07 January, 2018

Phuba

Phuba

Carson cu thaithawh ah arti, vok cawn pherh ro, sang le a pi ih tuahsak mi khawfi thaw zet a ei. "A thaw lawlaw," tiah a pi cu a sim.

"Ka lungawi, duatte," tiah a pi cun a sawn. Cu thluh ah a pi cun cabuai a thenfai ih, khengkho pawl a ret. A pi hi kum sawmriat a ti zik thlang ih, nu fate zet a si. Asinan a zuan a zang ih, a thazang a cak. Cun, Carson hrangih umhar riahsiat can a si ding mi khal, hlim hmel pu thei zet a pi ih mithmai ruangah ni tleu mawi suah can ah a cang.

Carson ih pa cu leiram cuhawknak ralbuai ah John Jacobson in a rak kap that. John Jacobson hi "J.J." ti ih theih lar a si sawn. A pa a thih hnu rei lo te ah a nu khal amahte'n a that aw ve. Asinan a nu cun thahawknak ah hridai siseh, nam siseh, a hmang ve lo.  Ihkhun ah a zau, a mit a sing ih, Carson in siseh, sibawi in siseh, pastor in siseh, ei an fial mi zianghman a ei duh lo. Carson in a nu  a thi zik cuahco ti a theih tikah, an hnenah ra ding in a pi ih hnenah thirhri ca a kuat.  Asinan St. Marble le Richton khua cu an hlatawk zet ruangah, a pi cu a fanu thih can a rak khelh man fangfang. Cumi lai ah Carson cu kum hleiruk a si.

A nu a thih cun Carson cu riahsiatnak horkuam thuk zet ah a pil. Asinan a pi cun zianghman a ttong lo. "Na riah a siat hi thil awmang a si ko. Asinan ttahnak timi hi kumkhua in a hmun lo," tiah a sim.

"J.J. in ka pa a rak thah tluk ih fiang in, ka nu khal a that ve. Ni khatkhat ahcun ka hawl ding ih, ka hmuh ahcun a taksa ah cerek ka thun lut ding," tiah Carson cun a pi a sim ve.

A pi cun, "Cuvek ih na ruat cu thil pangai a si ko. Asinan a cancan ahcun phuba laknak timi hi na ruat vek in a feh ttheu lo," tiah a pi in a sim ve.

Carson in a pi ih sim duh mi cu a theithiam lo. Asinan a hnenih a pi a um cu nuam a ti ruangah, a theihthiam lo khalle poi a ti lo. A pi cu Carson ih hnenah kum ruk a um thlang ih, St. Marble khua ih tlun ding thu khal a rel dah lo.

Carson cu rifle kah a thiam zet. Asinan pistol cu a hmang dah lo. Curuangah pistol pakhat a lei ih hramlak ah a cin ciamco. Hlaral ih thinghnah pakhat, vei khat ih a kap thlak thei tiang in a cin. Hmuibahnak khal a tuah ih, vei hra ah vei kua cu a kap fuh ringring. Tu ahcun Carson cu a tiar aw zo.

Vei khat cu an khua Richton ah J.J. a ra thleng ti a thei. Leiba cawhawk can a thleng. A pi ih rak sim mi a dik. Ttahnak cu kumkhua in a hmun lo. Asinan phuba lak a hiarnak cu a sosang ringring thotho.

Carson in a tuah tum mi cu a pi a sim lo. Asinan sangka ihsi a suah rual ah a pi in, "Na va hawl hmuh ka beisei," a ti. Asinan, "Na va thah ka beisei," a ti lo.

Asinan, J.J. cu a hawl hmu ding ih, a that ding. Carson cun a pa in a liang parih a toter lai ih, a pai' ban tha cak zet pawl a vun mang thar sal. Hnattuan phah ih a nui' hla sak awn khal a vun mang thar sal. A nu cu a pi thawn thil tampi ah an bang aw zet. Thinlingnak cu a taksa sungah tisuar bang in an fawn dutdo. A kutzung pawl cu a pistol bawm lam ah an tla thla ih, savun bawm cu an cul rero.

Vei le khat ah J.J. – lole amah thawn a bang aw mi – cu a hmu thutthi.  Cu pa cu zak-doh pahnih (crutches) sirhsan in a ding ih, inn phar a hngohsan. A va pan nai tikah J.J. ih ke pakhat cu a khuk hnuai ciah in a bul ti a hmu. A mit khatlam cu puan dum pakhat thawn a khuh aw. A cal laifang ah hmaphe sen saupi a um renren fawn. Carson in hmuh a rak beisei dan a si lo lawlaw. Carson cun aw tthia zikte thawn, "Ka pa na rak that," a va ti.

Mit men dal diadia pakhat in a rak zoh. "Ka rak that tla a si thei. Minung tampi ka rak that vek a bang. Ka cingmang ttha nawn lo. Dixie Southbound tlangleng ka to lai ah, a ti-hlum bawm a puak ih zin ihsi pial in a let. Cumi ah ka kehlam ke le ka vorhlam mit ka hloh. Ka thluak tamsawn a siat fawn. Nangmah lo zuam thei ding ka si nawn lo. Asinan i kap duh a si ahcun, i kap remcang ding in hitawk ah ka rak ding thei ko," tiah J.J. cun a sim.

Carson ih thinhengnak cu an hlo thluh. A thin a heng sal thei nawn hrimhrim lo. A meithal a phorh ih, a zoh hnu ah leivut lak ih thlak a tum lawk. Asinan a thinlung a thleng sal. Ni khatkhat ah meithal a ttulhai tla a si thei. Tu ah a ttul hrih lo men.

J.J. cun, "Na pa ka rak thah lai ka cing nawn lo. Ka rak that a si ahcun, poi ka ti zet," a ti. Carson hrangah ttong ding a um nawn lo. John Jacobson a rak si ttheu mi, tu ih zangfakza minung, cu a tlan san.

Carson in sangka a ong ih a vung luh rual ah a pi cun, "Na va hmu ti," a rak ti. Carson cun a lu a sut. A pi cun, "Asinan na va that lo," a ti bet. A pi in cumi tiang ziangtin a thei ti a ruat ban lo.

Cu thluh ah Carson cun, "Ka va that lo. A phu tawk va pe ding in ka va feh nan, a phu tawk hremnak a rak ngah zo ti ka va hmu," tiah nuamnaite'n a sim.

Hminsin: Lela Marie De La Garza ih "Revenge" leh mi a si.


29 December, 2017

Meithal Zun-Hnih Tory

Meithal Zun-Hnih Rory

Cash Kittle in leitlun ah theihfiang emem mi pakhat a nei. Cumi cu, Meithal Zun-Hnih Tory timi pa thawn ni khatkhat ah tong aw ding in, hualvan in a bikhiah cia, ti hi a si. Si tuk e. Meithal Zun-Hnih Tory ih thuhla cu a unau ih thuhla hnak hman in a thei sawn. Cu pai' thuhla ngan mi  netabik poh cu a verther thluh. Carek Zung ih Mr. Prosper in tampi a bawm fawn.

Kittle ih theih dan ahcun Meithal Zun-Hnih Tory cu tlang par ihsi ra mi a si. Virginia lole Pennsylvania ramkulh hrawng ihsin a si men thei. Asinan a thuhla an ngan mi ahcun ziangruangah Meithal Zun-Hnih ti'n a hmin an ko ti a lang dah lo. Asinan cumi cu thil thupi a si hmel lemlo. Ziangahtile mi pakhat cun pistol pakhat lole pahnih phorh rual khal sehla, a thupitnak a um lem sawm? A thupi mi cu, ziangtluk in a cangvai rang ih, a kap ding mi ziangtluk in a kap fuh thei, timi sawn a si ko. 

Cash Kittle cun cui' raltho pa ih mi a philhlohnak, a thahnak le at-raltthat cangvaih ih a cangvaihnak pohpoh cu a zingzoi ringring. Baltimore khua ih Jenkins phir-unau. Tlunlam New York ih Slapp unau. Hnuailam New York ih Wilma Gulch le Elmo Ferry. Baltimore thotho ah July Ni Li ttum khat ah, minung panga lenglo cu pialrang ah a kuat dah ti ih ngan mi khal a um.

Mithi phumtu pawl in Meithal Zun-Hnih Tory cu an ngaina zet. Mipi theih ah an rel ngam lo men. Tipithuanthum kap tluan ih thuthangca pawl khal in an ngaizawng ti theih hial a si. A nungdam lai mi, tualsung humhual zungbawi pawl cun an fih fawn, an ttih fawn. Cash Kittle ih hisap dan ahcun, Meithal Zun-Hnih Tory hin Pathian fahniang sawmli le pakua lenglo cu an tikcu kim hlan ah thlanmual ah a kuat zo.

Cash Kittle ih kum 19-nak suahcam hrawng ah, Meithal Zun-Hnih Tory hin mi a that luar cuang. Humhualnak thuneitu 13, zungbawi pakua le council palai pathum mithi khua ih a kuat ruangah, a tuallennak hmunram khal ah Tory cu ngainat lo mi mikhual ah a cang. Kittle cun nitlaklam hmunram (cowboy tuallennak) ih cui' raltho a ra thlen dan cu thuthangca le "Ttulhai A Si" timi catar pawl ihsin a zawt vivo. Carek Zung ih Mr. Prosper khal in Tory ih thuhla thuthangca thulu ih a lang can, le catar ih a hmel a lang tinte'n thuhla a thehdarh vivo ttheu.

Cash Kittle cun, phar parih hmunram zuk a tar mi ih Tory a thlennak hmun zawt vivo phah in, a tikcu kim ding a rak hngak ringring. Thla tampi sung a zir-cin. An khua, Bigg Bluff khaw hnar ah a rangcang tuai Peacemaker hruai in, tidai kap ih vunnel tluan a kap ciamco ttheu. Meithal a hmeh puak tinte'n, a taksa sunglam meisa a hung alh ve ih a taksa a hlum thurtho ttheu. Meithal mawn a phelh, meithal zangte a kawih tinte'n, a ban cu tthim thawng tampi ih sun mi vekin a um ih, a ban hmul an tho suarso ttheu.

Meithal Zun-Hnih Tory a ra thlen ni ahcun van cu khawdur var in a khat thluh. Bigg Lamzinpi laifang ihsin nuamnaite'n rang to in a ra feh. Culai ah Cash Kittle cu cui' lamzinpi khatlam deng ah, hrampi ro-ttawih pawl thawn a hmuan dawm ding a rak tuah rero. Culai ah Tommy Fletcher a ra tlan ciamco. Fletcher a ra thlen ih a thaw a lak thei rual ahcun Kittle khal in a hnattuan cu a ttheh ve.

Nauhak Fletcher cun, bang helhel ih thaw thaw hluaphlo phah in, an khua ih ra thleng mi mikhual thuhla cu a sim. Zo dang a si lo, Meithal Zun-Hnih Tory cu a si. Cuvete'n Kittle ih mithmai cu an rin ttungtto. A her vukvi ih Bigg Lamzinpi cu leikhu lak ihsin a hei zoh. Cu thluh ah Fletcher cu zoh cuang lo in hitin a sim.

"Rak thlingthla vivo aw Fletcher, na thei maw? Inn ih ka tin lohli a ttul. Asinan Meithal Zun-Hnih Tory hi ka ra hawl sal ding, ka tiamkam ngam."

Nauhak Fletcher cu 'aw' ti phah in, lamzinpi lam ah a tlan vurvo sal.

Cash Kittle cu inn ah a tin vurvo. A lung a phu dupdo. A ke tha an ttang ttentten ih, a kam a feh ttette. A khabehmul a met fai ih, a nui' thlalang ah rei nawn a zoh aw ta. Cu thluh ah a rangcang tuai parah a to ih a fehsuak.

Nauhak Fletcher cu Kelly ih Saloon (zu dawr le riahbuk kop) kiang lamzin kap ah a ding. Kittle ih taksa ttawl ttengtti a ra lang a hmuh tikah, a kut thawn riahbuk lam a khih.

"Hahdamte'n male, Fletch. Na va ttih hmel ve."

"Hitawk inn sungah a um si lawm," tiah Fletcher cun daimte'n a sim.

"A um taktak maw?"

"Um e!"

"Hitawk ah rak hngak aw, Fletch. Khuitawk hman ah rak tlan hlah, culole zoh nuam na zoh ngah lo pang ding."

Kittle cun a mino sinak ih um mi rinsanawknak hmuahhmuah sawm khawm in, riahbuk sangka hnin dualdo cu a liang in a pah ih a vung lut. Riahbuk zu dawr laifang ih um cu Tory a si ti a thei cih mai. Khatluk ih a rak zingzoi rei mi a si ruangah khuitawk khal ah hmu sehla, a theih palh lo ding. Asinan a tak ih a hmuh tikah hnihsuak a ti deuh. Tory cu cauh hmel zet mi pakhat a si ih, kum sawmli tlun cu a si ding. Kum sawmnga khal a si thei. Kittle cun a ngaisan mi pa cu tar ti khal nei lo ding ah a rak ruat ringring nan. Meithal Zun-Hnih ti ih hminthang pa cun a tai ah puak-ruk pakhat lawng a thlaih fawn. Asinan pistol tawi pakhat a thup tla a si thei ih, pistol dang tla a dunglam ah a pai khal a si thei. Thil cang thei a si.

"I va zoh nasa em, ka fapa."

Pindan sung cu khaw lenglam ih vunnel vun um men vek in a reh khepkhep.

Cash Kittle cun a dang thian phah in, "Meithal Zun-Hnih Tory an lo timi pa na si maw?"

"Ka hmin thawn an bangrep a si cu."

"Nangmah lo ton ding hi ka hngak ringring mi a si."

"I ngaisangtu maw na si?"

"Lo ngiar ding sawn in male.."

"Cuti lo zawng ih ti ding in ruahnak ka lo pe ke."

"Ruahnak ngah duh sehla cun, pastor ka pan sawn kei cu."

"Na va pan a ttha ding ti ka thei."

"Lamzin ah ka lo hngak ding, meithal palai."

"Thih lohli duhtu hi an va rak tam ve aw."

Tory ih kianghrol cu cabuai ihsin a tla ih a awn rulro.

"Putar ahcun porh aw thei tak na si zik hi. Na dam sung ni hi siar fel a si zo tla a si thei sokhaw, Tory."

"Ka dam sung ni hi rei tuk ka siar zo ih, ziangzat a si ti hman ka thei nawn lo."

Cash Kittle cun raltho pa cu a va pan ih, a kianghrol cu sar sak phah in, zoh nau zet in a pe.

"Meithal pahnih, pahra, za khat khal nei awla a ngah. Na hlawhtlinnak ni cu a cem thlang, putar."

"Mahte philhlohawknak hawl hlah hnik, ka fa. Ra aw. A ttha zawng in kan um ke."

Cumi rual ah, an hmatonawknak cu can reipi liam zo ih rak thleng mi vekin Cash Kittle cun a vun thei. San tampi liam vek a si. A lu tlun ah uico hmul thur zet pianhmang vek a si mi meiro var tum zet vek a hmu. A hmur ah puarpawleng tete a tel mi ti hlum an rung luang ti a thei. Cui' ti hlum cu a khabe ah, cuisin a hngawng ah an luang thla vivo. A lu a hun tung tum nan, a tung thei lo. A hriamhma cu hmuh a duh. Khui ah a um ti a thei. A awm ih thil ong tum zet ihsin a sungril pawl an ra pawt rero. A ke an tthia thlohthlo.

A mit hmuh ah mi pahnih an ra ih kun in an ra zoh. Cash Kittle cun cui' hmuithlam dum pahnih cu thei le thei lo'n a hun zoh.

Meithal Zun-Hnih Tory in, "Thaw na thaw lai bang i, naupa. Rei lo te ah a reh mai ding," a ti.

Cash Kittle cu a hun ttong tum nan, a kaa ihsin thisen lawng an suak burhbo.

Tory cun, "Ziang a cang ti hi zoh hnik, naupa. Na dunglam ihsin kap na tuar. Ka unaupa Ike hi zoh aw. Winchester meithal kap ahcun maktara a si. Kei hnakih mi thiam deuh ka ton ahcun ka unaupa Ike hi a cangvai ttheu. Amah hi Meithal Zun-Hnih Tory taktak cu a si."

Hminsin: Ben Solomon ih "Two-Gun Tory" leh mi a si.


28 December, 2017

Zuanzang Tom

Zuanzang Tom
(Cowboy  Thuanthu)

Shelby Levin in thil tinkim zuarnak dawr a hngah lai ah mipa pasarih an rung lut ih, raltho mi pakhat ih thu an rung sut. Asinan Shelby Levin cun thu khungkhai ah a rak ruat lemlo. An pasarih in mi rorum, khual an tlawn rei ruangih an hnipuan ttet deuh nawn an si. Springfield le Remington rifle an liang ah an pu cio. Shelby khal in cuvek minung si thei a rak duhnak a rei zet. Cuvek si duh in kum tampi sung a rak suangtuah ttheu. Culai ah a pa cun, "Nun rorum hi cu mi ttha sawn simaw, mi thiam sawn simaw, hung si thei ding ih tling lo pawl hrang lawng ah a si," tiah a rak sim ttheu. A netnak ahcun anih khal in a pai' ttongkam cu a lung a kim ve.

Shelby cun, "Nan hawl mi cu zo a si?" tiah a sut hai.

"Zuanzang Tom timi a si. Hitawk ah a um ti'n kan thei." A ttongtu cun zial ah a hmawm mi ti rong eng a phut phah.

Shelby cun hurhuk phah in a ruat. Cuvek hmin cu a rak thei dah. Zuanzang Tom cu mi roling pakhat, ngiarnak hrimhrim hrial tum dahlotu raltho pakhat a rak si. Asinan Shelby ih suah hlan, kan dunglam kum kul lenglo, ahkhan Zuanzang Tom timi pa cu a rak hlo zo. Curuangah Shelby cun, "Anih hawl ding ahcun a tlai tuk zo lo maw?" tiah a sut.

"Meithal kahawknak ah ka unaupa a rak that. Mi pakhat ih sungkhat laina thahnak ruangih diknak hawl ding ahcun a tlai tuk ti a um dah lo." Midang pawl khal in a ttongtui' ttongkam lungkim in an lu an rak su hai.

"An kahawknak cu zuamawknak dik a si maw?"
"Cumi kha a thupi mi a si lo."

Shelby cun a lu su phah in, "Si tho. Lo bawm thei sehla ka duh zet nan, hitawk khua ahcun Zuanzang Tom si thei ding hmel an um lo. Um sehla cun ka thei ding nan," a ti.

A ttongtu cun thawpi thaw phah in, "Tawkfang sung cu kan hngak ding. Kan rualpi pakhat in hitawk ah a hmuh thu siatcam in a sim. Tu ahcun thin thir riai lo ih mi that dahtu si lo vekin a um thlang an ti. Thuhla thar na theih pang asile, in simthei aw," a ti. Cu thluh ah mi pasarih cu dawr ihsin an suak ih, leikhu luihlo zinpi ah an liam.

Shelby cun a lu a thing. Zohman in rei tuk tiang an hmuh nawn lo mi hawl rero cu a atthlak a ti tuk. Zial ah a khuk pakhat bil in, a zalte ih puansia a phorh ih, zial parih cil rong eng cu a hnul. Cui' thuhla cu a pa sim a hiar tuk. An pahnih in an hni nasa ding ti a thei.

Dawr khar ding in dawr neitu Mr. Rawlins a ra thlen vete'n Shelby cu inn ah manhlap zet in a tin. Hni siamsiam phah in a pa thawn an umnak pindan fatakte ah a va tlan lut.

"Pa! Ka thu theih mi hi na zum lo nasa ding. Tuisun ah meithal keng mi pasarih dawr ah an ra ih, kum kul lenglo sung zohman ih an theih nawn lo mi raltho pakhat thuhla in ra sut. A atthlak tuk lo sawm ti aw?"

A pa cu pindan kel ih tohkham awn cuihco ah a rak to. A mithmul var hnok nawn hnuai ah a mit a curcuduk ih, "Zuanzang Tom maw an hawl," tiah dimte'n a sut.

"Si e. Cumi ciah."
"Eheu."

Shelby cun sangka lam a zoh. Thil dik lo pakhatkhat a um. A pa a hni siamsi lo. A hmai vun an rin ttuitto. A pa cuvek mithmai ih a um lai cu Shelby in a rak hmu dah lo lawlaw.

"Ziang na cang, pa? Zianghman phan ding a um lo. Hitawk an ra pan sual ti an theih cun hmun dang ah an feh cih ding ti ka fiang."

"Zo in hmun dik lo ah an ra a ti?"

Shelby cu a hni. "An ra dik lo taktak si lawm. Kan khua ahcun a no lai ih Tom rak si theitu ding cu nangmah lawng na si. Cuvek cu hnihsuakza a si fawn. Nang cu zohman siatsuahlotu putar men na si." Cuti ih a ttong lai ah a pai' mithmai a thim sinsin ti a hmu ngah.

Thomas Levin cu nuamte'n a hung ding. A lu ah sam var malte an um ih, a taksa a ttawl ttengtti hlei ah, a el khal a kun zo. Mi zoh co tuk cu a si lo. Asinan Shelby cun ziangtizawng in si maw ngainatnak a nei.

Cuthluh ah Thomas Levin cun, "Ka fapa, keimah hi Zuanzang Tom ka si," a ti.

Shelby cu a thaw a hak zik. A si thei lo. "Pa, nang cu raltho pakhat na si thei lo hrimhrim," a ti.

A pa cun, "Nangmah na um hnu cun si hlah e. Asinan mi rorum ka rak si dah. Tuini ih na hmuh mi vek thotho kha," a ti. Phar hngohsan ih an tun mi ramtawih rifle lam ah pai cuapco'n a feh ih, rifle cu a va la. Asinan a hun thlir zawng ah a ban tha a caih ih rifle cu zial ah a tla sal.

"Na ttha maw, pa?"

"Ttha e. Kahawknak ahcun khami kha cu a ttha tawk nawn lo ding. Ka thilri hlun ka va lak a ttha sawn ding. "

Shelby cu a mit a pawng kulko. A va tlan ih a pai' ban va kai in, ihkhun dunglam pantu a pa cu a va kham. "Nan kap aw ding maw?"

"Zuanzang Tom timi cu ngiarnak a hrial dah lo, ka fapa. Na rak thei dah lo maw? Tui ttum khal ah hrial ka tum lo."

Shelby cu a pa rori raltho hminthang a rak si thu a theih ruangah a thinlung a vaivuan zet lai. Asinan a pa in amah lawng in mi pasarih a hmaton ahcun ziang a cang ding timi khal a ruat cih ve. "Na rel mi hi thil dikdawh a si lo. Hivek uanawknak atthlak le kaihhruaiawknak dik lo hi thlun aw hlah. Cuvek cu thil ttha lo a si."

A pa cun Shelby ih mit ah a zoh. A pai' mit ahcun tleu ttihnungza an um. "A can ahcun uanawknak timi hi mi pakhat in a neihsun thil a si. Cui' a neihsun uanawknak a um nawn lo cun, a hrangah nun hi ziangah a ttangkai ding?"

"I rak sim ringring dah mi teh kha? Mi ttha pawl cun midang va thah hnakih lamzin ttha sawn an hawl ttheu na ti kha," tiah zangfah a dil.

A pa cun Shelby ih kut cu a ban ihsin a dirh thlak. "Ka rel mi cu ka thei. Ka lamzin zawh lo ding ih ka lo kham duh ruangah a si. Na hrang ahcun thil ttha sawn ka duh." A thawpi thaw phah in, "Thil um mi cu .... ka thinlung ah raltho ka si lai. Ka thinlung thuk zet ah ka phum hlo ko nan, raltho ka si ringring ko. Asinan a cancan ahcun... a cancan ahcun minung pakhat cu amai' sinak ding vek a si a ttul ttheu. Poi ka ti zet."

Shelby cu thil thleng thutthi pawl ruangah a thinlung a buai ih ttong ding a thei lo. Curuangah a pa in a ttong a peh.

"Cui' minung pawl cu hitawk ah va ko awla, kan cingfel lawlaw ding." Cumi a ttong ttheh cun a pa cu ihkhun pindan ah a lut. Malte a rei tikah a pa in ihkhun hnuai ihsin thingkuang a dirhsuak awn a thei. Cumi awn cu Shelby in a rak theih dah ringring mi a si ih, thingkuang sungah ziang a um ding ti theih a rak hiar thei zet. Asinan tu ahcun theih a hiar le hiar lo khal a thei aw nawn lo.

A nun pumhlum cu bumawknak hlir vek in a thei. A pa midang ih an thah lai ah aa zet ih rak um a duh fawn lo. A um thei ding maw?

Ruahsannak um lo zet ih thawpi thaw phah in, Shelby cu a pai' fial mi tuah ding in a tlan suak.

Malte a rei tikah Shelby cu sun ih a rak ton mi mi pasarih thawn an ra thleng. An buainak ziang a si ti theih duhtu khaw sung mipi tam nawn khal an ra ve. Mi pasarih cu Shelby tei' inn hmai zawn ah, hla aw deuh nawn in, a tlar in an ding. An kut ah tiar cia in rifle an keng.  Cutikah mipi cu dung an sip hai.  Mi rorum zetzet an si ih, an mit ah thahawknak hmuithlam an lang.

Shelby cu inn sung ah a lut. A pa cu a pindan ah a um lai.

"I fial vekin ka rak hruai hai zo. Asinan a tlai tuk hrih lo tla a si thei. Relremawk thei dan a um tla a si thei. Thil rei tuk zo ruangih na thih hi a san a um lo."

"Biakawknak ding ah a tlai tuk zo. Mi ka thah a ttul a si hi. Inn leng ah rak suak awla, ka ra suak cing mai ding."

Shelby cu a thinlung a buai zet. Asinan a pai' fial vekin a tuah. A suah phah ah an ramtawih rifle cu a la. Mi pasarih cun rorum zet in an rak zoh. Curuangah remawknak langter ih a kut thlir phah in a sir ah a feh.

Zohman an awn-ai lo.

Cu thluh ah a pa cu inn sung ihsin a ra suak. Shelby cu mangbang in a kaa a ang hiahia. A dam sung ih a rak hmuh mi pa zoh co lo zet kha a um nawn lo. Cu pai' zawn ahcun, mi ttihnung zet pakhat a um thlang. Savun korfual eng rit zet in a pai' taksa khawngkham cu a tuam ih, meithal thlaih savun taikhap sah zet cu a khel ah a vet aw. A taw khatlam ah pa zet in sandal thing tawdam nei puak-ruk meithal a thlai aw fawn. Lukhum pharh hlai zet niamte ih a khum ruangah, a hmai cu a hliah. A kaa ih kuak vam tleu ah a khabe ruh khohkhah zet an lang.

Cumi cu a pa a si lo.
Zuanzang Tom diktak a si.

Cuvek pianhmang ih a hmuh tikah, a pa cu cuvek minung si ding ah a awmmawi sawn ti a thei. A pai' hivek nun thuhla hi rak thei tam deuh hmaisa sehla ti khal a ruat. A taksa cu khur lo ding in nasate'n a ttang.

Dawr ih Shelby rak betu in, "Ka unaupa na rak that," a ti.

Zuanzang Tom in, "Thah ding a si mi lo cu ka that dah lo," a ti ve.

Cu pa cun a mit curcuduk phah in, "Ka unaupa cu uico pakhat vekih kah that a phu na tinak maw?" a ti sal.

"A si in ka thei."

Malte sung an dai khepkhep lawk.

Cu thluh ah dawr ih ttongtu pa cun, "KAP UH!" a ti. Amah le a rualpi pawl cun an rifle cu an thlir.

Shelby cun Zuanzang Tom cu a zoh rero. Zuanzang Tom cu a dinnak ihsin a ral pawl cu thindaite'n a zoh hai.  Rei lo te ah a puak-ruk cu a kut ah a thleng ih khatlam ih mi paruk an tlu. Shelby cun a phorh lai hman a rak hmu lo.

Meithal an puak ih, a reh rupri sal. Cuti'n mi pasarih lakih paruk cu leivut lak ah an ril. Mak ti zet mitmeng pawl riaria thawn kumkhua in an nun a tawp lanta.

A tangtu pakhat, a unaupa thah a rak tuartu, cun Zuanzang Tom ih puak-ruk kawlawng cu a hnihsan. "Ka zum hnakin na rak turu. Mi pasarih kan si kherkher cu a zia nasa." A rifle thawn Zuanzang Tom cu khimkhuahte'n a tin.

Mittthep kar ah, Zuanzang Tom cun a puak-ruk cu a bawm ah a san ih, a dunglam ih a thuh mi meithal bawm ihsin puak-ruk thotho a phorh cih. Cu thluh ah a ralpa cu a hnihsan.

Shelby cu a thaw a thaw ngam lo. Thaisun tiang a pa nungdam lai hram seh ti cu a ruat ngam ceu.

Cumi ciah ah Zuanzang Tom ih ban tha a caih ih, a puak-ruk cu leilung ah a tla. Zuanzang Tom cun poi ti zet in a puak-ruk tla cu a zoh ih, vei le khat ah putar zaran hmelhmang a hun pu sal.

Awn-au reh zet lakah ttek tla vekih ring mi meithal puak awn a hung suak.

Mipi zate'n Zuanzang Tom a tluk ding an rak hngak.

Asinan Zuanzang Tom ra hawltu lakih a neta bik sawn cu leilung ah tlu rupri.

Mi hmuahhmuah in Shelby ih lam an her. A kut tthia durdo ih a kaih mi ramtawih rifle ihsin meikhu an suak rero lai. A tin lai le kap lai khal a thei man lo. Cuti a si top mai. Mi pakhat a that ngah zo. A thinlung dunglam ahcun himi hin, a pa vek thotho in, dan pahbaltu raltho ah tuah thei ti a ruat.

Asinan can rei zet a rak ngah lo mi thinnomnak a vun nei.

Zuanzang Tom cun, "Na ttha maw, ka fapa?" tiah a sut.

Malte sung daitei' a um hnu ah Shelby cun a liang comter phah in, "A cancan ahcun mi pakhat cu amai' sinak ding vek a si a ttul in ka thei," a ti.

Zuanzang Tom ih hmur ah hnihnak thlarau a hung lang ih, a lu a su.

Hminsin: Paul Miller ih "Quick Tom" leh mi a si.


25 December, 2017

Zhou Qunfei: Mahte Tungdingawtu Nubau Neinung Bik

Zhou Qunfei: Mahte Tungdingawtu Nunau Neinung Bik

Innsang retheihnak ruangah kum 16 ih tlawng a rak cawltu nunau, nahzi lens (zohkarhnak) tuahnak cetzung ah ni khat dollar khat hrawng lawng hlawh ih hna a rak țuantu cu iPhone le Samsung phone pawl ih thlalang screen le cover tuahtu ah rung cang in, billion 9.2 hrawng neitu mi neinung zet ah a hung cang.

Zhou, 47, hi tu ahcun Forbes mekazin in mahte tungdingawtu nunau milian tontaw nauhak bik ah a ret mi a si.

China ram laili ih khawte pakhat ah a suak. Kum nga a si ah a nu in a thihsan ih, a pa khal a mit a țhat lo ruangah hnațuannak ah a kutzing pakhat a tan phah dah. A nauhak lai ihsin innsang cawmawknak ah vok le rampai a vulh țheu.

Kum 16 a si tikah lo theih lo in tlawng a cawlh a țul thlang. Innsang cawmawknak bawm ding in lens tuahnak cetzung ah ni khat US dollar khat hrawng hlawh in hna a țuan.

Zhou in, "(Nahzi lens tuahnak cetzung ah) zinglam nahzi 8 ihsin zanțim nahzi 12 tiang ka țuan. A cancan ahcun zinglam nahzi 2 tiang ka țuan," tiah hna a rak țuannak a harzia a sim.

Kum 22 a si tikah amahte dinsuah a tum. A kut ih um mi US $3,000 lawng thawn Zhou le a sungkhat minung malte cun nahzi lens tuahnak cetzung fatakte an din.

Pindan fatakte ah a unau, sungkhat le hnattuanpi thawn an um. An company cu nuamtete’n a tthangso vivo. Asinan a nun thlengawktertu cu, nahzi lens tuahnak ihsin mobile phone thlalang screen tuah ding ih thutluknak a tuah mi a si.

Anmah dawr hmaisabiktu cu Motorola company a si ih, 2003 ahkhan thlatlang screen an lei aw thok. Cumi hnu cun HTC, Nokia, Samsung company pawl khal in an mobile phone hrangih thlalang screen tuah ding in an cah. 2007 ahcun Apple company khal in iPhone hrangih thlatlang screen tuahsak ding in a cah ih, tu ahcun Zhou ih Lens Technology cu dollar billion tampi thawn a her mi company ah a cang.

Asinan himi dinhmun hi olsamte’n a thlen mi a si lo. Hmailam can thlir ih hnattuan hi a har zet tiah Zhou in a sim. Vei tampi cu ni khat ah nahzi 18 hna a ttuan ih, a zung pindan ah a riak cih mai ttheu tiah a sim.

Cuti ih a zuamnak ruangah Lens Technology cu nasa zet in a tthangso ve ih, tu ahcun hmun dangdang pasarih ah cetzung 32 nei in, hnattuantu 74,000 lenglo an um.

Times mekazin thawn tonsuhnak ah Zhou in ziangtluk in a feh hla timi a sim. A tthanlennak hmun ahcun anih vek nunau pawl cun Lailak Tlawng ah nuam zet ih kai theih a si lo tiah a sim. Anih vek nunau rethei pawl cu kum no te’n pasal an nei ih, an dam sungin an khawteberek ah an um ttheu. Asinan Zhou cun cumi lamzin hnong in lamzin dang a hril.

“Hnattuan ka hril ih, ka sir aw lo,” tiah a sim.

Hram: South China Morning Post, The Independent, The Telegraph


21 December, 2017

Christmas Cindan Danglam pawl (A Cemnak)

Christmas Cindan Danglam pawl
(A Cemnak)

5) Germany
Germany ram ahcun innsang in Christmas thingkung an ceimawi tikah, a neta bik ah Christmas thilri ci khat (a tlangpithu in innsang ro ih an pekawk sawng vivo ttheu mi thil fatakte) cu Christmas thingkung parih hmuh harnak ding bik ah an thup ttheu. Christmas zing ah an innsang ih nauhak pawl in cui' thilri cu an hawl ciamco ttheu. A hmu hmaisa biktu cun laksawng hleice a ngah ding ih, cumi kum sung khal ah a van a ttha ding tiah an zum.

6) Iceland
Iceland ram ahcun Jolakotturinn ti ih kawh mi, zawhte vek mikei ci khat hi Christmas can ah a vak ttheu tiah an zum. Cui' mikei cun Christmas can ih hnipuan ttha hruhlotu a hua zet ti a si. Kum khat sungah taimate'n hna a ttuantu pawl cu hnipuan ttha a pe ttheu. Asinan hnattuan zuam lo pawl, hnipuan ttha hruh ding lei thei lo pawl, cu a hrem ttheu tiah an zum.

7) Italy
Hmun dang ahcun Christmas Pa (Father Christmas) hi mipa tiah an zum nan, Italy ram ahcun Befana timi nunau a si. Befana cu hmunphiah zuang thei to in laksawng zem ding ah a vak ttheu. Nauhak nungcang ttha pawl in laksawng retnak ding ih an rak ret mi an mawza sungah laksawng  tthattha a thun sak ttheu. Asinan nauhak nungcang ttha lo pawl ih mawza ahcun meihol, khasuan sen le hnawm tivek a thun ttheu. Cuitlun ah a suah sal hlan ah a hmunphiah zuang thawn a thlennak inn cu a thenfai ta ttheu. Curuangah Italian innsang nu le pa cun an lungawi langternak ah sabit no khat an ret sak ttheu.

8) New Zealand
New Zealand ram ahcun kannih ih Thlatang hi an Tthal can a si. Curuangah Tthal khaw hlum nuam zet ah Christmas an hmang ttheu. An ram ahcun pangpar sen mawi zet a par ttheu mi 'pohutukawa' kung cu Christmas can ah a par ttheu. Curuangah New Zealand ram mi pawl cun 'pohutukawa' kung cu Christmas thingkung ah an hmang ttheu.

9) Canada
Nauhak tampi in Christmas can ah anmah laksawng pe ding in Christmas Pa hnenah ca an kuat ttheu. Thuanthu ahcun Christmas Pa hi Saklam Deng (North Pole) ah an um tiah an zum. Asinan cumi ih cakuatnak ding code number a um lo.
Asinan Canada ram ahcun Christmas Pa in carek code (postal code) a nei ih, H0H 0H0 a si. Kan dunglam kum 30 sung ahcun, nauhak pawl in cumi code ih ca an kuat mi cu mi tlawmngai pawl in an let sal ttheu.

10) Austria
Austria ram ahcun Santa Claus bawmtu Krampus timi a um tiah an zum. Krampus cun nauhak nungcang ttha pawl cu laksawng a pe nan, nungcang ttha lo pawl cu funghreu in a thawi ttheu tiah an zum ih, nauhak in an ttih zet.

11) Catalonia
Catalonia ramkulh (Spain) ahcun Christmas ah thil danglam zet a um. 'Nativity Scene' an timi, Khrih piansuah lai langternak milem remkhawm mi tlangpi ahcun Mary le Josef, tuukhaltu pawl, nisuahlam mifim pawl le rannung rawl kuang sungih naute tivek an tel tlangpi. Asinan Catalonia ramkulh ahcun cumi pawl ih tlun ah, pacang ek thawh lai zuklem a tel bet. Cui' pacang ek thawh lai cu "Caganer" tiah an ko. Ziangruangah cumi a tel timi simfiang tumnak tampi a um nan, an cohlan tlangpi mi cu "leilung dawm tthater ding in ek a thawh" timi a si.

12) Ukraine
Ukraine ram cun Chrismtas thingkung hi maimom le maimom innraang lem tampi thawn an cei tiamco ttheu. Ziangahtile, Ukrainian thuanthu roling ah, nupinu pakhat hi a rethei tuk ih a Christmas thingkung a ceimawi thei ve lo. Asinan a thaizing ah a fanau pawl an hung thawh tikah an Christmas thingkung cu maimom innraang in a rak khat thluh. Christmas zing ni tleu hmaisa bik in cui' maimom innraang a run tlet vete'n sui le ngun ah an cang ih, cumi hnu cun an innsang cu mi neinung ah an cang, ti a si. Curuangah Chrismtas thingkung parih maimom innraang a um ahcun vantthatnak a si an ti.

Ref: The Sun, Telegraph


18 December, 2017

Christmas Cindan Danglam pawl (2)

Christmas Cindan Danglam pawl
(A peh)

(2) Norway
Norway ram ih thuanthu roling ahcun Christmas Hmuah Ni ah hnam-nei (lole miluket) le thlarau pawl an ra suak ttheu tiah an rak zum. Cuvek thlarau le miluket pawl cun hmunphiah hi an ru ttheu ti ih an ruat ruangah, Christmas Hmuah Zan ahcun inn ih hmunphiah zate'n an thup ttheu.

(3) Japan
Mirang hrangah Christmas ah sai-ar sa, Chinmi hrangah vok sa a thupit vekin Japanese pawl cun Christmas ah KFC ei ding ah an ruat ve. Japan ahhin Khrihfa malte lawng an um nan, Christmas can hi hnattuan cawlh can a si ruangah siseh, Amerika thawn sumtuahlam le pehtlaihawknak nasa zet an neih ruangah siseh, Khrihfa si lo mi khal in Christmas can ah nomnak a phunphun an tuah ttheu. 1970 kum pawl ahkhan KFC hi Japan ram ah nasa zet in thehlarnak an rak tuah ih, cumi ihsin Japanese pawl cun Christmas ah KFC ei ding ah an ruat lan ta.

(4) Venezuela
Venezuela ram ah December 16-24 karlak ah roller-skate thawn zingpit ih biakinn feh an uar zet. Mipi pawl zingpit ah roller-skate thawn biakinn ih an feh remcang theinak ding ah zinglam nazi 8 tiang lamzin ah mawttaw feh an kham bet. Nauhak tthenkhat tla cun cuvek ih biakinn feh ngah lo ding an phang tuk. Curuangah zan an ih zawng ah an hridai saupi thawn an kerek an ttawn ih, cui' hridai khatlam kha tukvirh lenglam, lamzinpi sir ah an thlai. Zingpit ah roller-skate thawn biakinn pantu pawl in, itthat lai pawl tthangharhternak ah tukvirh leng ih tlai mi hridai cu an dir vivo țheu.

Peh lai ding


Christmas Cindan Danglam pawl

Christmas Cindan Danglam pawl

Christmas can ahhin miphun dangdang in an tuah mi thil danglam zetzet an um.

1) Thlangta Africa
Christmas hi Rundamtui' suah lom can a si ih, thinlung tak ih Pathian hnenah lungawithu sim ding can a si. Khatlam ah biaknak timi hi nunphung cindan thawn țhențhek a har zet ruangah Christmas hman dan khal miphun ih zir in danglamnak tete an um.

United Kingdom, Canada, Amerika le Mirang nunphung ih a hliahkhuh mi ram tampi ahcun Christmas ruai ah sai-ar sa (turkey) telh ding hi 'lo theih lo' thil ih ruattu an tam zet.

Chinmi khal in Christmas ah vok that in, kawhhran mipi zate'n vok sa ruai hil tlang hi "ti tengteng țul" ah kan ruat tlangpi. A hleice in nauhak deuh thinlung ahcun Christmas ah tlai neknek ih vok sa Lai suan an ei ngah cun, "Christmas ka hmang nuam," an ti țheu. In rundam ding ih rung suaktu Khrih hnenah thinlung takih lungawithu sim ngahtu sawn khi Christmas hmang nuam an si sawn hmel nan. 😊

Chinmi hrangah Christmas le vok sa ruai a sihawk hngetzia langtertu pakhat ka rak tong dah.

2006-07 hrawng ahkhan Christmas ah Lairawn huap in thli a hrang ih ruahpi a sur ciamco. Curuangah khua pakhat ih kawhhran pakhat cu Christmas ruai an țheh thei lo. Ziangahtile mipi an tam tuk ruangah inn sung ih ruai țheh a ngah lo. Inn leng ah ruah kham puan zar ih ruai țheh ding khal in cumi kum ih thli le ruahpi cu a nasa tuk ih a ngah cuang lo. Curuangah kawhhran hruaitu pawl in Kum Thar ah ruai vei hnih țheh lawlaw ding in an țhawn. Cui' kawhhran ahcun kan tlawngta phun hra le phun kua kai lai pawl an um ve.

Christmas ah cawlh can kan pe ih an tlung. Christmas țheh ih an rat sal tikah, "Christmas nan hmang nuam maw?" tiah ka rak sut hai. Cutikah annih cun, "Saya, kannih cu Christmas kan hmang hrih lo. Ruah a sur tuk ih Kum Thar ah hmang ding in an țhawn," in ti. Ruai an țheh ngah lo ruangah Christmas hmang hrih lo ah an ruat aw mai.

Cumi lam cu tawk hrih sehla. 😄😄

Tui' ka rel tum mi cu Thlangta Africa ram ih Christmas rawl ci khat thu a si. Thlangta Africa hi Mirang pawl in an rak uk dah ruangah Christmas ruai khal ah Mirang cindan tampi an cawng. Asinan Christmas ruai hlan ah simaw, hnu ah simaw, momsom (snack) ih an ei mi cu pangang fa kio ro mi a si.

A țih le ten lotui' hrang ahcun a thaw zet ko ding. Asinan a țihtui' hrang ahcun tak a za ding.

(Peh lai ding)