ah peng malte a hla mi a nui' inn ah a tlung nan a nu in a rak cohlang lo.

Beidong ruangih mahte thahawk duhnak thinlung cu sup ttentto in tlangleng zin kap ah vehceu rawl hrawng (kutdawh) a ttuan thok. Hitawk a thlen tikah nu le pa ih hnon mi nauhak tampi an um ti a hmusuak. Cui' nauhak pawl cu amai' fa ah a la ih, cawm thei ding khal in taima zet in kut a dawh. Amai' hnenih a ratu hngakttah hmuahhmuah ih nu si thei ding in thutluknak a tuah.

Neta ahcun amai' sungsuak fa cu Pune khawpi ih Shrimant Dagdu Sheth Halwai hngakttah tlawng ah a ret. A retnak san cu a cawmfa pawl le amai' fanu karlak ah thleidanawknak a um ding a phan ruangah a si. A thinlung a ropi zet.

Sapkal hi 'Mai' tiah duhdawtnak thawn an ko ttheu. A nun pumhlum in hngakttah pawl hrangah a hlan. Hngakttah 1050 lenglo a cawm zo. Tuini ahcun makpa 207, mo 36 le tu 1,000 a nei zo. Asinan a cawmfa pawl ih ei-in ding tawlrel ah a buai ringring lai. A cawmfa tampi cu tthatei' zirsuak mi danthiam le sibawi an hung si ih, amai' sungsuak fanu tel in, a cawmfa tthenkhat cun anmahte'n hngakttah tlawng an din hai. A fa pakhat cun Ph. D. tiang a ttheh.

A tlawmngainak le taimaknak ruangah sunlawihnak laksawng 272 lenglo a ngah. Cumi lakah 2010 ah Maharashtra Ramkulh Cozah in nunau le nauhak somdawlnak ih zatlanglam hnattuan a ttuantu an pek mi Ahilyabai Holkar Sunlawih Laksawng khal a tel. A ngah mi sumpai hmuahhmuah cu hngakttah pawl ih umnak ding hmun le inn saknak ah a hmang. An cawmawknak ding lawng si lo in tthatei' fimthiamnak an zir theinak ding tiang in a tawlrel.

2010 kum ahkhan amai' nunthuanthu sirhsan ih an tuah mi "Mee Sindhutai Sapkal" timi zuknung a suak ih, 54-nak London Zuknung Puai hrang khal ah hril a si. Sapkal hi thusim thiam zet khal a si.

Kum 80 a si kum ah a pasal cu ngaidam dil phah in a hnenah a ra kir. Asinan Sapkal cun a cawmfa si ding lawng in a rak cohlang. Ziangahtile himi cin ahcun nupi si lo in nu lawng a si thei thlang tiah a sim. A hngakttah tlawng ih na va leng asile a hlan ih a pasal cu a cawmfa upabik a si thu uang zet le duhdawt zet in hmeltheihnak a lo tuah ding.

Hram: www.quora.com


Biar-am Cah le Cah

Biar-am Cah le Cah

"Mumbai khawpi ah na zalte sung ihta paisa pia khat hmang lo in thla ruk sung na um thei pei maw?" tiah lo sut sehla, mi tam sawn cun "Ai" nan ti ko ding. Asinan mi pakhat cun a cang thei lo ding mi cu a rak tuah thei. A zalte sungah "pia nga tlang kang" hman a um lo can khal ah, ni khatkhat ahcun ka tumtah mi cu ka ngah tengteng ding tiah tumtahnak hnget a neitu a rak um.

Himi hi Nawazuddin Siddiqui ih nunthuanthu a si. A lar hnu ahcun theitu a ngah zet nan, a lar hlan ah Bolywood zuknung khawvel ih a rak zuamnak pawl cu mi tampi in an thei lo.

Nawazuddin Siddiqui hi Phunpi Thuanthucawn Tlawng (National School of Drama) ihsin phunsangtlawng a ttheh hnu ah Mumbai ah a thleng. Lemcan a thiam cungcuannak ruangah rei lo te sungah a sunmang cu a ngah mai ding tiah a ruat. Asinan a ruahdan a rak dik lo. India ram ih zuknung ttuanrian khawvel ahcun, hlawhtlinnak ngah thei ding in sonsalnak na tuah a ttul mi thusuhnak pahnih an um. Cumi thusuhnak pahnih cu - "Na pa/pu/nu/nukhatta/pakhatta ah lemcangtu/director an um maw? timi le "Na hmel a ttha in, na taksa a sek (six pack/zero) mawi tawk maw?" timi an si.

A tlun ih thusuhnak pahnih ah Zawazuddin Siddiqui cun tlinnak pakhat hman a nei lo. An sutnak cu, "Sir, lemcan hi ziang a si ti ka thei," ti ih a sonsal tikah annih cun, "Hah! Kannih hman in lemcan hi ziang a si ti kan thei lo. Nang in ziangtin na thei thei?" tiah an rak hnihsan.

Asinan a beidong san lo. Lemcannak khawvel ahcun tel thei dan ding a hawl. Vei tampi ahcun misenpi lakah a tel ih, a cancan ahcun ngaihsak hlawh tlak lemlo biakawknak tthenkhat ah a hmel a lang ve. Asinan cuvek ih maltakte a tuah mi khal ah mi ih theih tham ding khop in a rak zuam. Amah vekih talbuaitu mi malte in an lemcan thiamnak cu an rak hmu ngah. A hmu ngahtu lakah Irrfan Khan khal a tel. "New York" timi zuknung ih maltakte teltu Nawazuddin cu lemcan a thiam tiah Irrfan Khan in a fak.

Cuvek thapeknak le "biar-am cah le cah" timi lungput thawn a zuamnak pawl ruangah lehhnu ahcun lemcangtu hlawhtling zet ah a rung cang.

Hram: www.quora.com


18 April, 2017

Daite'n Um Na Duh ahcun Hotu Ttuan Hlah

Daitei' Um Na Duh ahcun Hotu Ttuan Aw Hlah

Hohaawknak (leadership) thawn pehpar in leitlun ih hminthang Alibaba Company ih CEO Jack Ma in a hnuailam vekin a sim.

1) Na Kuthnuai Minung pawl Duhdawt Aw
"Kan dunglam kum 8 sung hrawng ah mi in hiti'n in sim leuhleuh. 'Hotu na si si. Na hnattuan can cu na duhdan in tuah awla a ngah ko' in ti. A taktak ahcun hotu ih ttuanvo cu mah le mah phah niam aw in thiamtlinnak a neitu pawl in ziang an poimawh, ziang an tuah a ttul timi thei ding ih zingzoi khi a si," tiah Jack Ma in a sim.

2) Hotu ih ttuanvo, hruaitu ih ttuanvo cu duhdah zet ih ttuan ding mi a si lo
Jack Ma hi minung thawng sawm siar in hna an ttuannak company tumpi ih hotu a si. A nun zoh tikah dawt um zet a bang nan, a ttuanvo khal a te ve lo. "Buainak pakhatkhat a suah tikah, a suah vete'n ka cinfel a ttul. Zarhni karlak a si mi Nilaini zinglam nazi 6 ah siseh, Zarhte ah siseh, ka rualpi ttha bik ih suahcam ah siseh, cinfel ttul thubuai a um ahcun hrial theih a si lo," tiah a sim. "Daitei' um na duhtui' hrang ahcun hotu ttuan theih a si lo," tiah a sim bet.

3) Minung pawl kha nor (tul) aw, ttha zet in thunun awla, ttangkai zet in hmang aw
Buainak picang pawl cinfel thu thawn pehpar in Jack Ma in a rel ttheu mi ttongkam pakhat a um. "Tuini ih ka hnattuan cu a harsa ding. Thaisun ahcun a harsa sinsin ding. Asinan tipsun ahcun a hahdam zo. Na thiamtlinnak tamsawn hmang ih na cinfel ahcun buainak pawl cun thaizing hman an lan lo ding," tiah a sim. Hotu pakhat cun buainak an paltlang ngah tikah ziangvek in a hahdam ding timi kha a kuthnuai minung pawl ih an hmuh thiam theinak ding ah simfiang in forhfialnak a tuah thiam a ttul. Asinan minung pawl normawh le forhfial tikah an tuah thei cin (limit) theih khal hi a thupi zet thotho tiah Jack Ma cun a sim.

Jack Ma hi hotu dinhmun ah a ding nan, cat bang lo in a zir peh vivotu khal a si. "Ka si duh mi hotu dinhmun ih thleng famkim ding in ka zuam rero lai. Hi hnak ih zir bet vivo ding an um lai ti khal a fiang lawlaw," tiah a sim.

Source: Business Insider : " Billionaire CEO Jack Ma says that if you want your life to be simple, don't be a leader" via Kyaw Thant (Yoyarlay).


17 April, 2017

Cem Ti Nei Lo Sunmang

Cem Ti Nei Lo Sunmang

(Himi ngantu Director Ang Lee hi Taiwan ram ih suak, Tuluk miphun zuknung director, screenwriter le producer hminthang a si. Leitlunhuap zuknung laksawng peknak phunphun ah laksawng tampi ngahtu a si. A zuknung hminthang tthenkhat cu "Pushing Hands", "The Wedding Banquet", "Eat Drink Man Woman", "Sense and Sensibility", "The Ice Storm", "Crouching Tiger", "Hidden Dragon", "Hulk", "Brokeback Mountain", "Lust, Caution" le "Life of Pi" tivek pawl an si.)

1978 kum ah zuknunglam zir ding in Illinois Phunsangtlawng ah hmin ka pe. Ka pa cun nasa zet in i dawn. Ka pa cun, "Kum tinte'n Broadway ih um mi hnattuan 200 hrangah zuknunglam minung 50,000 an zuam aw ttheu," tiah cazin pakhat i sim. Asinan a thuron cu dodal in Amerika pantu vanzam ah ka lut. Cumi cun kan pehtlaihawknak a hngong. A lehhnu kum sawmbi pahnih (kum 20) sung ah ka pa thawn kan biakawknak hi ttongkam hlawm za hnakin a mal ding.

Kum tawkfang a rei ih, zuknung tlawng ka ttheh tikah, ka pa ih rak ruat mi cu ka theithiam thok. A ra thleng thar mi Tuluk miphun pakhat in Amerikan zuknung ttuanrian (American film industry) ah hlawhtlinnak a ngah timi cu theih dah lo mi deuhthaw a si. 1983 ihsi thok in kum ruk sung cu beidong thinharnak thawn ka talbuai ih, ruahsan ding um lo dinhmun derthawng ah ka ding. Ka can tam sawn cu zuknung zuktu pawl ih thilri timlam bawm in siseh, editor bawmtu ah siseh, cephnep dangdang ttuan in siseh, ka hmang. Ka tuar nat bik mi tontehnak lakih tel mi cu, zuknung tuahsuaktu company dangdang sawmthum hnenah zuknung duanca (screenplay) ka va zuar ih, a hamkha zet mi hnonnak hlir ka ton thluh mi kha a si.

Cumi kum ah kum 30 ka kim. Tuluk thufim hlun pakhat ah hiti'n a um: 'Kum 30 ahcun minung pakhat cu a dingcang hnget zo' ti a si. Asinan kei cu keimahte hman ka somdawl aw thei hrih lo. Ziang tuah thei mi ka nei? Ka hngak hrih ding maw, asilole zuknung tuahsuak ding ih sunmang ka neih mi cu ka beidong san sawn ding? Himi zawn ah ka nupi in man bikhiah rual lo somdawlnak i pe.

Ka nupi cu college ih ka class pi a si. Cinungphung (biology) zirtu a si ih, tlawng a ttheh tikah siivailam zirhliahnak hmun fate pakhat ah hna a ttuan. A sumlut cun in daih nerno fangfang. Cumi lai ah cawm pitlin ding mi fapa upabik Haan kan nei zo fawn. Sualmawhnak nei ih ka theihawknak zia-umter deuh ding ah innsanglam hnattuan hmuahhmuah – rawl suan, inn thenfai, nau um – cu keimah in ka ttuan thluh. Cumi pawl ttuan phah in ca ka siar, zuknung pawl thlirsalnak ka tuah ih, duanca pawl (scripts) ka ngan. Siimlam ih zanriah ka timtuah ttheh tinte'n ka fapa thawn kan inn hmailam kaililawn ah kan to ih thuanthu ka sim phah ah, kan innsang hrangih nu huaisen a si mi Haan ih nu, kan sumlut neihsun thawn, a ra tlun lai cu kan rak hmuak ttheu.

Hivek nun hi pacang pakhat dinhmun ahcun a zah-um lo tiah ka ruat. Vei khat cu ka pi le pu (nupi ih nu le pa) in an fanu (ka nupi) hnenah sumpai an rak pe. An tumtah mi cu Tuluk rawl dawr pakhat ka on theinak ding ih sumhram ka neih theinak ding ah a si. Cumi cun kan innsang a somdawl thei ding tiah an ruahsan. Asinan ka nupi in an sumpai cu a la duh lo. Cumi thuhla ka theih sal tikah, zan tampi sung itthat lo in thu ka ruat. A netnak ahcun hiti'n thutluknak ka tuah: Ka sunmang hi a hlawhtling thei lo ding, leitlun diktak ka hmaton tengteng a ttul sawn.

Cumi hnu cun (thinlung rit zet cing in) kan kiangnai ih tualsung college pakhat ah computer zir ding in hmin ka pe. Thil dang hmuahhmuah hnakin, hnattuan ka ngah lohli a ttul sawn timi ka ruat laifang a si ruangah, computer ka thiam lawng ah hnattuan ka ngah lohli ding tiah ka ruat. Cumi hnu ni tam zet sung cu beidong in ka um. Ka umtudan pangai lo mi cu ka nupi in a theihthiam tikah, ka zal ih um mi zir-can (schedule of classes) a hmu ngah. Cumi zan ahcun zianghman a ttong lo. 

A thaizing, hnattuan feh ding ih a mawttaw sung a lut hlan te ah, ka nupi cu a ra kir sal ih, kan inn hmailam kaililawn ah ra ding in, "Ang, na sunmang kha hngilh hlah," tiah i sim.

Cutikah a tak ram ih harsatnak ruangah a pil hlo zo mi ka sunmang cu a rung nung sal. Ka nupi a feh liam tikah ka zir-can cahnah cu ka zal ihsin nuamnaite'n ka phorh ih, cip seksek in ka thlek thluh. Cule, hnawmbawm ah ka hlon.

Tawkfang a rei tikah ka zuknung duanca hrangah bomnak sumpai ka ngah ih, keimai' hoha mi zuknung ka zuk thok. Cumi hnu ah, ka zuknung malte in ramtamhuap sunlawih laksawng (international awards) an run ngah. A liam cia mi can hmaisalam pawl vun rel sal tikah, ka nupi cun, "Laksawng pakhat lawng na ttul ti hi ka zum ringring. Na laksawng cu zuknung tuahsuah hi a si. Computer zirtu cu minung tamngaipi an um zo, cumi zir ve ding ah Ang Lee timi hi an hai lo. Khimi sui milem (zuknung sunlawih laksawng ngahtu an pek ttheu mi) ngah na duh ahcun, na sunmang ah na pumpekawk a ttul," tiah i sim.

Tuini ahcun, a netkhawt ah cui' sui milem cu ka ngah zo. Keimai' bulpak tairial suahnak le ka nupi ih tah cawk rual lo hlanawknak in hlawhtlinnak laksawng an ngah tiah ka ruat. Cule, tu ahcun tuihlan hmuahhmuah hnakih theih fiang mi ka nei. Cumi cu, zuknung tuahsuah hi ka peh vivo tengteng a ttul, timi a si.

Na hmu ko ti aw, cem ti nei lo sunmang ka nei, timi hi!

Ngantu: Director Ang Lee
English ih lettu: Irene


Globalization

Globalization

Leitlun pumpi thang hiamhiam mi thilthleng pakhat a thlen hnu rei lo te ah, company pakhat in hnattuan pakhat hrangah tonsuhnak (interview) pakhat an tuah.

Phunsangtlawng ttheh pekte mino pakhat cu thusuttu pawl in thu an sut. Mi pakhat in, "Globalization timi hi ziang a si ti na thei maw?" tiah a sut.

"Thei e."
"Globalization a simfiang thei biktu teh na thei maw?"
"Thei e."

Thusuttu cu a lung a lut nasa. A hmailam ah mi panga rori an rak sut. Asinan Globalization hi ziang a si ti hman an thei lo. Asinan mino cun globalization timi le, a tarlang thei biktu tiang in a thei a ti cuh!

"Asile...a tarlang theitu bik cu zo a si?"
"Lady Diana a si."

An ruahsan mi sonnak a si lo ruangah an mit an meng phawk thluh.

"A va si hmel lo ve."
"A si ko."
"Asile, na hmuhdan in sim hnik aw."

"Lady Diana cu English siangpahrang fapa ih nupi a si, mawttaw thawn cangsual a tonnak cu France ram ah a si, an cangsual lai ih amah thawn umtlangtu cu Egypt ih a ngaizawng a si, an to mi mawttaw cu Germany ih tuah mi a si, an mawttaw engine cu Netherlands ram ih tuah mi a si, an mawttaw khaltu cu Belgian miphun a si, an in mi zu cu Scott whisky, an dung ihsin cawl lo ih thlun rerotu cu Italian miphun paparazzi thuthang palai, anmah tuamhlawmtu cu Amerikan sibawi, an hman mi siivai cu Brazil ram ih tuah mi, asinan an thi. Himi tluk ih globalization tarlang ttha theitu thil hi leitlun ah a um ka zum lo."

Cule,

Hnattuantu ding ih cumi mino tonsuhnak a tuahtu pawl cu:
Tuluk pakhat, Indian pakhat, Korean pakhat le Japanese pakhat an si.

Credit: Tin Nyunt


14 April, 2017

A Hmui in Zoh Hlah, A Aan in Ngai

A Hmui in Zoh Hlah, A Aan in Ngai

Vei khat lai ahhin pacang tirhsiang zet, lainatnak nei zet le mi bawm huam zet pakhat a rak um. A hrangah ziang an tuahsak sal ding timi beisei lo in mi a bawm paihtu a si. Mi bom hi a paih ih nuam a ti zawng khal a si hrimhrim. Ni khat cu leivut sah zet lamzin pakhat ih a feh lai ah paisa bawm pakhat a sar. Paisa bawm sung a zoh tikah zianghman a rak um lo. Vei le khat ah palik pakhat hruaitu nunau pakhat a ra thleng ih, paisa bawm rutu ti'n an ra kai.

Nunau cun khuiah paisa pawl na thup tiah a sut rero nan cu pa cun, "Ka hmuh ah a kawlawng a rak si," tiah a sim. Cutikah nunau cun ttah thawn ring zet in, "Zangfahte'n i pe sal aw. Ka fapa ih tlawng kainak man ding a si," tiah a sim. Pacang cun nunau cu a riah a se taktak ti a hmuh tikah a neih mi paisa hmuahhmuah a pek thluh. Nunau cu pasal thawn tthen aw in, amahte'n fapa pakhat cawmtu a si. Curuangah, "Ka paisa hi la aw, na um nuam lo ding ih ka lo tuah pang ruangah poi ka ti zet," tiah a sim. Nunau cu a feh ih pacang cu palik in thusut bet ding in a kai tang hrih.

Nunau cu a lung a awi zet. Asinan paisa a vun siar tikah, a neih mi paisa hnakin a let hnih in a rak tam. A mang a bang zet. Ni khat ah cui' nunau cu a fapa ih tlawng kai man pe ding in tlawnginn ah a feh sal. A dung ihsin pacang ttawl zet pakhat in a thlun ti a hmu. Cu pa in a paisa a long ding ti a phan ruangah, a kiangnai ih palik hnenah a va feh. Cui' palik cu a paisa bawm a hloh ni ih a kawh mi palik thotho kha a rak si. Nunau cun pacang pakhat in a dung ih a thlun thu palik a sim lai ah, pacang cu a tlu thutthi ti an hmu. Pacang ih umnak ah an va tlan ih an va zoh tikah, kan dunglam ni malte ah nunau ih paisa ruk puhmawh in kaih a rak tongtu pacang kha a si ti an hmu.

Pacang cu thazang nei lo zet vekih a lang ruangah nunau cu a thluak a buai. Palik cun nunau ih hnenah, "Khami ni ahkhan na paisa a lo pe kir sal a si lo, amai' paisa a lo pek mi sawn a si. Rukru a si lo nan, na fapa ih tlawng kai man thuhla a theih tikah, a lo zangfak ih amai' paisa a lo pe," tiah a sim. Pacang cu ding thei ding in an bom tikah pacang cun nunau hnenah, "Rak feh awla na fapa ih tlawng kai man va pe aw. Ka lo hmuh tikah na fapa ih tlawng kai man lo ruksaktu an um lo a si ti thei fiang ding in ka lo thlun mi a si," tiah a sim. Nunau cu ttong ding a thei nawn lo.

Hringnun hin kan tong leh ding ti ih kan ruat lo mi thil umdan mak zetzet in tonter can khal a um ttheu. Na thinharnak, na riahsiatnak, na thinhengnak le na beidongnak tivek ruangah midang kha nangmai' hmuhdan in va thlir cih mai hlah. Na ti sual pang thei. Cun tirhsiang aw, lainatnak nei awla, mi bom theitu si zuam aw.

Sirhsan: Ngantu theih lo mi " Learn to Appreciate."