Showing posts with label Calailam. Show all posts
Showing posts with label Calailam. Show all posts

29 October, 2016

Ziangtin Ca Kan Ngan Ding? (2) - Essay

Ziangtin Essay Kan Ngan Ding?

Catluanhlawm ngandan kan thiam zo ahcun Essay ngandan khal kan thiam cih mai ttheu. Ziangahtile an fehdan a bang aw deuh. Essay cu a sau deuh timi lawng hi a danglamnak bik a si. Essay ah tthen thum a um: Hmeltheihnak Catluanhlawm (Introductory Paragraph), Ruangpum Catluanhlawm pawl (Body Paragraphs), Thukharnak Catluanhlawm (Concluding Paragraph) pawl an si.

1. Hmeltheihnak Catluanhlawm
Essay pakhat ih Catluanhlawm hmaisa bik a si ih, ttuanvo pahnih a nei: (1) Casiartu lunglut ding in a hip, (2) essay ih thulu kha casiartu hnenah hmeltheihnak a tuah. Hmeltheihnak Catluanhlawm ci tampi an um. Asinan hman tlangpi bik mi Ka-dawh Hmeltheihnak (Funnel Introduction) hi kan zoh pei.

Ka-dawh Hmeltheihnak ahhin tthen hnih a um: 'a tlangpi ih thuhla tarlangnak tampi' (several general statements) le 'thupi tarlangnak' (thesis statement) pakhat, an si. 'A tlangpi ih thuhla tarlangnak tampi' cun essay thulu ih dunglam (background) thuhla kha casiartu a theihter. Catluan pawl kha huapkau deuh ih relnak ihsin huapbi deuh ih relnak lam ah an feh vivo ding. Thupi tarlangnak cu hmeltheihnak Catluanhlawm ih catluan neta bik a si tlangpi.
1. Essay ih tarlang ding mi thuhla ih huapcin  a tarlang.
3. Thulu thupi bik ih thulu-tthen dangdang khal a tarlang thei.
4. Thuhla a fehpidan ding khal a tarlang thei.

Cinhnak:
A hnuai ih catluan pawl khi "Hmeltheihnak Catluanhlawm" ttha si ding in rem sal aw.
(1) Curuangah, mawttaw khaltu pohpoh cun khalhnak license ken tengteng ding a si. (2) Mawttaw khalh license tuah hi karbak pali ah tthen a si: lamzin umtudan zirnak, kut ih ngan camibuai tuah, mawttaw khalh zir, le mawttaw khalh camibuai tuah, pawl an si. (3) Mawttaw khalh license tuah hi kalhmang hnok zet a si. (4) Tuisan dinhmun ahcun hnattuan tam tuk ruangah hnok celcel in kan cangvai cio fawn.

2. Ruangpum Catluanhlawm pawl
Essay ih ruangpum ahhin catluahlawm pakhat lole tampi an um thei. Ruangpum catluanhlawm pakhat cio in 'thulu catluan' le 'somdawltu catluan tampi' an nei cio. Thukharnak catluan cu a um tla a si thei ih, a um lo tla a si thei. Ruangpum Catluanhlawm pakhat cio in 'thupi tarlangmi' (thesis statement) kha an somdawl cio.

Cinhnak:
A hnuai ih thesis statement hrangah ruangpum Catluanhlawm pathum hrangih 'thulu catluan' ngan aw.
Kan ram ah tlawnnak ding qha hmun mawi tampi an um.
A. ......................................................................................
B. ......................................................................................
C. ......................................................................................

3. Thukharnak Catluanhlawm
Essay ih catluanhlawm neta bik a si ih, tumtah mi pathum a nei.
1. Essay a cem ding ti a langter.
2. Na tarlang mi thupi pawl kha casiartu a theihter sal.
3. Na thulu parih na ruahnak neta bik thawn casiartu kha a thlah liam.

Thukharnak catluanhlawm ih tthen hmaisa bun na tarlang mi thupi pawl kha a tawizawng in a tarlang sal, asilole thesis statement kha ttongkam dang hman in a rel sal. Cumi hrangah catluan pakhat hnakih tam deuh a ttul tla a si thei.

Thukharnak catluanhlawm ih tthen neta ahcun, na hmuhdan na tarlang thei. Asinan thuhla tharhlam cu telh lo ding. A tlunlam ih na tarlang zo mi thuhla thawn a pehpar mi hmuhdan lawng ngan ding a si.


Ziangtin Ca Kan Ngan Ding? (1)

Ziangtin Ca Kan Ngan Ding?

Catluanhlawm (Paragraph)
Catluanhlawm ahhin tthen thum a um: thulu catluan (topic sentence), somdawltu catluan tampi (several supporting sentences) le thukharnak catluan (concluding sentence) an si.

1. Thulu Catluan cun Catluanhlawm in ziang thuhla a rel ding timi kha a sim. Thulu catluan hi Catluanhlawm ih catluan thupi bik a si. Tthen hnih a um: thulu (topic) le thununtu ruahnak (controlling idea) a si. Thulu cun Catluanhlawm ih tarlang ding mi thuhla kha a tarlang ih, thununtu ruahnak cun thulu kha Catluanhlawm sungah ziangtivek ih rel ding a si timi a tarlang. Thununtu khawruahnak ti a sinak san cu, thulu kha huapcin nei ah a tuah. Catluanhlawm ih fehnak ding zawn bikhiahnak tuahtu a si.

Tahtthimnak:
Tthitumnak tthenkhat cu innsang pahnih komawknak a si.
Tthitumnak tthenkhat cu an tluangtlam zet.
Tthitumnak tthenkhat cu danglam zet in tuah an si.

("Tthitumnak tthenkhat" timi tiang khi 'thulu' a si ih, a dunglam khi "thununtu ruahnak" an si.)

Ralrin ding: Thulu catluan cu huapkau tuk ding a si lo ih, cipciar le huapbi tuk ding khal a si lo.

Tthimnak ah: "Tthitumnak cu mi pakhat nun ih thilthleng pakhat a si" timi cu a huapkau tuk ih, ziangtin thuhla a ra vivo ding timi theih a theih lo.

Cuvek in "Chin miphun ih nupi-pasal neih can kum zatek cu 1990 kum ahkhan nunau ah kum 25 a si ih, mipa ah kum 27 a si" timi cu a cipciar tuk ih, lehhnu lawng ah a ra ding mi thuhla a tel cih fawn.

Chin miphun ih nupi neih can kum zatek cu kan dunglam kum 100 ahkhan a thleng aw.

Himi hi thulu catluan ttha a si. Ziangahtile Catluanhlawm sungah Chin miphun ih nupi neih can kum zatek thlengawknak rel a si ding timi kha casiartu a theihter.

2. Somdawltu catluan pawl cun thulu kha a cipciar in an rel. Thulu catluan kha fiang sinsin le hmual nei sinsin ding in simfiangnak le tahtthimnak pawl a tarlang. Tthimnak ah, "Qhitumnak qhenkhat cu danglam zet in tuah an si" timi thulu catluan na ngan asile danglam zetzet ih tuah mi tthitumnak thuhla pawl kha na tarlang vivo ding. Tahtthimnak na pek thei asile na nganca a fiang sinsin ding.

3. Thukharnak catluan cun thuhla thupi pawl kha a tawizawng in a tarlang, asilole, thulu catluan kha ttongfang dang hmang in a rel sal. Thukharnak catluan hi Catluanhlawm a cem thu tarlangtu le Catluanhlawm ih tarlang mi thuhla laimu kha casiartu hnenih theihtersaltu a si. Thukharnak catluan ttha ngan ding in thil pathum a ttul:

1. Thukharnak ttongkam hmang aw. Tthimnak ah, 'A tawizawng in kan rel asile', 'Kan khaikhawm tikah', 'A fiang zet mi cu', 'Thukharnak ah', tivek pawl.
2. Casiartu kha Catluanhlawm ih thu laimu theihter sal aw. Himi ah, thulu catluan kha ttongkam dang hman ding na rel thei. Amah ciahciah hmang sal hlah.
"A tawizawng in kan rel asile, tthitumnak tthenkhat cu kan ruatdan tlangpi thawn danglam zetzet an rak si."
Catluanhlawm ih thuhla pawl kha a tawizawng in na tarlang thei.
"Thukharnak ah, ka tarlang mi karbak pawl thlun awla, ziangtinkim ah na hlawhtling vivo ding."

Ralrin ding: Catluanhlawm pakhat ih cemnak ah ruahnak tharhlam hmang hlah.


18 August, 2015

Mi Fim pawl in Casiar An Hmuh Dan


Mi Fim pawl in Casiar An Hmuh Dan



1. Kanmah lawng kan si lo ti thei thei ding in ca kan siar. (C. S. Lewis)

2. Zingtluk in na ttulbuai (busy) a si khal ah ca siarnak can cu na hawlhmuh thei hrimhrim a ttul. Cuti lo a si le nangmah rori ih na hril mi buhsahnak ah na tlulut lawlaw tinak a si ding.  (Confucius)

3. Na siar tam vivo tikah, thil na thei tam vivo ding. Na zir tam vivo rual in, hmun tampi ah na feh ding. (Dr. Seuss, "I Can Read With My Eyes Shut!")

4. Siar ttheh hnu ih talhtonsalnak tuah lo timi cu ei thluh hnu ah pumpi tthialter lo vek a si.  (Edmund Burke)

5. Cabu hrang hnak in chewing gum (bawlkam) hrangih paisa kan hman tam sung ahcun kan ram cu ram pitling a si thei dah lo ding.  (Elbert Hubbard)

6. Ca siar ngainatnak hi laksawng ropibik a si. (Elizabeth Hardwick)

7. Nauhakpawl cu an nu le pa ih ttang ah ca siartu ih tuah an si. (Emile Buchwald)

8. Ca siar hnak ih ka thin diriamter theitu thil dang zianghman an um lo.  (Bill Blass - Fashion designer)

9. Mi tthenkhat cu midang hmai ih thleng thei ding in mi an bum ding, thuphan an per ding, ruk an ru ding ih mi dunglam ah nam thawn an dawt ding. Cumi pawl hmuahhmuah in an tuah a ttul sawn mi taktak cu ca siar hi a si.  (Fortune Mekazin)

10. Ca siar na zir vete'n, kumkhua in na zalen lanta ding. (Frederick Douglass)

11. Thaisun ih thi ding vek in nung awla, kumkhaw nung ding vek in zir aw. (Gandhi ;1869-1948)

12. A mawibik ih nun timi tep ngah ding cun thil mawi tthenkhat siar, le ttong luangsuak rero lak ih a rung tleu zukzi mi biazai kaingah ding ih tiarawk cia ringring a ttul.  (Gaston Bachelard)

13. Siarnganthiamnak (literacy) ihsin vandumkulh (universe) na hmu thok thei. Awnmawi (music) ihsin mi hmuahhmuah hnenah na thleng thei. Cumi pahnih karlak ah, cawl ding ih khamtarh a theih lo mi, nangmah na um. (Grace Slick)

14. Uico lenglam ahcun cabu hi minung ih rualpi tthabik a si. Uico ih sunglam ahcun, a thim tuk ih ca a siar theih lo.  (Groucho Marx)

15. Television hin fimthiamnak mi a zirh thei zet ti ka hmu. Curuangah, mi pakhatkhat in television a on tinte'n, pindan dang ah feh in cabu pakhat ka va siar ttheu. (Groucho Marx)

16. Tlawng pakhat in a calaibuuk (library) ziangtin a ruat timi cu, cumi tlawng in fimthiamnak hi ziangtin a ruat timi tahnak a si. (Harold Howe, U.S. Fimthiamnak Mangkibawi hlun)

17. Ca siartu hmuahhmuah hi hruaitu an si lo, asinan hruaitu hmuahhmuah cu ca siartu an si.  (Harry S. Truman)

18. Casiar timi cun inn ihsin a hlatnak ah in fehpi, asinan a thupi sawn mi cu, khuitawk hmun khal ah cennak inn in hawlhmuhter. (Hazel Rochman)

19. Casiar thiamzung a um bang in, thuruah thiamzung khal a um ih, cangan thiamzung khal a um fawn.  (Isaac D'Israeli)

20. Cabu pakhat cu a sung thuhla an cansuah mi zuknung hmang in ziangtik hman ah va tah hlah. (J. W. Eagan)

21. Na fa ih khawvel kauhternak ding ah kalhmang tete tampi a um. Cabu ngainat hi cui' kalhmang pawl lakih tthabik a si. (Jacqueline Kennedy)

22. Cabu dawr hi minung pawl in thu an ruat lai ti kan hmuh theinak thil umsun a si. (Jerry Seinfield)

23. Cabu pakhat cu na siar thok laklawh zo ruang men ahcun siar peh vivo hlah. (John Witherspoon)

24. Cabu ur hnak ih sualmawhnak an um. Cumi sualmawhnak pawl lakih pakhat cu cabu va siar lo khi a si. (Joseph Brodsky)

25. Minung pawl in nunnak hi thil thupibik a si an ti, asinan kei cun casiar hi ka ngaina sawn. (Logan Pearsall Smith)

26. Nauhak pakhat simaw, democratic kalhmang thluntu le a hnianghnar mi senpihlawm simaw, hrangah siarnganthiamnak hnak ih a thupi mi thiamnak a um lo.  (Los Angeles Times, "A Child Literacy Initiative for the Greater Los Angeles Area.")

27. Zawiawiawk theilonak le buhsahnak neh theitu ralthuam hmual neibik cu cabu hi a si. (Lyndon Baines Johnson)

28. Tuini ih casiartu, thaisun ih hruaitu. (Margaret Fuller & W. Fusselman)

29. Cabu ttha siarlotu pa cu ca siar thiam lo pa hnakin hamtthatnak a nei cuang lo. (Mark Twain)

30. Cabu ttha cu rualpi tthabik a si ih, tuisun le kumkhua in a hmun ringring. (Martin Tupper)

31. Siar ttul mi cabu cazin thawn ka rung suak cia ih, ziangtik hman ah ka ttheh lo ding. (Maud Casey)

32. Nauhak ih nun hrangah cabu aiawh theitu ding thil dang an um lo. (May Ellen Chase)

33. Nun ttha pakhat nun khawsuahnak ding ah casiar hi bungrua bulhram pakhat a si. (Mortimer Adler)

34. Minung pakhat cu a siar mi cabu pawl ihsin theih a theih. (Ralp Waldo Emerson)

35. Nunphung pakhat siatsuah ding in cabu ur kherkher a ttul lo. Mipi pawl kha cabu siar lo ding in dawnkham men awla a tawk. (Ray Bradbury)

36. Taksa hrangah sawizawiawk a ttul bang in thluak hrangah casiar a ttul. (Richard Steele)

37. Zangfahte'n, maw zangfahte'n,
Kan lo dil, na TV kha tthawn hlo aw,
A umnak hmun ahkhan maw,
Cabu retnak duhnungte ret sawn law.
(Roald Dahl, Charlie and the Chocolate Factory)

38. Cabu ropi taktak cu no lai ah siar in, pitlin hnu ah siar non sal in, tar hnu ah vei khat siar sal lala a ttha; inn ttha pakhat cu zinglam eng, sundir le thlapi eng ih zoh a tthat vek khin.  (Robertson Davies)

39. Duhdawt ding mi nun pakhat lawng kan nei timi hi a dik lo. Ca kan siar thei a si ahcun, nun tampi nei in kan nung thei ih, kan duh vek nun ci dangdang tampi khal in kan nung thei. (S. I. Hayakawa)

40. Cangantu cun cabu pakhat cu a thoknak a tuah men a si. A tthehtu cu ca siartu a si. (Samuel Johnson)

41. Mi pakhat cun ca cu a huamnak ih a hruai cin tiang lawng siar sehla a ttha.  Ziangahtile ttuanvo pakhat dinhmun ih a siar mi cun a hrangah thil ttha maltakte lawng a suahpi ding. (Samuel Johnson)

42. Rualpi pakhat na hril vekin cangantu khal hril aw. (Sir Christopher Wren)

43. Casiar zir timi cu meisa muah a si. Kan salsuah mi awfang (syllable) tin hi mei alhttek (spark) an si.  (Victor Hugo)

44. Ca siar uhsi la, lam uhsi – leitlun tuahmawh lo tu ding lunghlimnak ci hnih an si si. (Voltaire)

45. Tipithuanthum suamhmang pawl in Hlawnthil Tikulh ih an ruk mi hlawnthil hnak in cabu pawl sungah hlawnthil a um tam sawn.  (Walt Disney)

46. Vate no pawl van parah tha suah tuk lo ih an zuan thei bang in, nal le ttha zet ih casiar a zirtu nauhak pawl khal leitlun thar ah tha suah tuk lo in an zuang thok ve a si. (William James)

47. Ca siartu hi ci hnih ah ka tthen: Cingkeng ding ih siartu le hngilh ding ih siartu ti'n. (William Phelps)




14 August, 2015

Ca Siar Kan Taimak A Ttul


Ca Siar Kan Taimak A Ttul


Amerika President pathumnak  Thomas Jefferson cun, “Cabu tel lo cun ka nung thei lo,” a rak ti. Cabu hi leitlun thleng danglamtu, tthangsotertu, le mawitertu a si kan ti ttheu. Asinan amah cabu men cun thil ti thei mi a nei hran cuang lo. Ziangahtile cabu cu kan siar lawng ah thil a ti thei mi a si. Joseph Brodsky in, “Cabu ur hnak ih sualmawhnak siava sawn an um. Cu pawl lak ih pakhat cu cabu siar lo hi a si,” tiah a rak sim.

Mi bulpak siseh, kawhhran siseh, rampi siseh, a tthansoh theinak ding hrangih thil ttul pawimawh bik pakhat cu ca siar hi a si. Curuangah Elbert Hubbard cun, “Cabu hrang hnak in chewing gum hrangih paisa kan hman tam sawn sung ah cun kan ram cu ram pitling a si thei dah lo ding,” tiah a rak sim. Tui san leitlun ih ca thiam tamnakbik ram pahra cu Russia, Canada, Japan, Israel, USA, South Korea, New Zealand, United Kingdom, Finland le Australia pawl an si. Ca thiam an tam rual in, ca siartu khal an tam ih, leitlun ih ram tthangso bik khal an si hai ti kan hmu.

Ca siar hi a paih lo hrang ah cun thil harsa zet tla a bang. Asinan a paihtu hrang ah cun thil nuam zet a si ve lala. Ca siar paihtu rak si hi thil sunglawi zet a si. Ziangahtile ca siar paihtu cu tthansohnak ih sangka ah a ding cia tluk a si. Himi ruangah Elizabeth Hardwick cun, “Ca siar ngainat hi laksawng ropibik a si,” tiah a rak sim hngehnge.

Tui san ah Television le Cinema pawl in minung tampi ih can an la. Mi tthenkhat cun TV le Cinema khal ah zir ding tampi an um tiah an sim ttheu. A diknak khal a um. Asinan cabu tluk cun minung nun an kaihruai lo. Himi thu ah Groucho Marx in, “Television hi fimthiamnak mi a zirh zet ti ka hmu. Curuangah mi pakhatkhat in television a on vete’n pindan dang ah feh in cabu ka va siar ttheu,” tiah hnihsuak a rak sai dah. Herbert Stanley Morrison khal in, “Thuk hla thuk a luhcilhtu le a thuken a hngetkhoh mi cabu pakhat thawi khaikhin a tlak mi radio le TV program tivek cu vei khat hman ka thei in, ka hmu dah lo,” tiah a rak sim ve.

Mipi hruaitu ding cun thu thuk hla thuk a ruah tam a ttul cuang ruangah mipi menmen hnak in ca a siar tam a ttul. Ca siartu cu ca siarlotu mi pakhat in kum hra sung a tontehnak thawn a theihngah mi kha cabu hman in ni malte sungah a theithiam thei a si. Mi tthangso si ding in siseh, mipi hruaitu si thei ding in siseh, ca siar a ttul hrimhrim. US President Harry S. Truman in, “Ca siartu hmuahhmuah cu hruaitu an si hran lo nan, hruaitu hmuahhmuah cu ca siartu an si,” a rak ti kha.

Nauhak pawl hi ca siar paih ding in an nauhak lai ihsin kan kaihhruai an ttul. Nauhak pakhat ih theih le hmuhnak khawvel kautertu ah cabu hi thil ttangkaibik pakhat an si. US President J. F. Kennedy ih nupi Jacqueline Kennedy in, “Na fanau ih khawvel kauhter dan ding kalhmang tete tampi an um. Cumi lak ah cabu ngainatter hi kalhmang tthabik a si,” a rak ti. “Nauhak ih hmailam can hrangah siseh, society tthangso le rualremternak ding ah siseh, siarngan-thiamnak (literacy) tluk ih a thupi mi thiamnak a um lo.” (Los Angeles Times – “A Child Literary Initiative for the Greater Los Angeles Area”)

Curuangah kan kawhhran sung khal ah ca siar hi fawrhfial aw vivo in, cabu le calai hmang in kan kawhhran rawngbawlnak hi tthangsoter sinsin ding ah ttuanvo neitu kan si ti kan thei cio kei uh.

Hminsin: Independent Presbyterian Church of Myanmar ih 2015 kum Literature Sunday hrangah ka ngan mi cahram a si.

05 November, 2014

Biazai Titi


Biazai  Titi

                                                Ril a rawn cun au-aw rin ter  a har.
                                                Khopkham zet ih rawl ngai ei ta lo cun,
                                                Phurhmi ttuanvo a rit tuk, dang a car;


“Aw, a dik ciah, hitivek bezai tluang le sullam theih ol hi ka ngainat zawng a si," tiah Khuppi cun a hun  ttong thutthi. Culai ah Than Mang cun,

“ Aa khai aa! Biazai aat ih aa pawl hi cu nan buaithlak ttheu tuk aw, cuvek thuhla men tla cu bezai si lo khal in a ngan theih tho si, midang theih dah lo mi thufim hman si ta hlah. Ril a rawn cun au ring a har, khopkham zet ih rawl ngai kan ei ta lo ahcun kan phurh mi ttuanvo zaran khal kha kan hrangah a rit tuk vek in a lang ih, kan dang hmuah a car thluh ti a si mei lo maw?”

“Vokpi  sui ttthi orh ter a tthahnem lo an timi hi cu a dik ttheu tuk aw ee, bezai lo khal in ngan cu theih tho e, asinan bezai tluk in a awkhiah, a awthlung le a sahngehnak a mawi in a ttha thei lo ttheu si lawm, bezai ih mawinak na tep thiamlo a si kha."

Culaiah daitei’ rak ummen Siang Thang cun, “Nan pahnih in  diknak zawn nan nei veve ko nan bezai thuhla rel nan si ruangah Khuppi  ih lam ah ka run ttang hnik pei,” a ti.

Cutikah Than Mang cun, “Lailai in, hun rel leh hnik hmen uh………kei rak itthat leh peng khaw,” a ti san hai.

Siang Thang cun, “Khuppi , mitu ahkhan himi bezai hi sullam tluang zet le olsam zet ah na ruat thu kha  na rel  sikhawh ti aw?”

“Si ee, a tluang ttha zet in ka hmu,”   tiah Khuppi cun a rak sawn lohli.

Siang Thang cun, “Kei cun a ol le a har a rawi aw in ka hmu, himi bezai kan zoh tikah a pawnlang sullam men khal hi thu dik phorhsuah mi a nei ko, rilrawng cing cun ring zet ih au cu a har ko, cun rilrawng cing ih thil phurh cun thil zang zet khal rit zet vek in kan thei ih kan harsat ttheu, kan dang a car ttheu. Asinan himi hi bezai a si ruangah sullam tampi nei ah a cang thei ve.”

“Vun simfiang vivo ngai hnik  e.”

“Ril a rawn cun au-aw rinter a har timi  ih rilrawng timi cun farah, siattha, rethei le harsa tivek a khihhmuh tiah ruat a theih. Au-aw ring timi cun thuneihnak, ropitnak, hminthannak le huham neihnak tivekpawl a khihhmuh thei a si. Cutivek ih  a sullam kan ruat a sile himi catlang ih sullam cu ‘Farah nauta le rethei zonzaipawl hrang ahcun hminthannak, thuneihnak, ropitnak le huhamneihnak tivek ngah ding a harsa tinak a si. Milian le dinhmun ttha pawl hnak cun an hmakhua a ong ttha lo deuh tinak a si. Asinan a theih lo, a ngah lo lawlaw ti cun bezai phuahtu khal in a ngan lo ti kan hmu thei.”

Khuppi cun phah in, “Aw, a si thei ngai, a hnuai ih ta thaw khal in a rualrem thei ngai a si hi,” a ti.

Siang Thang cun lungkim zet mithmai thawn, “Kha si ko, a hnuai ih catlang thawn kan peh asile, farah zonzai hrang ahcun milian le sinak nei pawl tluk ih mai ttuanvo siseh, thil ttul poimawh siseh, kanmai hringnun hrang ih a poimawh mi thil dangdang khal siseh, neh zet le tlamtling zet ih ttuansuah ding a harsa cuang tinak a si. Himi bezai ih sullam hin kan pipu thufim ‘Retheihnak in mi-aa ah in canter’ an rak timi tla thinlung ah a thar-sal-ter nasa. Ziangahtile tuah ttul, ttuan ttul khal sumpai neihlonak in tuah thei lo ah mi a canter ttheu ruangah a si, kan par ih tthatnak rak tuah zo tu pawl hman sumpai a um lo cun rawl-ei kan sawm thei lo, lakphak kan do thei lo cu maw!”

Culai ah Khuppi cun  phur fahran in, “Cuti a si ahcun kei khal a sullam um thei mi pakhat ka thei suak ve, rilrawng timi kha mai tuahttuan mi thawi a pehpar aw mi thuhla phunphun theih famkimlonak khi a khihhmuh thei in ka thei. Theihfimnak phunphun tlaksam lam a khihhmuh thei fawn. Zianghman thei mumal lo cun midang lakah mi pakhat si a theih lo, au-aw a ring thei lo, ti cu kan theih cio mi a si ko. Cu bang in kan tuahttuan ding mi thuhla thawi pehpar aw mi theihfimnak kan hawl ta lo ahcun, khatlam in kan rel a si le ‘khawpkham tei’ rawl kan ei ta’ a lo ahcun kan tuahttuan ding mi hna ah hlawhtlin a har cuh, si ko lo maw?”

Siang Thang cun a lu su hngohhngo phah in, “A ttha lawlaw, ka rel mi hnak hman in a ttha sawn hial lo maw!” a rak ti lohli.  “Cun himi bezai hi thlahlawh malte lawng ngah Pasor pawl ih aihramnak tla a bang.”

Khuppi cun, “Ai, ziangah ha cu lamlam,” tiah mangbang nawn in a rak ti. Siang Thang cun a ttong cu a pehsal.

“Thlahlawh mal deuh Pastor-pawl cu an thlahlawh lawng ringin nufa an cawm thei lo ruangah leitlun thil ah buai lo a theih lo. Pathian thu ah a tlaitluan in an ciah aw thei lo. Curuangah kawhhran mipipawl hrangah thlaraulam ti le rawl tthittha an pe ringring thei lo. An ril a rawn ruangah an au-aw a ring ngaingai thei lo kan ti pei cu. Taksa a ril a rawn ruangah Thlarau  a au ring thei lo ti khal a theih. Cumi ruang thotho ah mai ttuanvo neh lo ah an cang lala cuh. A thupibik ahcun khopkhamtei’ ei ding ti le rawl an ngah ta a ttul tinak a si cu, cule, thlahlawh khopkham a ngah lo mi asilole nihlawh malte lawng a ngah mi kan kiangkap ih hnattuantu hmuahhmuah khal hi a huap thei fawn.”

“Aw, a si ngai. Hmansehla mai pumpuarnak ding lawnglawng ruattu pastorpawl khal kan neih ko hih, Pathian hnak ih ram dang pawl dawr thiam sawntu pastor, sumpai tamlonak hmun ih feh paih lo evangelist tivek tla kan neih hnuaihnii ko hih,” tiah Khuppi cun hni khukho phah in a rak bet sak.

Siang Thang cun, “Aih, kan thupi kan pial san zik hih, kan kir sal pei. Himi bezai hin kan Chinland mipi dinhmun tla a pholang zet ka ti, eihawl-pursumnak lam ih mi dungzultu kan sinak hin kilkip tthansohnak lam khal ah in awk tang timi a khihhmuh. Pumte puar in hnate ngam ti a si kha maw! Kan ril a rawn ruangah kan au-aw a ring thei lo. Nunphung le calai tivek khal ah tthangso thei ngaingailo. Kan vun zuam ve khalle kan retheih zonzaihnak in in hnukkir sal cingcing. Curuangah himi bezai hin mibulpak nun ah siseh, phunhnam le rampi thil ah siseh eihawlpursumnak a thupit zia a langter a si, ka ti duh.”

Khuppi cun, “Aa, rel vivo cun a sullam hin cem ti a neih hmel lo a si hi, himi bezai tawite hman in hi tluk ih thuhla a huapkau thei ahcun bezai saupi pawl a sullam ka thei fiang thluh kan rak ti ttheu khi cu a ningzah thlak nasa tinak a si hi a!” a ti tikah Siang Thang cun,  “Si, sullam tampi a neihtheinak hi bezai ih ropitnak pakhat a si bangin mitin hrangih a ong aw mi sangka a sinak langtertu khal a si. Cun, ‘bezai sullam ka theithluh’ ti thuhla ahcun a reltu kha mipi maimai a si ahcun amai theihdan a rel a si timi theihthiampitu hrang ahcun pomremsak theih a si ko. Asinan mithiam pakhat ih kan ruat mi simaw, fakseltu pakhat in simaw cuvek ih a rel ahcun santhar calai theory rim hnim ban hrih lo, hlansan calai thlirdan fehpi hrihtu a si tinak a si ding.”

"A dik lawlaw," ti phah in Siang Thang cun, "Mitu kha bezai ih canghlawm pakhatnak lawng ka siar ih a tawk ciah a si hi. Khuiha it phah ih ruahawk ah a canghlawm pahnihnak ka hun lo siarsak ding," ti phah in ihnak lam a hei mitmei ta lawk hnu ah,

Pum a puar luartuk cun ttuan lawt a har;
Ei luar tuk cun natnak buan nawt a nai,
Damnak hawlnak ah kan sumbawm a car.

                                                                                                                        Kianghrol
                                                                                                                    8. 6. 2011 (Wed)