Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu in
US Congress ih a simmi Thucah
(March 3, 2015)
(a cemnak)
Zingzoitu bawi pawl cun Sakta Korea in ziangtikah bomb tuah a pitlin thok ti an thei nan, an theih mi cun zianghman a cawlter cuang lo. Sakta Korea cun zohfelnak camera pawl a phit ih, zingzoitu bawi pawl cu a sit suak hai. Cutin, kum malte sungah bomb cu a run nei taktak.
Tu ahcun, kum nga sungah Sakta Korea in nuclear bomb 100 retnak ralthuam khawlnak innpi a nei thei tiah ralrinnak pek kan si.
Sakta Korea vek in Iran khal hin ramtamhuap zingzoitu bawi pawl ih thu a dokalh ve. Hivek ih a rak dokalhnak hi a malbik in vei thum a um zo. 2005, 2006, 2010 kum pawl ahkhan an si. Sakta Korea vek thotho in Iran khal in tawh pawl a siatbal, camera pawl a phit.
Tu ahhin hivek a rak tuah mi hi nan thin lo phawktu (tthawng thutthitu) thil a si lo ding ti ka thei. Asinan Iran hin zingzoitu bawi pawl a dokalh lawng si lo in, thiam zet in tiarelh (cikuk relh) khal a lehpi rero hai a si.
Mizansun ahkhan Ram Ttangrual ih nuclear cekfeltu International Atomic Energy Agency (IAEA) cun Iran in ralthuam hrangih nuclear program a neih mi thenfai ding a el hrih thu a sim lala. Iran in Natanz le Qom ah a thupte’n nuclear timri pawl a tawlrel rero lai cu vei hnih rori, vei khat lawng a si lo, kaihngah a si. Cui’ nuclear timri pawl cu zingzoitu bawi pawl in an um le um lo hman an rak theih lo mi an si.
Tu khal ahhin kannih U.S. le Israel in kan theih lo mi nuclear timri pawl Iran in a thup tla a si thei. IAEA ih zingzoinak hotu hlun in 2013 kum ah, “Tuini ah Iran ram ah phuansuah lo mi nuclear tawlrelnak a um lo a si ahcun, kum 20 sungih a um lo hmaisabiknak a si ding,” a rak ti kha. Iran hin rinsan a um lo zia cu a liam zo mi can hmang in a rak langfiangter zo ih, tu khal ah rinsan theih a si lo. Himi ruangah Iran duhdan thlunsaknak picang hmaisa (first major concession) kha thungaithlak ih ruat a ttulnak a si. Duhdan thlunsaknak picang hmaisa ahcun Iran cu nuclear timri tampi thawn a tangta ding ih, nuclear a tawlrel pitlinlonak ding ah zingzoitu bawi pawl parih hngatawk a ttul ding. Cumi duhdan thlunsaknak cun Iran in dawrawknak pahbal ih nuclear a tuah theinak ding thil ttihnung a suahter.
Iran duhdan thlunsaknak picang pahnihnak cun cumi hnakih thil ttihnung a suahter. Ziangahtile Iran in dawrawk dan vek thlun cing in bomb a tuahsuah thei phah ding. A san cu, Iran nuclear program parih khuahkhirhnak tuah mi hmuahhmuah cu kum sawmbi pakhat (kum hra) hrawngih an kum a cem ding ruangah a si.
Ramkhellam nun ih ruat ahcun kum sawmbi pakhat cu rei zet tla a bang men thei nan, ram pakhat ih nun hrang ahcun mit tthep kar men a si. Kan fanau pawl ih nun hrangah mit tthep kar men a si. Iran ih nuclear tuahsuah theinak pawl khuahkhirh an si nawn lo ih, pursumnaklam khuahkhirhnak pawl hlitsak thluh an si ruangih a thleng ding mi thil hi ruat ding in kan zate’n ttuanvo kan nei. Cuvek ih tuah a si ahcun Iran cun zalen zet in nuclear tuahnak picang zet a dinsuak ding ih, nuclear bomb tamngaipi a tuahsuak thei ding.
Iran ih Hruaitu Cungnung cun himi hi pheh lo in a rel ko. Iran hin uranium thenfainak cet 190,000 tiang neih a tum thu a sim. Cet 6,000 lawng khal a si lo ih, tu ih Iran in a neih cia mi 19,000 lawng khal a si lo. A let hra rori a si mi cet 190,000 a si. Hitluk ih tam liangluang a neih ahcun nuclear ralthuam retnak hmunpi hrangih a ttul zat a nei thei ding. Himi hi thutluknak a tuah ahcun zarh kar sung thil men a si thlang.
Can reipi ihsi ka rualpi a rak si mi Rampi Sungttuan (Ramleng Tlangbawi) John Kerry cun dawrawknak kum a cem cun Iran hin uranium thenfainak cet cutluk ih tam cu dan pahbal riai lo ih a neih thei ding thu kan dung zarh ahkhan a nemhnget.
Tu ahhin cumi thu cu nan ruat ka duh. Leitlun pumhuap ih thisen hal suahsualnak a somdawltu bik hin nuclear ralthuam retnak hmun pumhlum hrangih a ttul mi uranium thiangfai hi tuihnu zarh malte ah a nei thei ih, cumi cu ramtamhuap dan pahbal lo riai in a nei thei ah a cang ding fawn.
Kahtaphuatphi’n, Iran ih Khawmualpi-tamhuap Kap-thleng-thei Pukpi Thacak (Intercontinental Ballistic Missile) program hi dawrawknak ah tel lo bang sehla. Tu tiang ahcun Iran hin himi thu hi cabuai parih relkhawm ding hman ah a el lai fawn. Cuti a si ahcun Iran hin a nuclear ralthuam retnak hmun cu leilungpi ih khuitawk hmun khal ah a thiartthawn thei tinak a si, United States ih khuitawk hmun tintian khal tel in.
Curuangah rual le tla, nan hmuh vekin himi dawrawknak hin duhdan thlunsaknak picang pahnih a nei: pakhat cu, nuclear program tampi thawi’ Iran tanta a si ih, pahnihnak cu, khuahkhirhnak tuah mi pawl kha kum sawmbi pakhat hrawngih hlitsak sal a si. Himi tak hi si, himi dawrawknak ih a tthat lo ememnak cu. Iran in bomb a tuahnak ding lamzin dawnkham sawn lo in, bomb a tuahnak ding lamzin a sialsak sawn.
Asile ziangruangah himi dawrawknak hi tuah a si? Iran hi a ra lai ding mi kum pawl ah ttha deuh in a thleng aw ding timi an ruahsan ruangah, asilole himi dawrawknak ih ralkah cu thil bese sawn a si ih an zum ruangah mawsi?
Kei cun an ruahdan ka pom lo. Himi dawrawknak hnu ahhin Iran ih ukawknak luarkai hi ttha sawn ding ih a thlengawkter ka zum lo. Himi ukawknak hin kum 36 sung thuneihnak a la zo ih, mi ram va ramh thu ih mi hrong zet a sinak hi kum khat hnu kum khat a pung vivo. Himi dawrawknak hin Iran ih dang hrong cu nal ding in a tleuh ciarsak men sawn ding.
Sumtuahnaklam khuahkhirhnak pawl hlitsak in a sumtuahnak dinhmun a tthat deuh asile Iran hi mi ramh a hmang lo deuh pei maw? Tufang ah khuahkhirhnak hnuai ih um cing in Iran in ram pali a suasam rero a si ih, khuahkhirhnak hi hlitsak sehla ram dang ziangzat a ei-ttet pei? Iran hin thisen hal suahsuahnak pawl hrangih sumpai somdawlnak ding paisa tlang tia pipi a neih tikah thisen hal suahsualnak hi a somdawl mal deuh pei maw?
Kau sinsin ih ram dang va ramh theinak le amai’ inn ih neihnunnak timi pahnih nuam ti zet ih tuah thei ding in Iran ih ukawknak luarkai hi ziangahsi ttha deuh ih a thlengawk a ttulnak ding?
Himi hi kan kiangkap hmunram ahcun mi tin ih an sut mi thusuhnak a si. Israel ih venghnen pawl le Iran ih venghnen pawl cun, Iran hi a sumtuahnak dinhmun cawngcot lo ih a um tik can, le nuclear bomb tuah theinak lamzin onsak a si ahcun ram dang a ramh tam sinsin ding ih thisen hal suahsalnak khal a somdawl sinsin ding ti an thei.
Cun, himi venghnen ram tampi cun Iran in nuclear ralthuam a neih ahcun anmah khal ih nuclear ralthuam nei thei ding in an manhlap ve ding thu an sim. Curuangah himi dawrawknak hin Iran hi ttha deuh ah a thlengawkter lo ding; Nisuah Laili hmunram hi bese sinsin ah a canter sawn ding. Nuclear ralthuam punzainak dawnkhamtu ding ih ruat mi dawrawknak cun leilungpi ih hmun ttihnungbik ah nuclear ralthuam ngah ding ih tlan zuamawknak a suahter sawn ding.
Himi dawrawknak hi ralthuam mangtthatnak (farewll to arm) a si lo ding. Ralthuam control lam mangtthatnak sawn a si ding. Cuti cun, Nisuah Laili hmunram cu a rei hlan ah nuclear thirhri pawl an kalh aw seksek ding. Ralkap maltakte doawknak hman in ralbuai tumpi a suahter theinak hmunram cu nuclear nawh-alh bawm ah a cang ding.
Himi dawrawknak hi thil ttha sawn a ra suah theinak ding ih thubuai hrial hrim lawknak ah a ruattu nan um asile, ruat ttha sal uh. Hiti ih Iran kan thlah zalen lawk ahcun, kan ton ding mi cu mi a siatsuah thei sinsin mi Iran, nuclear bomb pawl thawi' a khat mi Nisuah Laili hmunram le a thleng zik ttepttep mi nuclear zanmang sia rak hngak, an si ding.
Minu zah-um le mipa zah-um pawl, tuini ahhin Iran hi ttha sawn ah a thleng aw ding timi ruahsannak hi leitlun humhualawknak hrangih thap ding kan si lo timi lo sim ding ih ra ka si. Kan hmailam can le kan fanau pawl ih hmailam can hrangah rinhmang men ih thil thapnak tuah ding kan si lo.
Iran in a kiangkap hmunram le leitlun a ramh rero sung cu a nuclear program khuahkhirhsaknak pawl hi hlitsak si lo ding in kan ttang thei.
(Za beng awn)
Leitlun hin, cumi khuahkhirhnak pawl a hlitsak hlan ah, Iran hnenah thil pathum a phut a ttul. A pakhatnak ah, Nisuah Laili hmunram ih a venghnen ram pawl a ramh mi hi ban san seh. Pahnihnak ah.....
(Za beng awn)
Pahnihnak ah, leitlun hmun tin ih thisen hal suahsualnak a somdawl mi hi ban san seh.
(Za beng awn)
Cun, a pathumnak ah, ka ram, Israel, Jew miphun ih ram neihsun nuai cimit ding ih a hronak hi ban san seh.
(Za beng awn)
Ka lungawi.
Leitlun ih ram thacak pawl in dawrawknak parih hminsen an kar hlan ah Iran hi a nungcang thleng ding ih an nor a ttul. A si lo bik in, dawrawknak ih kum a cem hlan ah Iran hin a nungcang thleng ding in an nor a ttul.
(Za beng awn)
Iran in a nungcang a thleng ahcun, khuahkhirhnak pawl hi hlitsak an si ding. Iran in a nungcang a thleng lo ahcun, khuahkhirhnak pawl hi hlitsak lo a ttha.
(Za beng awn)
Iran hin ram zaran pakhat vekih zoh a duh asile, ram zaran vekin cangvai seh.
(Za beng awn)
Rual le tla, himi dawrawknak lo bak hi cu tidan ding dang a um lo timi teh hi ziangtin nan ruat? Iran hin nuclear tuah dan ding a thiam zo ih malhsak theih a si lo, a nuclear program hi a thleng hla tuk zo ih kan tuah thei mi tthabik cu ti khawtlai hi a si, tivek pawl hi ziangtin a si? Cumi cu tu ih tawlrel tum mi dawrawknak hin a hawl tum mi taktak an si maw?
Nuclear timri nei lo ih a tuahdan lawng thiam timi cun ziangngaipi a thlen thei lo. Mawttaw tlan zuamawknak ih mawttaw khaltu cu mawttaw a um lo cun tlan zuamawknak ah a tel thei lo. Vanzam um lo in vanzam khaltu a zuang thei lo. Uranium thenfainak cet thawng tampi um lo in simaw, uranium thazang ttha ton tampi um lo in simaw, tidai laknak thilri ttha tam zet tel lo in simaw, Iran hin nuclear ralthuam a tuah thei lo.
(Za beng awn)
Tu ih tawlrel mi dawrawknak si lo in, dawrawknak ttha sawn phutnak tuah in siseh, a ttawnttai mi Iran parih normawhnak (pressure) tuah ringring phah in siseh, Iran ih nuclear program hi dunglam ih kirter sal a theih. A hleice in kan dung naite ih hriak (oil) man tlaknak tivek hmang in normawhnak tuah theih a si.
(Za beng awn)
Tu ahhin, Iran in relkhawmnak cabuai suahsan ding ih a lo hro asile, an tiawkdernak men a si ruangah ko sal mai uh. Hivek bumawkdernak hi cu Persian bazar tluan ih thil leiawknak khal ah an um ringring. An ra kir sal ding, ziangahtile nannih hnakin annih in himi dawrawknak hi an ttul sawn.
(Za beng awn)
Iran le Iran thawi' sumdawnnak neitu pawl parih normawhnak tuah ringring phah in, himi dawrawknak hi tu hnak ih an ttul sawnnak ding ah tuah theinak nan nei lai fawn.
Rual le tla, kan dunglam kum khat lenglo sungah khan, dawrawknak siava tuah hnakin dawrawknak tuah lo a ttha sawn ti a rak si. Cuti a si ahcun, himi hi dawrawknak siava a si. Dawrawknak siava zet a si. Himi dawrawknak a um lo hi kan hrangah a ttha sawn.
(Za beng awn)
Tu ahcun, himi dawrawknak siava ih khatlam kap (alternative) cu ralbuai a si tiah sim kan si. Himi hi a dik ciah lo. Himi dawrawknak siava ih khatlam kap cu dawrawknak ttha sawn a si.
(Za beng awn)
Nuclear timri tampi thawi' Iran a tanta lotu le can tawite sungih nuclear bomb a tuahsuah theinak ding canvo a pe lotu dawrawknak ttha sawn a um. Iran in ram dang a ramh can a cem tiang a nuclear program cawlhsan lawk ding ih a khuahkhirh theitu dawrawknak ttha sawn a um.
(Za beng awn)
Iran hnenah nuclear bomb ngahnak ding lamzin olsam a pe lotu dawrawknak ttha sawn a um. Israel le a venghnen pawl cun kan duh ciah lo ding nan, kan zawiawi thei cin a si mi, dawrawknak ttha sawn a um. Cun ziangvek ram....
(Za beng awn)
...ziangvek ram hman hi remdaitei' hrinhroawknak pawl a hlonhlotu dawrawknak ttha ihsi hin Israel tlukih hlawknak ropi ngahtu ding an um lo.
Minu zah-um le mipa zah-um tla, santhuanthu in lamzin ttek ciah ah kan nun hualvan a ret. Tu ahhin lamzin pahnih lakah pakhat kan hril tengteng a ttul. Lamzin pakhat cun dawrawknak ttha lo a pan. Cumi dawrawknak ttha lo cun Iran ih nuclear neih tumtahnak pawl can tawite sung dawnkham bak cu a ti thei lo. Curuangah nuclear ralthuam neitu Iran ram in thlenpi ding ih, mi ramh duhnak hlir ih khat Iran cun ralbuainak ah lo theih lo'n in thlenpi ding.
Lamzin pahnihnak cu, a harsa ko nan, dawrawknak ttha zet sawn ah in hruai thleng thei. Cui dawrawknak cun Iran ih nuclear ralthuam neih ding a dawnkham ding, Nisuah Laili hmunram hi nuclear ralthuam ih khat mi hmunram si lo ding in a dawnkham ding ih, Iran le Nisuah Laili in minung hmuahhmuah parih an thlenter ding mi thil rapthlak pawl a dawnkham ding.
Himi theih theinak ding ah Robert Frost (American bezaipu hminthangbik) ih bezai nan siar a ttul hran lo. Lamzin harsa sawn hi zawh mal mi lamzin a si tlangpi ti thei thei ding in hringnun hi nan nun a ttul. Asinan lamzin harsa sawn cun ka ram ih hmailam can, Nisuah Laili hmunram ih humhimawknak le kan zatei' ngah kan duh mi leitlun remdaihnak hrangah danglamnak a thlenter ding.
(Za beng awn)
Ka rual, Iran hmaton ih din hi thil olsam a si lo. Ukawknak thim le laithah hmang hmaton ih din hi thil olsam a si dah lo rengreng. Tuini ah kan hnen ahhin Holocaust tuar cing ih nungdamtu le Nobel Remdaihnak Laksawng ngahtu Elie Wiesel a tel ve.
(Za beng awn)
Elie, na nun le na tuahttuan mi hin "ziangtikhman ah cang sal nawn hlah seh" timi ttongfang pawl hi sullam nei ding in an thawtkhum a si.
(Za beng awn)
Elie, santhuanthu ih zirlai pawl (lessons of history) cu zirsuah an si zo ti ih lo tiamkam thei hi ka beisei. Asinan ka ti thei mi umsun cu leitlun hruaitu pawl hnenah a liam zo mi can ih thil dik lo pawl kha tuah nolh sal hlah uh ti ih dil lawng hi a si.
(Za beng awn)
Tui can hrangah hmailam can hi nunhlan thawinak (sacrifice) tuah lo ding in; kan mit a bumtu remdaihnak lem ngahnak beisei ruangih ramh-awknak timi hi ngaithah lo ding in ka dil duh.
Asinan miphun phil hloh tumtu ral pawl hmaiah Jewish mipi pawl zianghman tuah thei lo ih an rak um cuahco can pawl kha, tu ahcun a cem zo a si timi cu amkhamnak (guarantee) ka lo pe thei.
(Za beng awn)
Tu ahcun ram dang tampi ah kan darh zelzel nawn lo ih, kanmah le kanmah hum aw thei lo khal kan si nawn lo. Hlanlai ih kan inn ah kan thuneihnak cungnung (sovereignty) kan finkhawm sal zo. Kan inn a kilvengtu ralkap pawl khal ralttha huaisen maktara an si. Tesinfa san 100 sungih a hmaisabik dinhmun in, kannih, Jew miphun cun kanmahte kan kilhim aw thei thlang.
(Za beng awn)
Himi ruangah si...himi ruangah si, Israel prime minister pakhat dinhmun in thil dang pakhat ka lo tiamkam thei lainak cu. Cumi cu, mahte lawng ih din a ttul a va si khalle, Israel cu a ding ding.
(Za beng awn)
Asinan Israel cu amahte'n a ding lo ti ka thei. America in Israel a dinpi ti ka thei.
(Za beng awn)
Israel lam ah nan ttang ti ka thei.
(Za beng awn)
Israel nan dinpi, ziangahtile Isreal ih thuanthu cu Jewish miphun thuanthu lawng a si lo ih santhuanthu ih ttihnun rapthlaknak pawl hnuai ah duai duh lo in a lu a tung sal leuhleuh mi minung sungril thlarau ih thuanthu sawn a si ti nan theih ruangah a si.
(Za beng awn)
Khitawk zuk tarnak hmun ih keimai lam rak hawihtu, hitawk pindan ih um mi kan zatei' in run thlirtu khi Moses ih zuk a si. Moses in kan mipi pawl cu saltannak ihsin Thutiam Ram kotka ah a hruai hai.
Cule, Israel mipi pawl Israel ram ih an lut hlan ah, Moses cun kum thawng tampi sung a daih mi kahpathir thutluknak in neihtertu thucah in pe ta. Tuini ah Moses ih thucah hi lo tanta ka duh, (Hebrew ttong in a ttong), "Cak le hngetkhoh in um uh, annih cu ttih hlah uhla hupphurh fawn hlah uh."
Rual le tla, Israel le America hi dinpi aw ton in, cak le hngetkhoh in um camcin hai hram seh. Kan hmailam ih um mi ngenngiarnak pawl ttihnak le hupphurhnak um lo hram seh. Kan hmailam can cu rinsanawknak, thazang le ruahsannak thawi' hmaton si hram seh.
Pathian in Israel ram thlawsuah in, Pathian in America Dingkhawm Ram thlawsuah hram seh.
(Za beng awn)
Ka lungawi. Ka lungawi zet. Nan zate parah ka lungawi.
Mangbangza nan si riai.
Ka lungawi, America. Ka lungawi.
Ka lungawi.
No comments:
Post a Comment