Papai' Ni

Papai' Ni
(Father's Day)

Kanmah Chin miphun vek thotho in, leitlun miphun tampi in hringtu PA hi 'Papa' lole 'Pa' ti'n an ko ve.

Leitlun nunphung ciahnehtu bik cu Greek, Latin le French nunphung hi an si. Annih miphun pathum hin 'pa' timi tongfang an rak nei.

Greek țong hlun ah 'pappa' timi a um ih, Latin tongfang khal ah 'papa' timi a rak um. A tican cu 'hringtu pa lole puithiam' tinak a si. French țongfang khal ah 'papa' timi a rak um ih, nauhak in PA an kawhnak a si. Himi French țongfang hi English țongfang ih 'papa le pa' ih bulhram a si.

Roman Catholic kawhhran hrang khal ah 'Papa' ti cu puithiam sang bik kawhnak a si ve.

Hringtu pa hi 'pa, papa, baba' tivek in siseh, Hebru tong in 'Abba' ti'n siseh an ko ih, duhdawt zet ih Pathian kawhnak khal a si cih tlangpi.

"Pa,...... amah Pathian rori hman hihnak ih hmin sunglawi in kan ko thei lo," tiah William Wordsworth in a rak ti. A sim duh mi cu, PA ti hi minung ih kan neih mi țongfang ah sinak sang bik neitu țongfang a si, himi hnakih dinhmun sang sawn țongfang a um lo, a tinak a si.

Leitlun ah a thlum bik mi țongfang cu 'Nunu' a si an ti țheu. Cule, leitlun ih țongfang ropi bik cu 'Papa' ti hi a si.

Papai' Ni lungawinak nan zate hnenah thleng hram seh.

Thu Duh Tuk Hlah

Thu Duh Tuk Hlah

Nupa te hi ihkhun ah an zau ih an titi rero. Culai ah kan parah zinghnam pakhat a ra tlan terto. An nu in, "Cui zinghnam cu a va tum ve ti aw?" a ti. An pa cun, "Kei cu tum ka ti lo," a rak ti.

Cutikah an nu cun, "A tum ti ve men awla a har sawm?" a ti. An pa cun, "A tum taktak lo si lawm," a ti ve.

Cuti'n zinghnam tum le tet an el aw vivo ih, a nelam cun, "Na thu na duh țekțek tuk, zinghnam pakhat thu vek men mi el ciamco. Thu dang khal ah nangmai' ti dan hlir na duh rengreng," ti tiang a thleng ih a hlan ih an lungawilonak hmuahhmuah an phorh ciamco ruangah tawhawknak sang bik tiang an thleng. A net ahcun an nu cu khua a tlan.

Curuangah an pastor in thuhla um dan a zingzoi ih khatlam khatlam in a relrem sak hai. Cuti'n an nu cu lungawi zet in a ra kir sal. A nupi ngai zettu an pa khal a lung a awi tuk.

An nupa te'n ihkhun ah an zau sal ih hni kurko phah in an pa in, "Kan țhenawknak kha a mak lo e. Zinghnam tum le tet thu men in si khawh kan elawk thok ti aw?" a ti. An nu in, "Si e ti aw? Mahte ih a harhar thawn. Zinghnam kha a tum rak ti ve men awla cuvial si khawh," a ti.

Cutikah an pa cun, "A tum ka ti lo rengreng ih curuangah si kha," a ti. An nu cun, "A tum ko si lawm," a ti lala. Cuti'n an el aw vivo lala, an țongkam a sang vivo lala ih an țhen aw sal.

Thu Dik Rel Ngam A Thupi

Thu Dik Rel Ngam A Thupi

Amerika ramhotu hmaisa bik George Washington kum ruk hrawng a si lai ah, hreitlung fatakte a nei ih, a hman khal a thiam rual in, a hreitlung te cu a duh zet. A fehnak kip ih um mi thil tapoh cu a hreitlung in a cek vivo ttheu.

Vei khat cu a nui cin mi pe kung ro pawl cek tan phah vivo ih a leh lai ah, a pa in a duh zet mi faizong kung no pakhat a hmu. Cui' faizong kung cu a hreitlung in a sat tan ruangah faizong cu a thi.

Cumi hnu tawkfang ah, a pa in a duh bik mi faizong kung a thi ti a hmu. Thinheng zet in inn sungah a lut ih zo in a faizong kung a thiter tiah awki sang zet in a sut hai. Asinan zohman in zianghman an sawn lo.

Culai ah George Washington cu a hreitlung te thawn pindan sungah a rung lut. A pa cun, "George, zo in hmuan ih ka faizong kung mawite a that ti na thei maw? Ka uizia cu a mak lawlaw," tiah a sut.

George hrangah thusuhnak harsa zet a si. Malte sung cu a thinlung a buai lawk. Asinan a hun thunun aw sal ih ttap phah in, "Thuphan ka per thei lo, ka pa. Thuphan ka per thei lo. Ka hreitlung te thawn ka cek that," tiah a sim.

A pai' mithmai ih thinhengnak cu a reh cih. George ih kut ah nemtei' kai phah in, "Ka fapa, thu dik rel na ttih lo mi hi thingkung thawng khat hnak in a sunglawi sawn. Ngun rong pangpar le sui rong hnah an nei ko nan, thu dik na rel ngamnak hi a sunglawi sawn thotho," tiah a sim.

Nu le pa tampi cun kan fa in thawi an tuar ding hreh zet cing ih thu dik an rel can ah, cumi lungput ih sunlawizia thei lo in kan um ttheu. Cutikah lehhnu ahcun kan fanau pawl cun thawi an tuarlonak ding ah thuphan an per ih, an upat hnu tiang in an lungput a dik nawn lo phah ttheu.

Sirhsan: Pravs J ih "The Cherry Tree."

Keimah Ka Mawh Ti Thei A Tul

Keimah Ka Mawh Ti Thei A Ttul

Venghnen aw innsang pahnih an um. Innsang pakhat cu cat bang lo in an to aw ringring. Asinan innsang dang pakhat cu duhdawt aw zet. To aw riai lo in an um.

Nupa to aw ringring innsang ih nupi cun an venghnen nupa cu a iksik thei zet. Curuangah ni khat cu a pasal hnenah, "Kan venghnen tei' innsang hi ziangruangah rem aw te'n an um thei timi va thlingthla aw," tiah a fial.

Curuangah a pasal cu an venghnen tei' inn ah a thupte'n a va feh ih, phar ong ihsin an nun dan cu a va bih. Inn sung ahcun an venghnen nu cun zial a rak rawt rero. Culai fang ah coka lam ah thil awn a thei ih a va feh. Cumi sungah an venghnen pa cu pindan sungah a ra lut. A nupi in zial rawtnak ih a ret mi tidai no a hmu lo ih a sirh bung pang.

Cumi rual ah a nupi cu coka ihsin a ra kir ih, "Duat, keimai' mawh a si kha. Zin lai ah tidai ka rak ret sual," a ti.

Asinan a pasal cun, "Si hlah. Keimai' mawh a si. Tidai no rori hmu lo in ka um thiam cu ka mumal lo tuk," a ti.

Cutikah a bihtu an venghnen pa cu inn ah a tin. A nupi in, "An remawknak san na va theithiam maw?" tiah a rak sut.

Cutikah, "Ka theithiam in ka ruat. Na theih vekin, kannih cu a diktu si kan cuh aw ringring. Asinan annih cun mawhnak phurh an hreh lo," tiah a sim.

Sirhsan: Pravs J ih "The Neighborhood."

Laksawng Sunglawi

Laksawng Sunglawi

Nupa tuak khat hi kum 30 sung an um tlang thlang. An neihawk kum 30 kimcam zinglam ah nupi in sang a rawh. Ni dang khal ah zinglam tinte'n sang a rawh ringring ko. Cumi cu an innsang cindan a si. Thaithawh an ei tikah sang cu a at phel ih, butter a hnih hnu ah, sang ih tlunlam phel cu a pasal a pe ttheu. Kum 30 sung cuti ringring a si.

Asinan an neihawknak kum 30 kimcam zing ahcun, sang ih tlunlam phel a pasal a pek zawng ah a thinlung ah thu pakhat a ruat ngah: "Kan neihawk kum 30 kimcam ahhin a ro riamri mi sang ih tlunlam phel hi ka ei duh. Kum 30 sung himi ei ngah ding ka rak beisei zo. Tu ahcun, kum 30 sung zohtthim tlak nupi ka si zo ih, fanu le fapa ttha khal ka fingkhawipi zo. Kan innsang tthatnak ding ah thazang le harhdamnak tampi heu in ka zuam zo."

Cuti'n thutluknak a tuah ih a pasal cu sang ih hnuailam phel a pe. Asinan kum 30 sung an rak tuah mi cindan a pahbal ruangah a kut an tthia rero.

A pasal cun sang hnuailam phel cu la phah in, "Tuini ih i pek mi laksawng cu a va sunglawi lawmam ve, ka duat! Kum 30 sung rori ka duhnak zawn – sang ih hnuailam phel – hi ka rak ei ngah lo. Ziangahtile a thawtnak bik hi cu nangmai' ei ding hrimhrim ih ka ruat ruangah a si," tiah a sim.

Hram: Pravs J ih "A Wonderful Gift."

Fala Famkim

Fala Famkim

Tlangval neinung zet pakhat kha a rualpi in ziangruangah nupi a nei hrih lo tiah a sut. Tlangval cun, "Ka nupi ding diktak ka tong hrih lo a si ka zum. Fala famkim ka rak hawl deuh a si hmang," a ti.

A rualpi cun, "Cuti a va si hman ah, neih na duh mi fala pakhat tal cu na tong dah ko lo maw?" tiah a sut bet.

Cutikah tlangval cun, "Tong e. Pakhat ka tong dah. Ka duhthusam rori, fala famkim ka timi a si. Ziangkim ah soisel ding ka thei lo. Khami fala kha cu ka nupi ding ah a famkim lawlaw si ko," a ti.

A rualpi cun mangbang zet in, "Asile, ziangah na rak nei lo?" tiah a sut.

Tlangval cun, "Anih khal in tlangval famkim a rak hawl ve si lawm," a ti.

Neta Bik Hnamnak

Neta Bik Hnamnak

Board Meeting kan ttheh. Curuangah Bob a hung ding. Asinan a din rual ah cabuai a nor sual pang ih a cahnah parah a coffee a bungter. Cutikah Bob cun, "Ka tar hnu cun ka ti buaibo tuk thlang e," a ti.

Kan zate'n kan hni vualvo ih, kan nun ih kan ningzah bik can pawl kan rel peh cio hai. Frank cun daite'n midang ih ttong a rak ngai rero. Asinan tawkfang ahcun amai rel ding can a thleng. Mi pakhat in, "Frank, rel ve aw. Na ningzah bik can in hun sim hnik e," a ti.

Frank cu a hni ih, a nauhak lai thuhla in sim thok. "San Pedro ah ka tthanglian. Ka pa cu ngakaitu a si ih, tipithuanthum a ngaina zet. Amahte'n nga-kaih long a nei. Asinan nga kai ih cawmawk cu a harsa zet. A innsang cawmnak daih nga a kaih ngah lai hlan lo cu taima zet in nga a hawl ttheu. Kan innsang hrang lawng ah si lo in, a nu le pa, le a nau le pawl cawmnak daih tiang in nga a kaih a ttul."

Frank cun in zoh kual hai phah in a ttong peh. "Ka pa hi rak tong hai uhla ka duh nasa. Mi tumpi a si ih, sur a vorhnak le tipithuanthum thawi' an sualawknak ah a tha khal a cak zet. A kiangih na um tikah, tifinriat rim vek a nam ti na thei ding. Nga-kaih kor, ruah-kham korfual le borhbah khamtu hnipuan a hruh ding. Ruah khamnak ih a khum mi lukhum cu a mit kil lang fang in a dir niam. Ka nu in ka pai' hnipuan pawl cu ziangtluk ih a sawp khalle, tipithuanthum le nga rim an nam thotho."

Frank cu malte a cawl lawk. Cu thluh ah a peh sal. "Nikhua a siat can ah ka pa in tlawng i thlah ttheu. Nga kaihnak ih a hman mi truck mawttaw hlun zet a nei. Cui' truck cu amah ka pa hnak hman in a upa sawn. Lamzin tluan in a awn ruihro vivo. A ra thlen hlan hlapi ihsin a awn na thei cia thei ding. Ka pa in mawttaw thawi' i thlah lai achun, (ningzak tuk ah) hloh vuarvi cak zet in tohkham ah com khiaukhin ka to ttheu.  Tlawnginn kan thlen tikah mawttaw cu a dinter ih, a dunglam ihsin meikhu hlawmpi a suak vuivo ttheu. Cu thluh ah ka pa cu a ttum ih mawttaw hmai ah a ding. Kan kiangkap ih mi hmuahhmuah in in zoh thluh vekin ka thei. Cu thluh ah a rung kun ih ka biang ah i hnam phah in, nauhak ttha si ding ah i sim ttheu. Cumi cu ka hrangah a ningzah thlak tuk. Kum 12 ka si zo cing in, ka pa in 'goodbye' tinak ah mipi hmuh ah i hnam ringring!"

Frank cu a cawl lawk ih, a peh sal. "Hnam ding ah ka upa tuk zo ti ih ka pa sim ding ah thutluknak ka tuah ni kha ka cing lai. Tlawnginn kan thleng ih mawttaw a ding. Ka pa cu ni dang vek thotho in a hni siamsiam. Cu thluh ah a rung kun. Cutikah ka kut in ka rak kham ih, 'Aih, Papa,' ka ti.

Cutivek ih ka pa ka biak hmaisa biknak a si ih, ka pa khal a mang a bang ti a mithmai ah a lang.

Kei cun, 'Papa, sunttha tinak ih hnam ding ah ka upa tuk zo. Ziangvek ih hnam ding khal ah ka upa tuk zo,' ka ti.

Ka pa cun reipi i zoh cuahco. Kha tluk in i zoh rei dah lo. Cu thluh ah a mit ah mitthli an hung um. Ka pa a ttah lai ka rak hmu dah lo. Cu thluh ah khatlam a her ih mawttaw thlalang lam zoh phah in, 'Na rel dik. Upa na si zo.. na pitling zo. Ka lo hnam nawn lo ding aw,' a ti.

Frank ih mithmai cu a hung danglam. A lung a zur mi lang lo ding ih a ttannak ah a hmai cu hnihsuak um lamlam ah a cang. Cu thluh ah a mit ah mitthli an hung khat. Asinan a rel peh. "Cumi hnu rei lo ah ka pa cu tipithuanthum ah a feh ih, ziangtik hman ah a ra kir sal nawn lo. Cumi ni cu midang pawl nga kai lo in an cawl. Asinan ka pa cu a cawl lo. Ziangahtile cawm ding innsang tum tuk a nei. Ka pai' long cu tipithuanthum ih a fenawk lai an va hmu. A sur cu long sungah a hrek, a leng ah a hrek ti'n a rak pharh aw. Thlipi a tong ih a sur le thilri hum a tumnak ah amah in a tuar phah a si tengteng ding."

Frank ka zoh tikah a biang ah mitthli an luang rero ti ka hmu. Asinan a ttong cu a peh thotho. "Rual le pawl, ka pa in ka biang ah vei khat i hnam sal theinak ding ah, a mithmai hram hrethret, a taksa ih tifinriat rim, ka hngawng i kuahtu a kut pawl ih in pek mi tontuarnak (feeling) ngah sal thei ding ah ziangvek ka pe ngam ti nan thei lo ding. Khami lai ahkhan patling rak si zo sehla ka va duh so! Patling rak si zo sehla cun, goodbye tinak ding ih hnam ding ah ka upa tuk zo tivek cu ka ttong dah hrimhrim lo ding."

Hminsin: Bishop Thomas Charles Clary ih "A Goodbye Kiss" leh mi a si.

Huham Nei Zet Pai' Hliahkhuhnak

Huham Nei Zet Pai' Hliahkhuhnak

Thuanthu hlun pakhat ah, tlakrawh dawltu pathum hi pacang pakhat in ziang an tuah timi a sut, timi a um. A pakhatnak cun, "Tlakrawh ka dawl," tiah a sawn. A pahnihnak cun, "Phar ka dawl," tiah a sawn. A pathumnak cun, "Biakinn ropi ka sak rero," tiah a sawn. A pathumnak hi amai' hnattuan thei taktaktu a si.

Hivek in, an innsang ih an dinhmun thuhla pacang pawl sut hnik awla sonnak dangdang na ngah ding. Pakhat cun, "Ka innsang ka somdawl," ti'n a sim men thei. A dang pakhat cun, "Fanau pawl pitling ding in ka kaihruai," ti'n a sim men thei. Cuti asile, pacang pakhat cun a hnattuan cu rawl ei cabuai ih rawl umter ding ttuanvo neitu men ah a ruat aw tinak a si ih, a dang pakhat cun a fanau pawl ih hmailam nun hrangih ttuanvo neitu ah a ruat aw, tinak a si.

Pa pawl hin an fanau pawl ih thinlung, ruahnak le thlarau harhdamnak hrangah huham ropi zet an nei. Kan dung nai ih Reader's Digest mekazin cahram "Pa Tel Lo Nunnak" timi ah pa pawl in an fanau pawl hnenah a hlo dah lo mi hliahkhuhnak an neih thu a tarlang. Cumi cahram ah, "Nauhak lai ahhin fanau tthen thum ih tthen hnih lenglo in pa thawn leh tlang an duh sawn. Pa thawn leh tlang hi nauhak pawl mahte thununawk theinak (self control) a thupitzia zirhnak ah a thupi zet. Pa thawn thazang hmang ih lek tlangtu nauhak pawl hin mi keu, sit le thahrum ih mi tuahmawh hi cohlan theih lo mi an si, timi an zir ngah lohli. Zirhliahnak tampi in nunau fa pawl ih siarkop an thiam theinak ding ah pa ih umpinak hi thil thupi pakhat a si thu an hmu. Kum 26 sung zirhliahnak pakhat cun, fanau in midang zawnruahnak lungput (empathy) an neih theinak ding ih thupi bik cu, fanau kilkhawinak ih pa an tel hi a si tiah, thuhla mangbangza a hmusuak."

Pa ih cuvek huham nei zet hliahkhuhnak an neih hi na mang a bang maw? San thar ih zatlanglam le thluaklam zirnak pawl a suah hlanpi ihsin Pathian ttongkam cun pa ih huham nei hliahkhuhnak thuhla in rak sim zo.

"Fate cu Bawipa ih laksawng an si; Amah ih malsawmnak an si. No lai ih neih mi fapa cu, Ralkap ih ken mi conkiang bangtuk an si. Cubangtuk conkiang tampi neitu cu mi lungawi an si.. . . (Saam 127:3-5).

"Ka pa in hiti in nun i sim, "Ka sim mi thu kha cingkeng ringring awla, ziangtik hman ah hngilh hlah aw. Ka sim bang in tuah awla na nung ding a si" (Thufim 4:4).

Cathianghlim cun nu le pa in an huham kha a ttha lo zawng ih hmang lo ding khal in ralrinnak in pe. "Nu le pa pawl, nan fa le kha an thinhengterr hlah uh; an thin a nau tata pang ding" (Kolose 3:21).

Bawipa in pa pawl hnenah ah an fanau ih nun danglamter theinak huham nasa zet a pe. Cumi huham nei hliahkhuhnak cu fanau pawl ih nun dinsuahnak ah siseh, siatsuahnak ah siseh, an hmang thei.

Curuangah pa pawl, rawl ei cabuai ah rawl um ding in hna nan ttuan men maw, nan fanau pawl ih hmailam nun sersuahnak ah ttuanvo neitu nan si, timi kha ruat a ttul nasa.

Hram: Doug Turney ih "The Poweful Influence of A Father."

"Ka Lo Duhdawt" Timi Neta Bik

"Ka Lo Duhdawt" Timi Neta Bik

Carol ih pasal cu kan dung kum ahkhan mawttaw cangsualnak ruangah a thi. Kum 52 lawng a si lai mi a pasal Jim cu hnattuannak ihsin inn ih a tlun lai a si ih, khatlam ih mawttaw khaltu cu suakthuan zu ri zet pakhat a si. Jim cu a hmun ah a thi cih. Asinan suakthuan khal cakkhai pindan ah nazi pahnih sung hman a um man ve lo.

Himi cangsualnak ahhin thil ralkah aw zet an um. Cumi ni cu Carol ih kum sawmnganak suahcam a si ih, Jim cun a zal ah Hawaii tikulh ih fehnak ding vanzam ticket pahnih a pai. Carol hnenah sim cia lo in theihter thutthi a tum mi a si. Asinan, amah sawn cu zu ri mawttaw khaltu ruangah a thi.

Kum khat a rei hnu ah Carol cu, "Ziangtin na tuar khawsuak thei?" tiah ka sut.

A mit cu mitthli ruangah an ciar thluh. Ka ttong sual tiah ka ruat lawk. Asinan nemte'n ka kut i kai ih, "Ka ttha ko. Ka lo sim duh. Jim thawn kan neihawk ni ah, zingpit ih inn ihsin a suah tinte'n ka duhdawt thu sim ta lo ih ka feh liamter lo ding thu ka tiamkam. Anih khal in i tiamkam ve. Cumi thil cu kan pahnih karlak ah hnihsuak ah tla a cang ttheu. Fa kan run neih vivo tikah cui' thutiam cu ti hlawhtlin a harsa deuhdeuh. Ka hngir a tteu deuh can ah mawttaw umnak lam pan in haa lip nerner ih "Ka lo duhdawt" ka ti lai siseh, an zung ah va feh in a mawttaw ih "ka lo duhdawt" timi cahnah te ka va ret lai siseh, ka mang ringring lai. Ngenngiarnak nuam zet a si.

Nupa kan si hnu, sundir hlan ih "ka lo duhdawt" timi sim aw ngah ding ih kan zuam ringring mi ah cinken tlak thil tampi kan nei veve.

Jim a thih ni ih zinglam ah, coka ah suahcam lompinak card a tanta ih, mawttaw ah a feh thup. Mawttaw engine awn ka theih tikah, aizelaw, a cang lo ding, um hrih, tiah ka thinlungte'n ka ti cih. Ka va tlan suak ih mawttaw sangka cu thlalang a thlak lai hlan lo ka va beng.

Mawttaw sangka a thlak tikah, "Ka kum sawmnganak suahcam ahhin, Mr. James E. Garret, kei Carol Garret hin, ka lo duh timi ttongkam ka ttong thu hminsin ka duh," tiah ka sim.

"Cumi cu riahsiatnak ka tuar khawsuak theinak a si. Jim hnenih ka sim neta bik mi cu "ka lo duhdawt" timi a si ti ka theih mi hi riahsiatnak i tuarsuah theitertu a si!

Hram: Debbi Smoot ih "The Last 'I Love You'."

Fapa Hnenih Pai' Thucah (A Peh)

Fapa hnenih Pai' Thucah
(A peh)

11. Ka fapa, na nui' pa tei' tukvirh ah lungte deng lut in simaw, hurhuk in simaw, na nu ra suak ding ih ka rak kawh mi cu sex ruangah a si lo. Ka ngai tuk ruangah sawn a si.

12. Ka fapa, na nupi ih nungcang a thlengawk thu na rel asile, na tuah lai mi thil pakhatkhat na cawlhsan țul mi a um tinak a si.

13. Ka fapa, tu ih inn leng ih ka ret mi mawțaw ka lei hlan ah na nu hi thirleng thawn ka phur țheu. Rethei cing ih hram na thoknak a lo tuarpitu nunau lawng hi na neihnunnak cen phutu a si.

14. Ka fapa, na nupi kha zovek nunau thawn hman in va khaikhin hlah. Amah in na tlinlonak a lo zawiawinak zawn an um ve ding ih, anih teh in mipa dang thawn a lo khaikhin dah maw?

15. Ka fapa, ka mawlmannak ruangah na farnu pawl hi tlawng ka rak kaiter lo. Ziangahtile, kan san lai ih mi tampi ruahdan vekin, nunau cun kan innsang hmin an karhzaiter cuang lo ding tiah ka rak ruat. Cuvek thil dik lo cu tuah ve hram hlah. Tui san ih nunau hlawhtling tampi ka hmuh tikah mipa hi kan uak cuang lo nasa ti a fiang.

16. Ka fapa, vei khat cu na nu a thin a heng ih ka hruh lai mi kor a bawtthlek zikte. Asinan ka kut ka thlak ve lo. Ziangahtile, tuini vek ahhin, na nu hi vei khat hman kut ka thlak lo ti in uang aw zet ih lo sim ka duh ruangah a si.

17. Ka fapa, kan san lai ih nunau pawl cun tui san hnakin khuarel mawinak (natural beauty) an nei sawn. Ceiawknak țha an nei lo cing khal in, tui san nunau pawl vekin, mipa hip ding ah an taksa an langter ciamco ve lo.

18. Ka fapa, kei le na nu hin nan nupa karlak ih thilthleng pawl kan ngaihven lo. Curuangah kanmah rat ringring țul lo ih thil herhawi thei zuam sawn aw.

19. Ka fapa, na nu thil țhitnak khawl ka leih lai kha ka cing lai. Nangmai' sunmang hrangih na zuam vekin na nupi khal a sunmang hrangih zuam thei ding in bawm ve aw.

20. Ka fapa, na nu le kei hi in ngaihthah aw hlah. Nu le pa ngaihsak hi pitlinnak thuthup le nangmah lo ngaihsaktu ding fanau neih theinak thuthup a si.

21. Ka fapa, na innsang thawn thla cam țheu uh. Thaisun ah ziang a cang ding ti na theih lo ruangah ziangkim thei thluhtu Pathian thawn ni tin in be aw țheu uh.

Hram: Ngantu theih lo mi 'A Father's Advise to Sin.'

Fapa hnenih Pai' Thucah (1)

Fapa hnenih Pai' Thucah

1. Ka fapa, nunau pakhat hrangah paisa na hmang rero ih, anih in sumpai khawl mi simaw, sumhram phumnak (investment) simaw, na neih le neih lo a lo sut dah lo ahcun, na ngaihsaknak kha nuam zet in a cen men tinak a si. Nupi ah va țhi aw hlah.
2. Ka fapa, nunau pakhat cu na hrangah nupi țha a si thei, a țhenkhat cu na fanau hrangah nu țha khal an si thei. Asinan nangmah, na fanau pawl le na innsang hrangih nu vek a si mi na ton ahcun thlah hrimhrim hlah aw.

3. Ka fapa, na nupi ih khawvel kha coka lawng ah kharhkhum aw hlah. Kannih ih san lai hman ah loram kan nei ih, ni tinte'n lo an thlo ringring. Cui' loram cu kan zung a si.

4. Ka fapa, innsang ih lu bik na si ka lo ti tikah, na paisabawm zoh lo in, na nupi ih mithmai a pan siamsi maw, timi zoh aw ka lo tinak a si.

5. Ka fapa, dam rei na duh asile na thlahlawh kiltu ah na nupi hmang aw. Innsang țulhai theitu a si ruangah olte'n a hmangsuak mai lo ding. Asinan nangmah ih na thlahlawh na kol ahcun a cem hnu khal ah a lo dil rero țheu ding.

6. Ka fapa, na nupi kha thawi aw hlah. A taksa ih nat a tuarnak cu a thinlung ih tuarnak thawn tahțhim rual a si lo. Curuangah hriamhma tuartu nunau thawn nan um tlang ding ih nangmah na buai ding.

7. Ka fapa, nupi na neih hnu ah tlangval nun ih na nun thotho ahcun rei lo te ah na pathlawi ding tinak a si.

8. Ka fapa, kan san lai ahcun loram kaupi țuantu minung tam zet a țul ruangah nupi le fanau tampi kan rak nei. Asinan tui san ahcun loram ding leilung a um tuk nawn lo. Curuangah na nupi kha hnget zet in pom aw.

9. Ka fapa, na nu ka rak tonnak faizong kung hnuai cu tu ahcun rawl dawr le lakphak dawr ah a cang zo men thei. Asinan cutawk hmun ih kan rak tuah mi cu, ngaina aw zet ih pomawk a si, timi kha cingkeng aw.

10. Ka fapa, sumpai na neih tam tikah vak hlo aw hlah. Cui' sumpai pawl ngah ding ah ziangvek harsatnak na rak tuar timi a thei dahlotu ke no zerzi pawl hrangah si lo in, a ke thawn a lo dinpi ringringtu na nupi hrangah hmang sawn aw.

Peh lai ding

Nui' Pumpekawknak

Nui’ Pumpekawknak

Nu timi cu na ttul can ah na hrangih rak um ringringtu a si. A lo bawm, a lo humhim, na ttong a ngai, thuron a lo pe ih, taksa le thinlung a pahnih ih a lo cawm. A innsang pawl ni khat ah nazi 24, zarh khat ah ni sarih, kum khat ah zarh 52 sung duhdawt an si theinak ding ah a pum a pe aw. Cumi cu a man a khung zet mi kum malte sung, nu ka rak neih ngah ruangih thlawsuah dongtu ka sizia i mangtertu a si. Asinan cumi cu thil tenau zet a si lai. Ka hrang ahcun a fapa suakthuan keimai hrangih ka nui’ pumpekawknak hi ziangvek ttongkam hman in an tarlang thei lo ding.

Cumi lai ahcun kum 19 ka si ih, Jew miphun midang tampi thawn (Nazi pawl ih Jew pawl an) hremthahnak hmun ah in hruai. Thi ding ih hruai kan si ti cu a fiang cia. Culai fang ah ka nu a ra thutthi ih, ka umnak hmun cu i ra thleng (Nazi pawl hin hremthahnak hmun ih an hruai ding mi minung zat an kim a ttul ttheu. Mipum zat an kim cun a ngah). Tu ahcun khami kha kum 50 lenglo a liam zo ko nan, ka nui’ i sim mi ttongkam neta bik le mangttha i tinak mitmeng kha ka hngilh thei dah lo ding.

Ka nu cun, “Kei cu ka dam rei tawk thlang ko. Nang cu na no tuk lai ih na nun khawsuah a ttul,” i ti.

Nauhak tamsawn cu vei khat lawng an piangsuak. Asinan kei cu nu pakhat in vei hnih i hring.

Joseph C. Rosenbaum ih “Born Only Once.”

Hlawnthil Mankhung Bik

Hlawnthil Mankhung Bik

Germany ram, Weinsberg Ralbuk (Castle) ih umtu nupinu pawl cun cui’ ralbuk ahcun sui, ngun, lungmankhung le hlawnthil siar cawk lo an um ti an thei thluh.

Asinan 1141 A.D. ahcun an hrangih ni siava a thleng. An ral pawl in an kulh thluh ih ralbuk innpi, a sungih um mi hlawnthil hmuahhmuah le pacang hmuahhmuah cu an hnenah pe ding in thu an pe. Pekawk men lo cu ti ding dang an nei nawn lo.

An ral pawl ih hotu cun nunau le nauhak hmuahhmuah cu himdamtei’ umter ding in a tiamkam. Asinan ralbuk sungih umtu nupinu pawl cun thil pakhat an dil ve. An kut ih an ken thei zat hlawnthil thawn a leng ih suah an duh. Ralbuk sung ahcun hlawnthil siar cawk lo a um ih, nupinu pawl cun ui ding tlak an thiar suak thei an zum lo ruangah, an ral pawl cun an lungkimpi. Cuti’n nupinu pawl cun an phurh thei tawk hlawnthil cu an fun ih a leng ah an suahpi.

Nunau le nauhak hmuahhmuah an suah thluh hnu ah ralbuk sung ahcun ral pawl cu an lut. Asinan thil um dan an hmuh tikah an mitthli a tla. Ziangahtile nupinu pawl cun an pasal cio kha a leng ah an rak phur suak hai.

Weinsberg ralbuk ih nupinu pawl cun ralbuk sungih a um mi hlawnthil mankhung bik cu ziang a si ti an rak thei fiang zet.

Sirhsan: Rochelle M. Pennington ih sim mi “For Richer or Poorer.”

Kum le Pitlinnak

Kum le Pitlinnak

Thangpi hi kei hnakin kum hra zikte a nauhak sawn. Kan theihawknak thla malte a rei hnu ah a leng ih suahvah i sawm. Kei cun nunau nauhak deuh thawn an kopawk a ttha sawn ding ti’n el ka tum lawk. Asinan ka ruahnak cu ka thinlung thawn a kaih ciah lo. Taktak ahcun, ka duh cia zo khi a rak si. Duhthu i sim tik khal ah, ka el ahcun vei hnih i sut sal lo phang in, “Aw,” ka ti.

Ka hrang ahcun cui “Aw” timi cu ka nun ih pumpekawknak sang bik a si. Thangpi hnen ihsin kum (age) le pitlinnak (maturity) ih danglamnak ka zir ngah. Amah tluk ih nauhak thawn kan ngai aw dah lo ih, kum upa sawn midang tampi ka rak kop dah ko nan, amah tluk ih pitling ka rak kop dah lo. Pasal vei khat ka rak nei dah zo ih, kan hlawhsam verver. Curuangah Thangpi vek kum nauhak in hivek ih khawruahnak a neih thei hi a zum hman ka zum thei lo.

Reipi kan kopawk thei khal ka zum lo. Asinan ka nun ih lungawinak thlentu a si mi kan duhdawtawknak hi zarh malte sung lawng a rei ding simaw, dam sung daih a si ah simaw, nuam zet ih hmang in, a parih rinum ding in ka ruatcat. Nei aw ding ih i dil tikah, ka tthuktthun deuh. Ziangahtile kan neihawk hnu ah ka pasal hlun vek in i tuah lala pang ka phang. Asinan, “I nei aw, cu lo cun, kan tthen aw ding,” ti ih thu vartawp i sim cun, “Aw,” ti lo in ka um ngam lo lala.

Kum sawmthum lenglo a rei tikah, anih cu leitlun ih ka ngaisan bik mi mipa a rung si. Amah kel ciah in a um ih, a ttha sinsin ti khal in rel a theih.

Kan pehparawknak hi kan kum a thlauawknak in zianghman a buaiter lo. A dik mi sawn cu ka pasal nauhak sawn hi “mi pitling bik” a rak si ziar.

Sirhsan: Ngantu theih lo mi “Top of the Line.”

Aiawh A Theih lo mi Nunu

Aiawh A Theih lo mi Nunu

Ka pi Laura Jane Payton cu 1868 ah a suak. Vansiat thlak zet in 1910, amai' kum 42 ah a thi.

A fa hleihnihnak a hrin lai ah a thi mi a si. A thih ah a fa 10 an nungdam lai. Ka nu hi ka pi a thih ah kum nga lawng a si lai. Ka nu tei' innsang cun vanduainak cu pahtlang in an tthanglian ih, nun lungawi le hlawhtling an run nei thei. Asinan nu an hlamnak le nu in a thihsan hnu ih a kawlawng mi thinlung cu ziang dang hman in a silhkhah sal thei lo. Cumi cu 1990 kum, tthal can ih an thu rel ka theih mi ah fiang zet in a lang ih ka thin i sun zet.

1990 ahcun ka nu Annabel cu kum 85 a si ih ka nukhatta Helen cu 83 a si. Cumi ni cu a hlum hiamhiam zet. Ka nu tei' unau cu disapthla hnuai ah an to. Thlipi a ra hrang thok zik nan, cumi can fang ahcun ruah a sur hrih lo ih, nikhua khal a ttha hrih. Ka nu tei' unau cu an tar in an ttawnttaih hmel zet thlang. An el a kun ih an kut vun khal a sawngkor. Dar vekih a tleu dah mi an sam khal tu ahcun an hmai kulhtu pat hri hnok vek an si thlang. Vei khat lai ih a tharhlam le nonal mi mithmai pawl khal rin ttial thawn an kir thluh zo. Cuti'n disapthla ahcun hlan lai thu ruat phah in an to.

Malte sung daite'n an um lawk. Cu thluh ah ka nu Annabel cun, "Nunu na mang lai maw?" tiah a sut.

Nukhatta Helen cun, "Ka mang riari lai. A thih lai kha ka cing a bang. Papa a ttap. Ziangah Papa a ttap ti ka theithiam lo. Ziangruangah Nunu kha thingkuang sungah a it ti khal ka rak theithiam lo," tiah aw nemte'n a sawn.

Ka nu Annabel cun, "Nunu ka cing lai. Tthim ah pat i thulter ringring. Ka "mit" tiah i ko ttheu. Thil tthit khawl kiangah ka ding ih thil a tthit lai ka zoh ringring ttheu," a ti.

Malte sung zohman an ttong lo lawk. Daite'n an to ih, thu an ruat.

Tawkfang ah ka nu Annabel cun, "Nunu kha ka parah a ttha tuk. I pom ih ka lo duhdawt i ti lai kha ka cing. Nunu ka ngai," tiah dimte'n a ttong.

Nukhatta Helen khal in, "Kei tla ka ngai," tiah nemte'n a sawn ve.

Nutar pahnih ih biang cu mitthli ruangah a ciar thluh. Cumi rual ah thlipi a ra thleng ih disapthla tlun ah ruahpi a sur thlurthlo. Van khal in Nunu a ngaitu fanau pawl a ttahpi a bang.

Hram: L. Lehman ih "Mommy."

Hlawnthil Taktak

Hlawnthil Taktak

Vei khat ah, "Papa, hlawnthil na hmu dah maw?" tiah ka sut. Cutikah ka pa cun hni siamsi in i zoh ih, hitin amai thuanthu i sim. A rei zet zo nan ka hngilh thei lo. Ka pa cun:

Kum hra hrawng kan si lai ah ka farnu thawn hlawnthil kan rak hawl dah. Ka farnu cun tlanghrap ih um mi puk sungah hlawnthil thingkuang a um tiah mi ih rel mi a rak thei. Cui tlanghrap cu kan inn dunglam ih peng khat hrawng a hlatnak ah a um. Tthal tlawng pih can ah ni khat cu cutawk ah cawlh hmang in kan feh ih, hlawnthil thingkuang umnak puk kua cu nazi pahnih-thum sung hrawng kan hawl. Tawkfang ah lungto tumpi pahnih karlak ih lut ka tum ih, kua pakhat sungah ka tla thutthi. Cumi cu puk sungih lutnak kua a rak si.

Ka farnu thawn lei kua sungah cun khukbil le leilung nam phah in kan feh. A thim miammiam nan torchlight kan rak keng ih kan feh vivo thei. Tawkfang ah thing ih tuah mi thingkuang tumpi pakhat kan hmu. Hlawnthil thingkuang kan hmuh taktak kan rak zum cuang lo nan, thingkuang kan hmuh tikah kan va pan lohli ih kan va ong.

Thingkuang sung ahcun sui tangka le ngun tangka an rak um. Tangka cu ka siar thok nan, ka farnu in i dawn. Ka farnu cun, "Himi cu sumpai men a si. Hlawnthil taktak a si lo. Sumpai na duh ahcun, ngah ding in hna na ttuan ding ih, cumi si ko," tiah i sim.

A ttong ka el tum lawk nan, ka ttong man hlan ah puk sungih khatlam kap ah thir thingkuang pakhat ka hmu thutthi. "Khimi khi hlawnthil taktak a si ding," tiah ka au. Kan pahnih in kan va pan. Thir thingkuang cu on a har deuh nan, a netnak ahcun kan ong thei.

Thir thiangkuang sung ahcun minung le ramsa lem phunphun an um. Milem tthenkhat cu sai ho ih tuah mi an si ih, a tthenkhat cu lungto mawi zetzet ih tuah mi an si. An mit le hmur tivek ah diamond le ruby pawl an hmang. A tthenkhat cu sui ih tuah mi an si. Milem pakhat cu ka la ih leilung ah ka dinter. Tthilhtthiam ih ka to ruangah, milem cu ka khabe can zikte a si. Asinan ka farnu cun, "La aw hlah. Himi cu mawinak le thiamzung (art) men an si. Hlawnthil taktak an si lo. Hitawk ahhin thil ttha sawn dang a um tengteng ding," a ti.

Asinan puk sung ahcun thil dang zianghman a um lo. Kan hawl bet rero nan thingkuang pahnih lo bak cu a dang zianghman kan hmu lo. Can a rei tikah kan torchlight battery a cem zik. A tleu a dim vivo. Curuangah kan thin a phang. Puk lenglam ih suak thei ding in, puk kua ah khukbil-kut hnih ih leilung nam in kan kir sal. Kei cu ka suak thei nan ka farnu cu a tang. Ka dirsuak tum rero nan ka dir suak thei lo. Ka ttap thok thlang. Ka farnu cun, "In bawmtu ding pakhatkhat va hawl aw," a ti.

Lamzin ah ka vung tlan ih in bawm ding ah sangka tinkim ka va king vivo. Asinan zohman an ra suak lo. A tthenkhat cu TV an zoh ih, a tthenkhat cu video game an lek. A thenkhat cu thil an ei ih, a tthenkhat cu phone an bia. A tthenkhat cun ka ttong an zum lo ih, a tthenkhat cun ra feh an huam lo.

In bawm tumtu um sun cu keimai kum rual hrawng nunau a si. Hridai, cawhlek (spade) le tidai bur a keng. Puk kua ahcun kan feh ih nazi hrek hrawng ah ka farnu cu kan dir suak thei.

Kan ton mi cu ka nu le pa kan sim dah lo. In bawmtu nu thawn rualpi ttha zet ah kan cang. In thei dah lo cing in ziangruangah in bawm ti ih ka sut tikah, Torah sungah, "Mi pakhatkhat a thisen a suah lai ah a zoh mentu va si hlah," timi a um tiah i sim (Puithiam Hnattuannak 19:16).

Amah cu ka ngaisang zet. Ttuanvo neh zet, tirhsiang zet, rinum zet, zawnruahnak nei zet le duhdawtnak nei zet a si. A hnen ihsin thil tampi ka zir. Cu lawng si lo in, college kan ttheh tikah anih cu rualpi ttha zet lawng a si lo ti ka thei. Nupi ah nei in, a tang lai mi ka dam sung hmuahhmuah hmanpi ka duh mi nunau a si ti ka thei. Cumi cu na nu hi a si.

Ka farnu khal khan a rel dik ti ka thei suak sal. Neihnunnak le thiamzung ropi hi thil ttha zet an si. Asinan cathianghlim in, "Nupi tthatthum khi ziangtluk in ngah a har! Ruby lungvar mankhung hnakin man a nei deuh! A pasal in a rinsan zet ih ziangtik khal ah a pasal cu a zonzai lo ding. ...... Fimkhur zet le awka nem te in a ttong ttheu," (Thufim 31:10, 11, 26) a timi kha a dik bik.

Na nu ahhin, leitlun ih hlawnthil mankhung bik cu ka hmu.

Hram: Rabbi Allen S. Maller ih "How I Found A Real Treasure."

Ka Nupi Ka Bawm Lo

Ka Nupi Ka Bawm Lo

Kan dung zarh ahkhan kan inn ah ka rualpa a ra leng. Khawfi kan in ih kan titi phah ah, "Malte'n pakan ka va khawlh ta ding aw. Ka ra kir cih ding," ka ti. Ka rualpa cun mangbang zet in i zoh. Cu thluh ah, "Na nupi hnattuan na bom cu a ttha ko. Kei cun ka nupi ka bawm lo. Ka bom khalle ka nupi a lungawi hmel cuang lo. Kan dung zarh ah zial ka rawt sak nan, ka lungawi ti kam khat hman i sim lo," a ti. Curuangah pakan khawlh hrih lo in, a hnenah ka to sal ih thu ka sim.

Ka rual, ka nupi ka bawm a si lo. Taktak ahcun bawmtu khal a ttul lo. A ttul mi cu koppi (partner) a si. Kei hi himi inn ah, himi innsang ah a koppi ka si. Minung pawl cun ziangvek in rak ruat khal hai sehla, kei cun, pacang pakhat in inn lam hnattuan a ttuan mi hi a nupi a bawm tiah ka ruat lo. Innlam hnattuan hmuahhmuah amah hlir ih ttuan thluh ding cun a mawihmang ding maw?

Ka nupi inn thenfai  ka bawm a si lo. Kei khal himi inn ih ka um ruangah inn ka thenfai a ttul ih ka thenfai a si sawn.

Ka nupi rawl suan ka bawm a si lo. Ka ei duh ve ruangah ka suang a si sawn.

Ka nupi pakan khawlh ka bawm a si lo. Himi pakan pawl ka hman ve ruangah ka khawlh a si sawn.

Ka nupi nau um ka bawm a si lo. Ka fa an si ih, an pa ka si ruangah ka um a si sawn.

Ka nupi hnipuan sawp, hnipuan rawt ka bawm a si lo. Himi hnipuan lakah keimah le ka fanau pawl ih hnipuan tampi an tel ruangah ka sawp mi a si sawn.

Innlam hnattuan ka bawm a si lo. Ka inn, ka innsang a si ruangah hna ka ttuan a si sawn.

Na nupi in lungawithu a lo sim lo timi thu khal ah, na nupi in hnipuan a sawp, inn a thenfai, nau a khawlh, ih rawl a lo suan sak thluh tinte'n lungawithu na sim ve dah maw? Na lungawithu simnak netabik ziangtluk a rei thlang? "Ka lungawi" ti fukfi khal si lo in "Ala, na thiam tuk" tivek in pan teh. Cuvek pawl a tuah ruangah a parah na lung a awi a ttul timi hi thil dangdai a si maw? Vei hnihkhat zial na rawt sak men mi hman ah lungawithu sim na beisei ahcun, lungawithu na sim ve a ttul tuk lo sawm?

Himi hi "Mipa ka si si... hivek cu nunau hnattuan" ti ih kan ruat pang ruangah a si thei. Hivek cu innsang pa bik cun ttuan a ttul lo ti ih kan hmuh ringring ruangah men a si.

Zial na rawt lai ih lungawithu sim le lom na duh vek khan na nupi khal lawm ve aw. Hringnun koppi taktak vekin, ziangkim in bangrepte'n tthen aw in ttuan sak aw. Inn ih ra tlawng duaktu mikhual vekin it, ei, tidai bual, veivak kual aw men hlah. Ziangahtile nangmai' inn a si.

Kan minung khawvel thlengawknak ding hi kan innsang ihsin kan thok a ttul. Kan fanau pawl khal himi pawl kan zirh cio pei.

Sirhsan: Jessica Mozart (A Cool Mom) ih "Ka Nupi Ka Bawm Lo."

Na Fa Ziangtin A Tthanglian Ding?

Na Fa Ziangtin A Tthanglian Ding?

Alison cu kum li mi, tumruh zet nunau nauhak a si. Ziangkim a ngaihven paih thluh. Asinan zuksuai hi a buaipi cuang. A nu Ann in cahnah, rong nei cafung, brush le cafung tampi a leih khal ah, ni hnih-khat ah a hmang thluh mai ttheu.

Alison cun a suai mi zuk cu mi tinkim a hmuh vivo ttheu fawn. Asinan, a pa in a suai mi zuk a fak ding hi a beisei cuang. Fanu le pa hin ngainatawknak hleice an neih can a um ttheu. Alison khal in a pa hi a ngaina zet ih, a pa in a ngainat ve khal a beisei thei zet. Asinan a pa cu hnattuan ah a buai thei tuk ringring.

Ann cun a fanu le a pa an leh tlang malzia, le Alison in a zuk suai mi a pa a hmuh can ih a pai' rak ti dan pawl a ruat tikah a thin a bang. A pa cun vei khat vun zoh sak duak phah in, "Aw, Duatte, duh a nung tuk ual," a ti ding ih phone thawn midang a be peh cih ttheu, asilole, a ca zoh mi a zoh peh ttheu men.

Ni khat cu Alison in cipciar zet in inn pakhat zuk a suai. A diphun khal rong phunphun a tuah, tukvirh ah puanzar pawl a suai. Amah, a nu le a pa in cumi inn an zoh lai khal a suai tel cih. Hmuan ahcun neih a duh zet mi uico te pakhat zuk a suai fawn. A kum rual ih suai mi ahcun a mawi ngaingai.

A suai thluh tikah a nui' hnenah a va feh ih, "Zoh, Nunu!" a ti. A nu cun, "Alala, Duatte! A mawi tuk. Na suai mi lakah a mawi bik a si hi," tiah a rak lawm. Cutikah Alison ih mithmai cu a hung eng pempi. Cule, "Tu cu papa ka va hmuh ding," ti phah in a pa ih ca zohnak pindan lam ah a feh.

Alison cun, "Papa, Papa," ti phah in sangka on a tum. Asinan sangka cu a kalh aw. Ann cun a fanu mithmai ih hung lang mi lungawilonak cu a rak hmu. Alison cun sangka on tum in sangka kutkaih a hun tham sal lala.

Papa?

A pa cu mi pakhat thawn phone in an be aw ti a ttong awn ihsin an thei. Tawkfang ah ttong awn cu a reh. Cutikah Alison cun sangka king phah in, "Pap! Ka suai mi inn zuk lo hmuh ka duh," a ti.

A pa cun, "Sorry maw Alison. Tu cu ka buai tuk, midang pakhatkhat na va hmuh sawn thei pei maw?" tiah sangka khatlam ihsin a run sawn.

Alison ih kut cu sangka kutkaih a kaihnak ihsin a tla. A suai mi zuk mawi zet cu a vun zoh ih, a hmur hnuailam a hung thir derdo. Cu thluh ah, "Midang zohter ka duh lo. Ka Papa zohter ka duh. Nangmah lawng si Papa ka neih," tiah ttah aw thawn a ti.

A ttong neta bik cu theih tham ceu fang a si. Asinan ring zet ih au mi vekin hmual a nei. Alison nui' thinlung ah sawhhnongtu a hung um ih, a fanu va pom tum in a feh.

Asinan kar khat lawng a kar man. Sangka tawh on awn a thei. Sangka a ong aw ih Alison ih pa a ra suak. Ningzah hmel a pu. Cu thluh ah a fanu ih biang ah hnam phah in, "Sorry maw Alison. Ka rak aa tuk. Ra aw, na zuk suai mi kan zoh pei!" a ti. Cuti'n zuk mawi zet zoh ding ah pindan sungah an lut.

Nu le pa tampi cun kan fanau pawl ih ei-in, hnipuan, le taksa ih ttulhai mi ziangkim hrangah thlan-hri bak sen tla in kan ttuan ruangah, an thinlung le thlarau ih ttul mi kan ngaihsak man lo ttheu. An thinlung pitlinnak ding, innsang duhdawtawknak le leitlun thlirdan lungput an neih ttul mi pawl ah can kan pe thei ttheu lo.

Taksa khal a thupit rual in, thinlung le thlarau khal ngaihthah lo sehla kan fanau pawl ih tthan len dan a dik deuh pei maw?

Sirhsan: Pravs J ih "A Beautiful Work of Art."

Hnakruh Hlo

Hnakruh Hlo

Fala in, “Leitlun ah zo na duh bik?” tiah a sut.

“Nangmah rori male.”

“Na thinlung sungah, ziangvek ka si?”

Tlangval cun malte sung a ruat hnu ah, fala ih mitfang ciah ah zoh in, “Ka hnakruh na si. Bible sungah, Pathian in Adam cu a umhar ti a hmuh ruangah, a ihthah lai ah a hnakruh a lak ih Evi a sersiam ti’n a um. Cumi ihsin mipa hmuahhmuah in an hnakruh hlo an hawl. An dam sung hrangih an duh mi taktak, an hnakruh taktak, an hmuh lawng ah, an lungthin ih reipi an tuar nguahngo mi natnak cu a reh ttheu,” tiah a sim.

An neihawk hnu ah, duhdawtnak thawn nuam zet in an um lawk. Asinan an nonalnak a ziam vivo ih, innsang hrangah hnattuan tam sinsin a ttul rual in, ni tintei’ thinharnak ding neuhneuh a um vivo fawn. An nun cu nupa zaran pawl ih nun vek ah a cang thlang. Hringnun rorum ih ngenngiarnak pawl (challenges) cun an sunmang pawl le an duhdawtnak pawl a ei ttet thok. An to aw tam vivo thok ih, an tawhawknak khal a sosang sinsin.

Ni khat cu an tawhawk lai ah, a nupi cu inn sung ihsin a tlan suak. Cu thluh ah lamzin khatlam ral ihsin, “I duhdawt lo!” tiah a rak auh. Pasal cun a nupi ih nauhak aa thil ti cu a ngaih lo ih, “Kan um tlang hi thil dik lo tla a rak si thei! Ka hnakruh hlo na rak si dah lo rengreng!” tiah a ti hrim ve.

Cuvete’n a nupi cu daite’n a um thutthi ih, lamzin khatlam ral ahcun reipi a ding ciauciau lawk. A pasal cun a ttong mi a sir aw. Asinan ttongkam timi cu hlon zo mi tidai vek a si. Lak kir sal a theih nawn lo. Nupi cu mitthli thawn inn sungah a lut sal ih, tthenawk tum in a thilri pawl a fun khawm.

Inn ihsin a suah zawng ah a nupi cun, “Na hnakruh taktak ka si lo ahcun, zangfahte’n ka feh ko pei. Hiti’n tuar nat a zia-um sawn ding. Lamzin dangdang ah kan feh ding ih, kan koppi kan hawl veve ding,” tiah a sim ta.

Kum nga a liam. Pasal cun nupi dang a nei lo. Khatlam ah a nupi ih nun cu a pehhel zawng in a thlingthla ringring. A nupi cu an ram ihsin a suak lawk ih a ra tlung sal. Ram dang mi pasal a nei ih an tthen aw sal zo. Amah a hngak hrih lo ruangah pasal cu a ning a hang. Zan khawthim le reh zet ah, kuak fawp phah in, a lungthin zun nguahngotu natnak cu a tuar rero. Asinan a nupi a ngai ti cu amahte’n a cohlang thei hrih lo. 

Ni khat cu vanzam kerawn ah an tong aw. Anih cu hnattuan thuhla ih khualtlawng ding a si. A nupi hlun cu thlalang sangka ih khatlam ah a um. Mithmai pante’n a nupi hlun cun a run zoh.

Pasal: Na dam maw?
Nupi: Ka dam. Nangteh ziang na bang? Na hnakruh hlo cu na hawl hmu zo maw?”
Pasal: Hawl hmu hrih lo.
Nupi: Neta vanzam thawn New York ah ka feh ding.
Pasal: Zarh hnih rei hnu ah ka ra kir sal ding.
Nupi: Na ra thlen tikah I phone aw. Ka number cu na theih kha. Ka thleng danglam hrih lo.

Cuti’n hni siamsite’n mangttha an ti aw.

Zarh khat a liam hnu ah, a nupi hlun a thih thu a thei. Leitlun hnintertu New York thilthleng (Misual pawl in 9/11 ih World Trade Center an siatsuah ttum) ah a nupi hlun cu a rak thi ve.

Zanttim ah amahte’n a to lala. A kuak a cawng ih a fawp. Tuihlan vek thotho in a lungthin cu a na nguahngo. A netnak ahcun, a nupi hlun cu a hnakruh hlo taktak a rak si nan, ralring lo zet in a rak kiakter ti a thei fiang.

Ni tinte’n thilthleng tampi an um ih, cumi lak ah a tampi cu kan thunun ban lo mi an si. Curuangah kan nun ih kan neih mi can le minung pawl hi sunsak thiam a ttul. Thaisun timi hi kan tong nawn lo tla a si thei. Curuangah tuini ih na neih mi kha cohlang awla, a ttha thei bik in kilkhawi, sunsak, hmang thiam aw.

Hram: Theih lo mi cangantu ih “The Missing Rib.”

Nupi hrangih Thlacamnak

Nupi hrangah Luthlung ihsin Ke Zim Tiang Thlacamsaknak

A Thluak hrangah Thla Cam Aw:
Thil a ti thei mi, a fimvar mi le a tthatthum mi nunau siter ding in Pathian hnenah thla camsak awla, ziangtinkim ah a ruahnak pawl cu a dik mi, duh a nung mi, a thianghlim mi, a zah-um mi le fak a phu mi parih a ret theinak ding in thla camsak aw (Thuf. 31:10; Filip. 4:8).

A Mit hrangah Thla Cam Aw:
Pathian in minung pawl a hmuhdan vekih hmu ve thei ding in, lainat ngilneihnak (compassion) mit nei ding ah thla camsak aw (Matt. 9:36; 1 Sam. 16:7b).

A Hnaa hrangah Thla Cam Aw:
Pathian ih aw nem le dim a ngai ngah theinak ding, le Pathian ih aan ngai ringring thei ding in thla camsak aw (Isai. 30:9; 1 Thes. 5:19).

A Kaa hrangah Thla Cam Aw:
Pathian in a kaa ah ttongkam mawi le vanlam fimnak khatter ding in, a lei ah lainatnak um ringring ding in, duhdawtnak thawn thutak lawng ttongsuak ringring thei ding in, thla camsak aw (Thuf. 31:26; Efe. 4:15).

A Thinlung hrangah Thla Cam Aw:
Na nupi ih thinlung cu duhdawtnak, nangmah lo upatnak le nan fanau parih thinsau lungpemnak neiter ding in Pathian hnenah thla camsak aw (Efe. 5:33; 1 Thes. 2:7).

A Baan hrangah Thla Cam Aw:
Na nupi cu thazang cahnak thawn thuam ding in thla camsak awla, a baan tha cakter le hngetkhohter ding in Pathian hnenah dilsak aw. A kut ih a ttuan mi pawl thlawsuah pe ding in, le Amai’ hna a ttuan a si ti theihnak thawngin lungawite’n hna a ttuan theinak ding ah Pathian hnenah thla camsak aw (Thuf. 31:17, 31; Kol. 3:23).

A Pum hrangah Thla Cam Aw:
A pum ihsin a suak mi ril-i-rah fanau cu thutak ih ke a kartu fanau an si theinak ding ah a pum cu thlawsuah ding in Pathian hnenah dilsak aw (Saam. 127:3; 3 John 1:4).

A Cawn hrangah Thla Cam Aw:
Na nupi thazang cakter ding le midang hrangih tthatnak suahtu siter ding in Pathian hnenah dilsak aw. Cuti’n cau lo in a feh thei ding ih, thil ttha tuah khal a ning dah lo ding (Isai. 40:31; 2 Thes. 3:13).

A Ke hrangah Thla Cam Aw:
Rinumte’n dingfelnak le duhdawtnak a thlun ringring theinak ding ah, a ke ah remnak thuthangttha phuanhiarnak bunter ding in Pathian hnenah dilsak aw. Fimnak le thutak lamzin ah hruai ding in, le a fehnak ah tlu-bah lo ding in Pathian hnenah thla camsak aw (Efe. 6:15; Thuf. 21:21; Thuf. 4:11-12).

Hram:http://www.lovinglifeathome.com