Solomon le Fimnak Hawltu Unau Thum

Solomon le Fimnak Hawltu Unau Thum

Siangpahrang Solomon ih fimnak thuhla cu hmun tinkim ah a darh vivo ih, mi tampi cu fim sinsin beisei in a hnenah an ra ttheu. Cui' minung pawl lakah unau thum khal an tel ve. Jerusalem ah an ra ih, siangpahrang inn ah hna an ra ttuan. Kum khat sung an um ih, fimnak an ngah beisei in Siangpahrang ih ttongkam cu an ngai ringring ttheu.

Asinan kum khat a kim tikah an lung a tling lo. An lakih pakhat in, "Kum khat pumhlum hinah kan um zo nan ziang fimnak kan ngah? Zianghman!"

Curuangah siangpahrang hnenah an hnattuan ban siannak dil in an innsang hnenih tlung ding ah an ruatcat.

Solomon in an dilnak cu a siansak ih tlun ah, laksawng pakhat pek a tiam hai. "Rinumte'n ka hna nan ttuan hai. Curuangah nan pathum in sui dip khat cio simaw, thuron pathum simaw, pakhat sangsang ka lo pe hai ding. Ziang nan hril ding?"

Unau thum cun ziang kan hril ding tiah an relkhawm. A netnak ah sui dip khat cio la ding in an hril. An sui dip cu an rang parah an ret ih, Jerusalem khawlipi ihsin an poksuak.

Asinan an feh hlat man hlan ah an nautabik Jacob cu a cawl ih, "Ziangsi kan tuah? Siangpahrang Solomon hnenah fimnak ngah ding in kan ra. Asinan a fimnak tthenkhat in hlawm tum cing in, sui lamlam kan hril lala fawn. Kan ti sual lawlaw a si! Kan kir sal tengteng a ttul," a ti.

Asinan a u le pahnih cun an hnihsan men. Curuangah Jacob cu amahte'n siangpahrang inn ah a kir sal. Cule, a sui dip cu thuron pathum thawn thleng sal ding in Solomon hnenah zangfah a dil.

Solomon cun, "A ngah tuk. Asile, na tiar aw maw?" a ti.

"Ka tiar aw. Siangpahrang Bawipa."

"Thuron pakhatnak – khual na tlawn tikah zingpit khawfing cat ihsin pok aw. Asinan ni a liam hlan nazi malte duh ah cawl ttheu aw. Cutin na tuah asile, riahnak hmunhma, zanthing le tidai hawlnak can ttha na ngah ding ih, na rang hrang khal ah hramhring einak can ttha a um ding.

"Thuron pahnihnak – Ti a lian mi tiva cu tan lo in, tilian a reh tiang thinsaute'n hngak ttentto aw.

"Thuron pathumnak – nunau pakhat hnenah thuthup va sim hlah. Na nupi a si hman ah sim cuang aw hlah. Awle, cumi cu ka thuron pathum an si ih, na thei thluh zo."

"Ka lungawi, siangpahrang bawipa."

Jacob cu siangpahrang inn ihsin a pok sal ih, a unau pahnih dawi man ding in manhlap zet in rang thawn a tlan. A va dawi man hai tikah a unau pahnih cun a ngah mi thuron pathum cu theih ve an duh zet. Asinan Jacob in a sim duh hai lo. "Ka ngah mi fimnak cu keimai hrang lawng ah a si. Nannih khal in nan hril mi sui nan ngah kha," a ti.

A u pahnih cun Jacob cu an ngaih vak lo. Asinan an pathum in an khualtlawn cu an peh tlang hai.

Simlam a si tikah Jacob in thuron hmaisabik a vun mangsuak ih, "Hitawk ah cawl in kan riak pei. Hitawk ah zanthing le tidai an um ih, rang pawl hrangah hrampi khal an um," a ti.

Asinan a u pakhat in, "Aa aw hlah. Khua a thim hlan ah peng nga kan feh bet thei lai," a ti.

Jacob cun, "Kei cu hitawk ah ka riak ding," a ti thotho.

A u pahnih cun, "Nangmai' thu a si ko," an ti.

Jacob cun a unau pahnih an feh liam lai cu a zoh cuahco hai. Cu thluh ah zanthing a hawl ih meisa a muah hnu ah, riahbuk a sak. Cu thluh ah a itthat.

A u pahnih cu an feh vivo. Asinan khua a rung thim tikah thingkung le hrampi umlonak tlang hrap kawlh rialrial ah an thleng ti an hmu. Asinan khua a thim zo ruangah cutawk ih riah lo theih a si nawn lo.

Zan lai ah vur thlipi a ra hrang. Curuangah meisa hlum ai ding nei lo, le beunak buk nei lo ih um Jacob ih u pahnih cu khawsik lakah an thi.

A thaisun ah Jacob in a u pahnih ih ruak cu a ra hmu. A u le cu a ttah rero ih, an at ruangih thihnak an ton ruangah a ning a hang zet fawn. A ttah thluh hnu ah a phum ta hai ih, an sui dip pahnih cu a rang parah suang in a poksuak sal.

Tawkfang a feh tikah tiva pakhat a tong. Tihna lam ih vur an zup rero ruangah tidai cu a lian zet. Thuron pahnihnak a vun mangsuak ih, tiva kiangah riahbuk tuah in, tilian a reh ding can a hngak.

Cuti ih tilian reh ding a hngah lai ah rang to in sumdawng pahnih an ra thleng. An rang parah cun sui dip an phur hai. Jacob in tiva cu tan lo ding in a dawn rero nan, duh cuang lo in tiva cu tan an tum. Cutikah tidai in rang par ihsin a fen thlak hai ih, an pil that.

Jacob cun tilian a reh tiang a hngak hnu ah tiva cu a tan. Sumdawng pahnih ih sui pawl cu a la ih a rang parah suang in a feh vivo.

A netnak ah an khua a va thleng. A mo pahnih an ra ih an pasal thuhla an ra sut. Jacob cun a u pahnih parih thilthleng cu relsuah har a ti tuk. Curuangah annih pahnih cu Solomon hnenih fimnak zir bet ding in Jerusalem ah an um hrih tiah a sim hai.

Cumi zan ah Jacob cun sui pawl cu a nupi a hmuh. A nupi cu mangbang in a mit a phaw keke thluh. "Ziangtin na ngah?" tiah Jacob cu a sut. Asinan Jacob cun thuron pathumnak a vun mangsuak ih, sui a ngah dan cu a sim duh lo. "Thuh tengteng ttul mi thuhla a si," ti lawng a sim.

Jacob cun a ngah mi sui thawn loram, sabit hmuan, ran rual pawl a lei ih inn thar a sak. Asinan a nupi in sui a ngah dan cu sim ding ah a turhnawh ringring. A netnak ahcun Jacob in a ning tuk thlang ih, thuhla kimcang in a sim lawlaw.

Cule, ni khat ah Jacob le a nupi an to aw ih, Jacob in ka lo vaw ding tiah an hro. Cutikah a nupi cu thinheng zet in, "Cuti asile na u pahnih na that hmaisa ih, tu ah kei i that ding tinak maw?" tiah ring zet in a au.

Cui' aukio cu an venghnen ih um Jacob ih mo pahnih in an rak thei. Curuangah Jacob cu tualthattu ah an puh. Thutthentu hnenah an hruai ih, a sual a si ti'n thu an tthensak ruangah thih dantatnak pek ding a si. Jacob cun beidong zet in Siangpahrang Solomon hnenah a thuhla ngaihtuah sak sal ding ah a dil.

Siangpahrang Solomon hnenih an hruai thlen tikah, Jacob cun an tonawk netabik ihsi thilthleng zate'n a sim thluh. Solomon cun a sim mi cu a zum ih thlah zalen ding in thu a pe.

Solomon cun, "Asinan thil pakhat cu a um. Na neihsiah pawl kha na mo pahnih tla na hlawm a ttul ve lo sawm?" tiah a ti.

"Ka hlawm hai ding, siangpahrang bawipa," tiah Jacob cun a sawn. Cu thluh ah lu kun in siangpahrang cu upatnak a pe ih a fehsuak zik.

"Cule, Jacob."

"Aw, siangpahrang bawipa."

"Ka lo pek mi thuron pathum cu sui tluk in a man a khung ko lo maw? Mifim cun a pathum in pelh lo te'n a thlun ttheu sokhaw."

"A si, siangpahrang bawipa. A harsa zawng in ka zir ngah rori a si."

"Neta ahcun lamzin olsam sawn thlun aw. Lamzin olsam sawn cu khami thuron thlun mai kha a si."

"Awle, siangpahrang bawipa."

Cuti'n Jacob cu a netnak ahcun fimnak ngah in siangpahrang inn ihsin a tlung.

Hram: Ahimaaz, Court Historian ih  ngan mi, Professor Solomon ih a leh sawng mi "King Solomon and the Brothers Who Sought Wisdom."

Solomon le Pher Vanzuang 2

Solomon le Pher Vanzuang (2)

Vei khat ah Solomon cu a pher vanzuang thawn Vomzawng-Minung pawl (Ape-Men) umnak horkuam ah a va tlawng.

Ziangahtile, Israel miphun lak ihsin Pathian in vomzawng ih cang ding ah a camsiat mi pawl cu a hranpate’n horkuam pakhat ah an um thu mi ih an sim ruangah a si. Cu pawl cun vei tampi Sabath Ni an rak buar. An lakih mifim pawl in ralrinnak an pe rero nan, an sual an rim duh lo ruangah Pathian in a camsiat mi an si.

Asinan, an hmuihmel cu ramsa vek si hman sehla, Hebru ttong an hmang lai, hnipuan an hruh lai ih, inn ah an ceng lai.

An thuhla cu Solomon in theih a duh zet. Curuangah a ralbawi Benaiah le a hlasaktu pawl ko in pher parah a to ih, thli a kawh hnu ah horkuam ahcun an va zuang.

Cutawk ah vomzawng minung pawl hnenah ni khat sung a cam. An titi, rawl an ei tlang ih, thla an cam tlang. Harsat an tuarnak cun Pathian lam ih a hoiter sal ruangah Solomon cun a lainat hai ih, a tlun hlan ah, cui horkuam cu kumkhua in anmai ram si ding ah le zohman in annih cu siatsuah hai lo ding in, ca a ngan sak ta.

Kum zabi pasarih (AD 600-700) lai ah Muslim Siangpahrang Omar le a ralkap pawl cun cui’ horkuam zin an zawh. Horkuam an va thlen hlan te ah vomzawng upa zet pakhat in a ra tong hai ih, a kut ah cahnah pakhat a rak keng. Omar ih minung lak ih Jew sakhua ihsin Muslim ih thleng aw mi pakhat cun hlanlai Hebru ttong ih ngan mi ca cu a siar thei ih, Siangpahrang Solomon ih ngansak mi ca a si tiah a sim. Curuangah Omar cun cui’ horkuam cu a helkual sal ih, vomzawng pawl cu daite’n rung um ding ah a tan ta.

Hram: Ahimaaz (Court Historian) ih “King Solomon and His Flying Carpet”, Professor Solomon in Mirang ih a leh mi, leh sawng mi a si. Zuk suaitu cu Steve Solomon a si.

Solomon le Pher Vanzuang

Solomon ih Thuanthu

Solomon le Pher Vanzuang (1)

Siangpahrang Solomon cu a zuang thei mi pher a neih ruangah a hmin a thang zet. A pher vanzuang thawn a uk mi ram ih hmun tin ah a tlawng ttheu.

Cui pher vanzuang cu siangpahrang inn diphun ah an ret. Solomon in veivah a duh tikah amah kiltu ralbawi Benaiah le hlasaktu pawl a ko ttheu. An zate’n pher parih an umnak ding cio ah an ding ih, thiar theih mi siangpahrang tohkham ah Solomon cu a to. Cu thluh ah Solomon cun a zunghruk a thlir ih hrang ding in Thli a ko (Solomon ih zunghruk hi vancungmi in a pek mi a si ih, thilti theinak maksak lawng si lo in, rannung tinkim le nunnak nei lo mi tiang ih ttong pawl khal a theih thluh theinak cu himi zunghruk ruangah a si). Cuvete’n thli a ra hrang ih pher cu Jerusalem khawpi tlun ah a zuang duaido. Mipi in mak an ti thei zet.

Vei khat ah, Solomon le a siahhlawh pawl cu simlam ni nem ah pher vanzuang to in an nuam aw hai.  Solomon cu khawdur lak ih an zuan ruangah le sabit a in mi ruangah nuam a ti zet. Solomon kiangih ding ralbawi Benaiah ih korfual cu a dunglam ah an zam zerzo ih, a lukhum cu ni in a kah tleu zohzo. An hnuailam hlapi ah Judea tlangtluan cu tipikaplam pan in a niam suk vivo. Hlaral ih a lang thei mi cu tipithuanthum lawng a si.

Culai ah Solomon cun sabit no thlir phah in, “Thlirmual (view) ropi zet a va si so! Cun, Israel Siangpahrang a si mi keimah Solomon khal hi ka va ropi lawmam so! Uktu hmuahhmuah lakih cungnung bik ka si ko lo maw? Lennak le fimnak ah zo in so i tluk? Zosi muvanlai vekih zuang thei? Vun rel hnik aw Benaiah, keimah vek zosi um? Tluktu nei lo ka si ko lo sawm?” a ti.

Cutikah Benaiah in, “Na lian, na fim in na zuang thei ti cu a dik lawlaw. Asinan…”

Vei le khat ah thli hrang a cawl thutthi. Cuvete’n pher vanzuang cu leilung lam ah a tla zurzo. A parih totu zate’n thinphang zet in an talbuai.

Solomon khal cun tlak phang ih a siangpahrang tohkham kai ttengtteng phah in, “Thli, ra kir sal aw,” tiah a au.

Cutikah Thli cun, “Ka ra kir sal ding maw? Maw Solomon, na uanthuannak bansan ih Pathian hnenih na kir sal lawng ah ka ra kir sal ve ding,” a ti.

A porhawknak a vun ruah sal tikah Solomon cu ningzak in a lu a kun ih, “Maw Bawipa, ka uanthuannak i ngaidam hram aw. Kei cu siangpahrang lukhuh khumtu mi hlothlau men ka si. Nang cu vandumkulh siangpahrang, khaikhin rual lo ih a ropi mi Pathian na si,” a ti.

Cuvete’n Thli a ra hrang sal ih, pher cu a khaisoh sal. Minung lakih a fim bik mi rori nun a zirh thei ruangah Thli cu a lung a hmui zet.

Hram: Ahimaaz (Court Historian) ih “King Solomon and His Flying Carpet”, Professor Solomon in Mirang ih a leh mi, leh sawng mi a si. Zuk suaitu cu Steve Solomon a si.

Solomon le Naute Thuțhennak

Solomon le Naute Thuthennak

Vei khat ah fano nei veve nupinu pahnih hi nelrawn ramcar ih hnipuan sawpnak hmun ah hnipuan an sawp. An hnipuan sawp ih an buai lai ah an fano cu an ngaihthah ih, naute pakhat cu cinghnia in a rak deh. Cutikah nupinu pahnih cun a nungdam mi naute pakhat cu keimai' fa a si ti'n an cuh aw.

An elawknak a reh thei lo ruangah Siangpahrang David hnenah an feh. Cui' thubuai cu theihpitu le hmuhpitu dang an um fawn lo ruangah David cun naute cu an pahnih ih fa veve si ding in thu a tthensak.

Asinan thutthennak pindan ihsi an suah zawng ah Solomon an tong ih Solomon cun, "Siangpahrang in ziangtin thu a tthen?" tiah a sut. Siangpahrang ih thutthennak an sim tikah Solomon cun nam pakhat i rak pe uh ti phah in naute cu a laksak hai.

Nupinu pahnih in, "Ziang na tuah tum?" an ti tikah Solomon in, "Naute hi hmun hnih ah ka tthen ding ih, a hrek veve in ka lo pe hai ding," a ti. Solomon ih tuah tum mi cu nupinu pakhat in a lung a kim. Asinan nupinu dang pakhat cu a ttap ih, "Naute cu amah kha pe men aw. Naute a thih ding cu ka siang lo," a ti.

Cutikah Solomon in, "Naute cu a ttap mi nupinu, naute a hrek ih tan sianglotu ih fa a si," a ti. Cui' thutthennak cu David in a theih tikah a fapa ih fimnak cu a mang a bang ngaingai.

Hram: St. John D. Seymour, Tales of King Solomon, Oxford: Oxford University Press, 1924.

Solomon le Tuu Thuțhennak

Solomon le Tuu Thuthennak

Vei khat ah pacang pakhat hi David hnenah a ra ih, a venghnen tuukhaltu ih tuu pawl in a leiram an pal siat nasat thu a ra sim.

Cutikah David in leiram siat mi hrangih zaangna domnak hrangah tuukhaltu in a tuu tthenkhat cu leiram neitu pe ding in thu a tthensak.

Asinan Solomon cun, "Tuukhaltu in leiram neitu hnenah a tuu ihsi a ngah mi hlawknak sawn kha pe sehla a fuh sawn ding. Tuukhaltu in tuu ihsi a ngah mi hnawi, tuuhmul le tuu fano pawl kha leiram siat a hung tthat sal tiang in leiram neitu pe seh. Cuti'n leiram siat a hung tthat sal tikah tuukhaltu in a tuu ihsi a ngah mi hlawknak kha a co sal thei ding a si," a ti.

Hram: St. John D. Seymour, Tales of King Solomon, Oxford: Oxford University Press, 1924.

Solomon le Hlawnthil Thuțhennak

Solomon ih Thuanthu

(3) Hlawnthil

Solomon kum hleithum a si lai ah, vei khat cu a pa thawn an to tlang. Culai ah an hmai ah Israel tefa pahnih an ra.

An lak ih pakhat cun Siangpahrang David hnenah, "Maw Pathian ih Profet, hi pai' hnen ihsin leiram hmun khat ka lei. Cui' leiram sungah hlawnthil mankhung zet ka hmu. Cumi cu hi pa hi ka sim ih, 'Kei cun na leiram lawng ka lo lei, curuangah hlawnthil hi nangmai' ta an si,' ka ti. Asinan anih cun leiram le a sungih um mi zate'n ka lo zawrh mi a si a ti ih a la duh lo," tiah a sim.

Cutikah Siangpahrang David in a dang pakhat cu rel duh mi na nei maw tiah a sut. Anih cun, "Maw Pathian ih Profet, hmunram ka leinak minung pawl cu an thihnak a reipi zo. Hlawnthil cu keimai ta a si lo," a ti.

Curuangah Siangpahrang David cun, "Asile, hlawnthil cu tthen aw uh," tiah thu a tthensak. Asinan an pahnih in, "Hlawnthil cu kan ttul lo," an ti veve. Cutikah Siangpahrang David cun thu a ruat bet rero.

Culai ah Solomon in, "Ka ttong ve i siansak pei maw?" tiah a sut. Siangpahrang David in a siansak tikah Solomon in pakhattu cu, "Fa na nei maw?" tiah a sut. Anih cun, "Aw, fapa pitling zo pakhat ka nei," a ti. A dang pakhat a sut sal tikah, "Aw, fanu ka nei," a ti.

Cutikah Solomon in, "Nan fapa le fanu kha neihawkter uhla, anmah in hlawnthil cu co hai seh," tiah a ti. Cumi cu an zate'n an lung a kim thluh.

Hram: St. John D. Seymour, Tales of King Solomon, Oxford: Oxford University Press, 1924.

Solomon, Nuhmei le Thli

Solomon ih Thuanthu

(2) Nuhmei le Thli

Filistin ram ih pam a tlun lai ah, nuhmei pakhat hi Siangpahrang David hnenah rawl ra dil ding in a ra. Siangpahrang David in a rak zangfah ih sangvut dip khat a rak pe. Nuhmei cu lungawi zet in a tlung.

Asinan a tlun zin ah thli tha cak zet a ra hrang thutthi ih, a sangvut dip cu hmuh ban lo ah a thiar hloh sak. Nuhmei cu a riah a se zet. Siangpahrang David hnenih a dil sal ngam nawn fawn lo ruangah, mitthli thawn a feh rero.

Cumi cu tlawnginn ihsi ra tlung nauhak Solomon in a rak tong ih, a riahsiatnak thu a sut tikah nuhmei cun a sim. Curuangah Solomon cun nuhmei cu a pai' hnenah a hruai kir sal. Cule, siangpahrang ih thuneihnak kianghrol, lukhum le tohkham cu malte sung kian lawk ding in a dil. Siangpahrang David khal in a lung a kim ih, Solomon cu siangpahrang lukhum khum in tohkham ah a to.

Cu thluh ah Nisuahlam Thli a ko ih, ziangruangah nuhmei ih sangvut na thiarsak tiah a sut. Asinan Nisuahhlam Thli in, "Kei ka si lo," a ti. Nitlaklam Thli khal a ko nan, anih khal in ka si lo a ti thotho.

Cutikah Saklam Thli a ko ih a sut lala. Saklam Thli cun, "Keimah ih laksak mi a si. Asinan ka tuah hrim mi a si lo. Mecca khawlipi ih thlacam ding ah a feh mi minung tampi phurtu long tumpi pakhat cu Tipi Sen ih a feh lai ah a pop thutthi. Minung tampi an thi ding ti ka hmuh ruangah, nuhmei ih sangvut ka la ih sang bek ih ka tuah lohli hnu ah, long pop cu ka phit. Thil dang vun hman lohli ding ka ruat thei lo ruangah a si," tiah a sim.

Cumi a theih tikah Solomon cun Saklam Thli in manhlap thilthu ih a tuah mi a si ih, thil ttha tuahnak ah a hman fawn ruangah a ngaidam. Siangpahrang David khal in nuhmei rethei cu sangvut dip dang pakhat a pe sal.

Hram: St. John D. Seymour, Tales of King Solomon, Oxford: Oxford University Press, 1924.

Solomon le Khuaitizu Bel Pasarih

Solomon ih Thuanthu

(1) Khuaitizu Bel

Mi pakhat hi tipithuanthum kan in khual a tlawng tum. Curuangah a neih mi sui pawl cu bel pasarih sungah a ret hai ih, a tlun ihsin khuaitizu thawn a khuh thluh hai. Cule, mi tlaitluang ti ih a ruah mi a rualpi bank neitu hnenah rak kilkhawi sak ding in a dil. Khual a tlawnnak ih a va thihhloh pang asile cui' khuaitizu bel pawl cu bank neitu in a co ta ding thu khal a sim. Bank neitu cun a lung a kim ih, anih khal khual tlawng ding in a pok.

Ni tawkfang a rei ah, bank neitu cun mikhual a nei hai ih, khuaitizu rawi mi ei-in thaw zet thawn rak mikhual hai a duh. Curuangah a rualpa ih kolter mi khuaitizu ihsin a ttul zat rak la lawk ding in a siahhlawh a fial. A thaisun lam ah a rualpa ih khuaitizu cu rulh leh a tum.

Siahhlawh ih bel ih khuaitizu a va lak tikah a sungih sui pawl a va hmu. Cui' thu cu a pu a sim ih, a pu in bel zate'n a va zoh hai tikah, a sungah sui an um thluh ti a va hmu. Cutikah bel sungih sui pawl a lak ih, bel khat in khuaitizu a thun sal thluh.

Tikcu a kim tikah bel neitu cu a ra tlung. A bel pawl a cekfel tikah sui pawl an um nawn lo. Cutikah a rualpa cu a sui pawl pe sal ding in a dil. Asinan a rualpa bank neitu cun, bel sungih sui an um le um lo zianghman a theih lo thu, a kolter vek ciah ih a rak ret ringring men thu, a sim.

Curuangah an pahnih in an buai ih Siangpahrang David hnenah an feh. An thuhla cu Siangpahrang David in a rak ngai tikah an rel mi cu thil cangthei veve an si ti'n a ruat ih thu a tthensak thei lo. An thubuai rak ngai vetu nauhak Solomon in, "Ka pa in keimah ih thutthen siang sehla cun, dikte'n ka tthen thei ding," a ti. Siangpahrang David khal in a lung a kim.

Cutikah Solomon in khuaitizu bel pasarih cu a hnenah a rak kenter hai ih, a sungih khuaitizu pawl hmun dang ah a thletter thluh. Cutikah bel taw ih tang mi sui them pahnih-khat cio an rak um vivo ti an hmu. Curuangah bank neitu cu mi dik lo a si ti a lang cih mai.

Himi hi Solomon in thu a tthen hmaisabik mi a si tiah an sim.

Hram: St. John D. Seymour, Tales of King Solomon, Oxford: Oxford University Press, 1924.

Saduhthah cu Fiangfel Seh

Israel Thuanthu Roling

(5) Saduhthah cu Fiangfel Seh

Vei khat lai ahhin, Jew miphun minung pakhat hi khual a tlawng. Ke ih feh rero a si ruangah, a feh rei cun a ke a na thok. Curuangah, "Maw Bawipa, laak pakhat ka va țul ve!" tiah thla a cam.

A thlacam a ttheh hnu rei lo te ah laak pakhat to phah in Roman miphun pakhat a ra thleng. Roman pai' to mi laak cun fa a hring. Curuangah Roman pa cun, "Rualpa, himi laak fano hi na liang ah pu awla i thlun aw," tiah a fial.

Curuangah Jew pa cu a liang ah laak fano phur phah in a feh. An feh vivo ih, laak fano a put bet ruangah Jew pai' ke cu a na sinsin.

Cutikah, "Ka thlacam cu Bawipa in i sang ko! Asinan, vansiat le malmak ah, ka saduhthah kha ka rak rel fiangfel lo a si hi. Keimah i totu ding laak si lo in, keimah ih to ding mi laak rak dil ding ka si nan," a ti.

Hram: Wishes Must Never Be Vague, A Treasury of Jewish Folklore by Nathan Ausubel (Ed.), New York: Crown Publishers, Inc, 1980.

Adam Pakhat Lawng A Sersiamnak San

Israel Thuanthu Roling

(4) Adam Pakhat Lawng A Sersiamnak San

Ziangruangah Pathian in ttum khat ah Adam tampi sersiam cih lo in, Adam pakhat lawng a sersiam?

Minung pakhat hi milai hrin zate tluk thotho a si timi a langter duh ruangah a si. Minung pakhat a thattu cu milai hrin zatei' siatsuahtu tluk thotho in sualmawhnak a nei timi in zirh duh ruang khal ah a si. Cuvek thotho in, minung pakhat a runsuaktu cu milai hrin zatei' runsuaktu vek thotho a si.

Minung pawl, "Kei in thlahtu Adam cu nang lo thlahtu Adam hnakin a cuangmuar deuh," tivek in pakhat le pakhat parih ret sangawknak um lo ding in Pathian in Adam pakhat lawng a sersiam. 

Zumlotu pawl in, can bangrep ih minung tampi sersiam an si ruangah Pathian pakhat hnakih tam a um tinak a si, ti ih ttan an khawh theilonak ding khal ah Adam pakhat lawng a sersiam mi a si.

A netnak ahcun, Amai' huham le sunlawinak dinsuak ding ah Adam pakhat lawng a sersiam mi a si. Tangka tuahtu cun tangka burnak kuang pakhat lawng a hmang ih, curuangah a tuah mi tangka cu an hmuihmel a bangrep thluh. Asinan Siangpahrang pawl ih Siangpahrang cun Adam thawngin milai hrin zate'n in sersiam nan, a bangrep ciah mi zohman kan um lo. Ziangahtile, mi zokhal in, "Pathian in leitlun hi ka hrangih a sersiam mi a si. Curuangah thil mumal lo men ruangah kum khaw nunnak ka hloh lo ding," ti ih an ti thei thluhnak ding ah a si.

Hram: Why Only One Adam?, A Treasury of Jewish Folklore by Nathan Ausubel (Ed.), New York: Crown Publishers, Inc, 1980.

Hmin Se Sawngtu

Hmin Se Sawngtu

Jew miphun nupa tuak khat hin fatir ah fapa an nei ih an lung a awi zet. Asinan an fapa hmin sak a cut tikah an nupa in an buai.

Naute nu in an fapa cu a pai' hmin putter a duh. Naute pa khal in amai' pai' hmin putter a duh ve. An relrem thei lo ruangah rabbi (saya) hnenah an thu tthen sak ding in an va dil.

Cutikah rabbi in naute pa cu, "Na pai' hmin zo a si?" tiah a sut.
"Nahum."
Naute nu cu, "Na pai' hmin zo a si?" tiah a sut sal.
"Nahum thotho."
"Nan pai' hmin a bangawk thotho si, ziangruangah nan el aw rero?"

Cutikah naute nu in, "Rabbi, ka pa cu dan zirtu mithiam a si ih Pathian ttihzahtu a si fawn. Asinan ka pasal ih pa cu rang fifir a si. Ka fapa ih hmin ah rang fifir ih hmin cu ka putter thei ding maw?" a ti.

Rabbi cun an thuhla tthensak dan ding cu a ruat nguaingo rero. Naute pa ih thin natter a duh fawn lo tikah, thuhla buaithlak zet ah a cang.

A netnak ahcun hitin a sim: "Nan fapa hi Nahum ti'n a hmin sak uhla, thuhla dang cu can a liam vivo tiang hngak hrih uh. Zirnak nei mithiam ih a hung suak asile, a nui' pa Nahum ih hmin a pu tinak a si ding. Cun, rang fifir ah a hung cang asile a pai' pa Nahum ih hmin a pu tinak a si ding," tiah a ti.

Hram: What's in a Name?, A Treasury of Jewish Folklore by Nathan Ausubel (Ed.), New York: Crown Publishers, Inc, 1980.

Zo ih Mawh A Si?

Israel Thuanthu Roling

(2) Zo ih Mawh A Si?

Ni khat cu sahrem pakhat hi Siangpahrang Solomon hnenah a ra ih a ra phunzai: "Maw, ka Bawipa le ka Siangpahrang! Na uknak ram sungih umtu zate tlun ah remdaihnak le diknak umtertu na si lo maw? Ramsa pawl pakhat le pakhat karlak khal ah remdaihnak um ding ih thupetu na si lo maw si?"

Cutikah Solomon cun, "Cui' remdaihnak cu zo in a siatsuah?" tiah a rak sut.

Sahrem cun, "Rawl hawl ding in tidai sungih ka luh lai ah, ka fano pawl rak kilkhawi ding in sahrem sen (weasel) ka fial. Asinan sahrem sen in ka fano pawl cu a rak pal that thluh. Curuangah, sualnak nei lo mi ka fano pawl ih thisen in, 'Tualthattu cu thah si seh,' tiah in hun auh rero a si," tiah a sim.

Curuangah Siangpahrang Solomon in sahrem sen cu a hmai ah rak hruai ding ah thu a pe. Sahrem sen a ra thlen tikah, "Sahrem ih fano pawl na that mawsi?" tiah a rak sut.

Cutikah sahrem sen cun, "Ka si ko, Siangpahrang Bawipa. Asinan tumhrimnak le thil ttha lo tuah duh ruangih ka tuah mi a si lo. Thingcuk (vate) in a hmur in thingkung a cuk ih, ral a buai ruangah poksuak lohli ding ih kawhawknak khuang awn a thanter rero ruangah a si. Cumi khuang awn ka theih tikah, ral do ding in ka manhlap tuk ih, sahrem ih fano pawl ka pal ngah pang mi a si. Tumhrimnak ruangih that ka si lo," tiah a sawn. (Lairam ih tthanglian pawl cun thingcuk in thing a cuk can ih a awn nan thei ttheu ko ding.... ca lettu)

Curuangah Siangpahrang in thingcuk cu a ko ih a sut:
"Ral do ding in khuang thawn mipi na theihter mawsi?"

Thingcuk cun, "A si ko, Siangpahrang Bawipa. Asinan tlang-kaikuang in a namtong a tat rero mi ka hmuh ruangah a si," a ti.

Siangpahrang in tlang-kaikuang cu a ko ih a sut lala:
"Ziangruangah na namtong na tat?"

Tlang-kaikuang cun, "Cumkheng in a ralphaw a rawt fai rero mi ka hmuh ruangah a si," a ti.

Cumkheng an sut sal tikah anih cun, "Cang-ai in a ralnam a tat rero mi ka hmuh ruangah a si," a ti ve.

Cang-ai a sut lala tikah, "Kaikuang in a feipi a hawi rero ruangah ral a tho zik ah ka ruat ruangah a si," a ti lala.

Siangpahrang in kaikuang cu a ko ih, "Ziangruangah na feipi na hawi ciamco?" ti in a sut.

Kaikuang cun, "Ka fano pawl deh ding in tidai sungih sahrem a luh lai ka hmuh ruangah a si," a ti.

Cutikah Siangpahrang cu sahrem lam a hoi ih, "Sahrem sen hin mawhnak a nei lo. Na fano pawl ih thisen cu nangmai' lu parah a um. Thihnak a tuhtu cun thihnak thotho a at ding," tiah a ti.

Hram: Who Was The Blame, A Treasury of Jewish Folklore by Nathan Ausubel (Ed.), New York: Crown Publishers, Inc, 1980.

Putar, Rul le Solomon

Israel Thuanthu Roling

(1) Putar, Rul le Solomon

Solomon ih nauhak lai, a pa David in siangpahrang a ttuan lai ahkhan, thlatang khawsik lakah kianghrol thawi' vak rerotu putar pakhat in khawsik ih ei that zik mi rul pakhat cu lamzin parah a hmu. Nunnak neitu hmuahhmuah duhdawttu putar cun rul cu a zangfah ih a khua hlum seh ti'n a ttang ah a pom. Asinan a rei hlan ah rul cu a khua a hung hlum ih, putar cu a taksa thawn ngerh in a zip tarh. A rek nat tuk ruangah putar cu a thi dengmang.

Cutikah putar cun rul hnenah, "Ziangruangah na nunnak lo runtu cu i tuahmawh in thah i tum? Keimah um lo sehla na thi ding ti na theih ko kha. Thutthennak ah kan feh ding ih i ti dan hi a dik le dik lo kan va sut pei," tiah a ti. Rul khal cun, "Feh cu ka paih zet ko, asinan zo ih hnenah kan feh ding?" tiah a sut. Cutikah putar cun, "Kan ton mi kan sut vivo ding," a ti.

Cutin rul cun putar cu ngerh ringring thotho in lamzin ah an feh ih cawcang pakhat an va tong. Putar cun thil um dan cu cawcang a sim thluh hnu ah, an karlak ah thutthentu ttuan ding in a dil. Rul khal in, "Ka cangvaih dan a dik ko. Ziangahtile Cathianghlim sungah, "Minung le rul karlak ah ralawknak ka umter ding," timi a um kha," tiah a ti ve (Seem. 3:15).

Cawcang khal in putar hnenah, "Nang cun a parah lainatnak langter khal awla, rul ih a lo tuahmawh hi a dik mi a si. Hihi leitlun dan a si ko. Leitlun ahcun mi pakhat in midang parih thil ttha a tuah tikah, tthatlonak in thungrul a hlawh sawn ttheu. Ka pu khal cuvek thotho a si. Sunvu in lo hna ka ttuan ih a hrangah hlawknak tampi ka tuahsak. Asinan zanriah kan ei tikah anih cu a ttha bik a ei ih, kei cu sangvut le cangpawl maltakte lawng i pe. Anih cu ihkhun ah a it ih, kei cu cangpawl lakah ruahpi tuar cuahco in ka riak. Himi hi leitlun dan a si. Curuangah nang cun a nunnak runsuak hman awla, rul in thah a lo tum mi hi thil dik a tuah a si," tiah a sim.

Cawcang ih ttongkam ruangah putar cu a thin a na zet. An feh vivo ih laak an va tong. Laak khal in cawcang ih sim vek thotho in a rak sim.

A netnak ahcun putar cu Siangpahrang David hnenah a feh ih an thuhla a va sim. Cutikah Siangpahrang David khal in, "Rul kha a dik. Cathianghlim in, "Minung le rul karlak ah ralawknak ka ret ding," a timi kha ziangruangah na thlun lo? Curuangah ka lo bawm thei lo. Rul na runsuah kha na ti sual. Thihter men ding na si. Ziangahtile rul cu kan ral a si," tiah a rak ti.

Putar cu Siangpahrang David hnen ihsin mitthli thawn a fehsuak sal. Siangpahrang innpi lenglam a va suah tikah tual ih tikhur pakhat ah nauhak Solomon a va tong. Solomon cun tikhur ah a kianghrol a tlakter ih, tikhur ah tidai tam sinsin ih tling khawm ding in a siahhlawh pawl cu tikhur dawhhna a laihter bet rero. Dawhhna ih tidai a rung luanluh tam lawng ah, tikhur ih tidai a hung kai sang ding ih, tidai ih phuan aw mi a kianghrol khal a lak ban ding ruangah a si. (Lairawn tikhur vek a si lo – ca lettu).

Cumi cu putar in a hmuh tikah, "Hi nauhak hi a fim zet ding a si hi. Amah hi kan karlak thu ka tthenter ding. Anih cun rul hnen ihsin i runsuak thei men ding," tiah a ruat. Cuti'n Solomon cu an thuhla a va sim tikah, "Ka pai' hnenah na feh zo maw?" tiah a rak sut. Putar cun a feh zo nan, a bom thei lo thu a sim tikah Solomon cun, "Kan va feh sal pei," tiah a sawm.

Siangpahrang David hnen an thlen sal tikah Solomon in, "Ka pa, ziangruangah putar le rul ih thu hi dikte'n na rak tthensak lo?" tiah a sut. Siangpahrang David cun, "Thutthen ding a um ual lo. Putar in a phutawk a ngah a si kha. Cathianghlim sungih ngan mi a thlun lo pi," a rak ti.

Cutikah Solomon cun, "Ka pa, an pahnih thuhla hi keimah in ka tthensak thei pei maw?" tiah a sut. Siangpahrang David cun, "Na tthensak thei na zum ahcun, tthensak aw," tiah a sawn.

Curuangah Solomon cun rul hnenah, "Na parih tthatnak a tuahtu minung hnenah ziangruangah thil ttha lo na tuah?" tiah a sut.

Rul cun, "Bawipa Pathian in minung ih kedil cuk ding ah thu i pe si lawm," tiah a sawn.

Solomon in, "Torah Cathianghlim hi na upat in a sungih ngan mi hi na thlun pei maw?" tiah a sut sal. Rul cun, "Thinlung tak le lungkim zet in ka thlun ding," tiah a sawn.

Cutikah Solomon in, "Torah Cathianghlim ih ngan mi thlun ding in na lung a kim asile, putar kha ngerh nawn lo'n thlah awla, a kiangih zial parah ding ve aw. Ziangahtile Dan cabu ah buainak a neitu mi pahnih cu thutthentui' hmai ah ding hai seh, timi a um," tiah a ti (Daan. 19:17).

Rul khal cun, "Cathianghlim cu thlun ding in ka lung a kim," ti phah in putar a ngerh mi cu a phelh ih, putar ih kiangah a ding ve.

Cuvete'n Solomon cun putar hnenah, "Dan cabu ih ngan mi vekin rul parah tuah aw, ziangahtile Torah Cathianghlim ah rul ih lu na su bek ding," ti a si (Seem. 3:15). Himi hi Torah sungah ngan mi a si ih, rul khal in Dan cabu ih ngan mi ka cohlang ding a ti zo," tiah a sim.

Curuangah mittha putar cun a kianghrol in rul ih lu cu a vuak ciamco ih rul cu a thi. Cutin nauhak mifim Solomon in putar cu rul hnen ihsin a runsuak a si.

Hram: The Old Man and the Snake and the Judgment of Solomon, A Treasury of Jewish Folklore by Nathan Ausubel (Ed.), New York: Crown Publishers, Inc, 1980.