Zhou Qunfei: Mahte Tungdingawtu Nubau Neinung Bik

Zhou Qunfei: Mahte Tungdingawtu Nunau Neinung Bik

Innsang retheihnak ruangah kum 16 ih tlawng a rak cawltu nunau, nahzi lens (zohkarhnak) tuahnak cetzung ah ni khat dollar khat hrawng lawng hlawh ih hna a rak țuantu cu iPhone le Samsung phone pawl ih thlalang screen le cover tuahtu ah rung cang in, billion 9.2 hrawng neitu mi neinung zet ah a hung cang.

Zhou, 47, hi tu ahcun Forbes mekazin in mahte tungdingawtu nunau milian tontaw nauhak bik ah a ret mi a si.

China ram laili ih khawte pakhat ah a suak. Kum nga a si ah a nu in a thihsan ih, a pa khal a mit a țhat lo ruangah hnațuannak ah a kutzing pakhat a tan phah dah. A nauhak lai ihsin innsang cawmawknak ah vok le rampai a vulh țheu.

Kum 16 a si tikah lo theih lo in tlawng a cawlh a țul thlang. Innsang cawmawknak bawm ding in lens tuahnak cetzung ah ni khat US dollar khat hrawng hlawh in hna a țuan.

Zhou in, "(Nahzi lens tuahnak cetzung ah) zinglam nahzi 8 ihsin zanțim nahzi 12 tiang ka țuan. A cancan ahcun zinglam nahzi 2 tiang ka țuan," tiah hna a rak țuannak a harzia a sim.

Kum 22 a si tikah amahte dinsuah a tum. A kut ih um mi US $3,000 lawng thawn Zhou le a sungkhat minung malte cun nahzi lens tuahnak cetzung fatakte an din.

Pindan fatakte ah a unau, sungkhat le hnattuanpi thawn an um. An company cu nuamtete’n a tthangso vivo. Asinan a nun thlengawktertu cu, nahzi lens tuahnak ihsin mobile phone thlalang screen tuah ding ih thutluknak a tuah mi a si.

Anmah dawr hmaisabiktu cu Motorola company a si ih, 2003 ahkhan thlatlang screen an lei aw thok. Cumi hnu cun HTC, Nokia, Samsung company pawl khal in an mobile phone hrangih thlalang screen tuah ding in an cah. 2007 ahcun Apple company khal in iPhone hrangih thlatlang screen tuahsak ding in a cah ih, tu ahcun Zhou ih Lens Technology cu dollar billion tampi thawn a her mi company ah a cang.

Asinan himi dinhmun hi olsamte’n a thlen mi a si lo. Hmailam can thlir ih hnattuan hi a har zet tiah Zhou in a sim. Vei tampi cu ni khat ah nahzi 18 hna a ttuan ih, a zung pindan ah a riak cih mai ttheu tiah a sim.

Cuti ih a zuamnak ruangah Lens Technology cu nasa zet in a tthangso ve ih, tu ahcun hmun dangdang pasarih ah cetzung 32 nei in, hnattuantu 74,000 lenglo an um.

Times mekazin thawn tonsuhnak ah Zhou in ziangtluk in a feh hla timi a sim. A tthanlennak hmun ahcun anih vek nunau pawl cun Lailak Tlawng ah nuam zet ih kai theih a si lo tiah a sim. Anih vek nunau rethei pawl cu kum no te’n pasal an nei ih, an dam sungin an khawteberek ah an um ttheu. Asinan Zhou cun cumi lamzin hnong in lamzin dang a hril.

“Hnattuan ka hril ih, ka sir aw lo,” tiah a sim.

Hram: South China Morning Post, The Independent, The Telegraph

Sui thawn Pii Thum A Hlatnak Hmun

Sui thawn Pii Thum A Hlatnak Hmun

Napoleon Hill in zuar khawng bik mi a cabu rotling "Think and Grow Rich" (Ruat Awla Neinung Aw) timi sungah R. U. Darby timi pa ih thuanthu a tarlang.

Darby ih pu hi sui hmuhsuah duhnak nasa zet neitu a si. Hmun tinkim ah sui a hawl vivo ttheu. Vei khat cu Colorado ramkulh ah sui a um thu a theih ruangah, a umnak Maryland ramkulh ihsin a va feh ih sui a va hawl.

Cawhlek pakhat thawn sui umnak ding ih a zum mi cu a lai ciamco. Thazang tampi a sen hnu ah sui umnak kua pakhat a hmu ngah (Sui hi leilung sungah thing hram vekin a um vivo mi a si. Siar rem ding in 'kua' tiah ka let hrih men). Cui' sui kua laih betnak ding ahcun cet thilri a ttul thlang. Curuangah midang in rak hmu lo ding in sui kua cu leivawr a silh sal ih a umnak, Maryland ramkulh, Williamsburg khua ah a tlung. An khua ahcun rualpi le venghnen malte hnenah a hmuh mi thil cu a sim hai ih, annih in paisa an thawh khawm hnu ah, cet thilri lei in Colorado ramkulh ah an feh sal.

Himi ttum ahcun R. U. Darby khal in a pu a thlun ve. An laihsuah mi sui hmaisa cu sui suannak hmun ih an kuat tikah Colorado ramkulh ih sui um tambiknak hmun an tong fuh ti an thei ngah. Malte an laih ngah bet ahcun an leiba an kuan thluh thei ding ih, milian maktara ah an cang thlang ding.

Curuangah taimate'n an lai peh vivo. Asinan thil mak pakhat a thleng. An vun laih thuk vivo tikah sui kua cu a hlo. Asinan an bei a dong mai lo. An lai peh rero thotho. Sihmansehla, sui tong nawn lo in reipi an um ruangah an tha a nau ih, a netnak ahcun an cawlh san. An cet thilri cu mi mawlmang deuh ih an ruat mi pakhat hnenah dollar za malte in an zuar ih inn ah an tlung.

Asinan mi mawlmang deuh ih an ruat mi cu mi mawlmang a rak si lo. Anih cun sui umdan theitu mithiam hnenah a va sutron. Cutikah mithiam cun a hmunram a hliakhlai ih, Darby tei' puvah cun sui umnak thawn pii thum a hlatnak ah an rak bansan mi a si thu a sim.

Cuti'n Darby tei' puvah in an rak laihnak ihsi pii thum ciah ih hla ah cet thawn a vun laih tikah sui hlawmpi a tong ngaingai. Cuti'n milian maktara ah a cang. Mithiam sutronnak cang thiam man a nei.

Darby cu a pu ih leiba run kuan in kum tampi sung paisa a hawl rero. Asinan an rak hlawhsamnak ihsin zir ngah mi thupi zet a nei. Sui thawn pii thum a hlatnak ih um cing in an rak bansan ruangah, lehhnu ahcun sum a tuah tikah beidong ih bansan a tum nawn lo. Mi in a cang thei lo ding an ti khal ah a ttang ttentto thotho.

Lehhnu ahcun nun amkhamnak (life insurance) zuartu hlawhtling zet ah a rung cang ih, dollar milliam tampi neitu ah a rung cang ve.

Leilung sungih a um mi sui pawl ih man hnakin minung thluak sungih a um mi sui pawl ih hman hi a rak tam sawn timi a thei ngah.

Na zuam rero nan na hlawhtlin lohli lo khalle beidong mai aw hlah. Sui thawn pii thum lawng a hlatnak ah na thleng zo tla a si thei.

Tuukhaltu ihsin Tlangbawi ah

Tuukhaltu ihsin Fimthiamnak Tlangbawi ah

Mi tinkim in kan dam sungah thil ropi tuah le mi ropi si kan duh cio. Asinan tumruhnak thawn a ttang taktaktu cu mi maltakte lawng an si. Hringnun in a tuarter mi harsatnak hmuahhmuah pahtlang in, mai ke parah ding ih, mai' hualvan herhawi theitu lakah Najat Vallaud-Balkacem hi zohtthim tlak zet a si.

Najat Belkacem hi 1977 October 4 ahkhan Morocco ram ih Bni Chiker timi khawteberek ah a suak. Unau sarih ih upa bik sangtu a si. A pa hi inn saktu a si ih, innsang mipum an tam fawn ruangah an rethei zet. Curuangah Najat khal hi kum 4 a ti ah tuu a khal zo ih, an innsang hrangah tikhur ihta tidai a khai ttheu. Asinan, cuvek dinhmun ihsi luattertu ding cu fimthiamnak a si ti hnget zet in a pom.

1982 kum ah France ram ah an vai. France ram an thlen tikah Najat tei' unau le a nu cu an buai zet. Ziangahtile French ttong an thiam lo ih, French nunphung cu an hrangah nunphung danglam zet a si fawn. Asinan Najat cu tumruh zet in tlawng a kai ih, college a kai cin cun French ttong a thiam.

Najat ih pa hi amai' hnattuan ah mi taima le zuam zet a si ih a fanu Najat khal cuvek mi si ding in a zirh. Najat tei' unau thlun ding khal ah – kum 18 kim hlan ah nightclub feh lo ding, tlangval neih lo ding tivek – daan khoh zet a tuah. Curuangah Najat khal hin a thinlung le thazang hmuahhmuah cu ca zirnak hlir ah a hman thei phah.

Amiens Phunsangtlawng ih a kai lai ah, a zuamnak ruangah Ramkhel Dengfelphung Zirthlurhtlawng (Institute of Political Science) ah master zir peh theinak a ngah. Himi hi lehhnu ah France ramkhel khawvel ih a tel theinak ding hmaisialtu ah a cang. Master ah Senpi Ukawknak (Public Administration) a zir. A nu le pa ih cawm ttul lo ding in, tlawng kai phah in hna pahnih a ttuan phah. Himi can ah Boris Vallaud timi a tlawngkaipi tlangval a tong ih, 2005 ahkhan an nei aw.

2002 kum ihsin Socialist Party ah a lut ih dinhmun sang ah a kai vivo.  Neta ahcun Nunau Tlangbawi (Minister of Women's Affairs), Khawlipi Tlangbawi (Minister of City Affairs), Mino le Lehpannak Tlangbawi (Minister of Youth Affairs and Sports), cozah aiawh ih thureltu (government spokesperson) tivek a ttuan vivo.

Can a rung liam vivo ih 2014 August 25 ahcun Fimthiamnak, Sangsin Fimthiamnak le Zirhliahnak Tlangbawi (Minister of Education, Higher Education and Reasearch) ah a rung cang. Anih hi France ram ih Fimthiamnak Tlangbawi ttuantu nunau hmaisa bik a si.

Tuukhaltu pakhat in, fimthiamnak hi ka nun thlengawkter theitu a si ti ih a rak ruat mi cu a tak in a thleng ih, leitlun ram tthangso bik pakhat ih fimthiamnak zung pi uktu khal ah a hung cang.

Sirhsan: Anjali Bisaria ih "Once A Shepherd Girl In Morocco, Najat Vallaud-Belkacem Is Now France's Education Minister!" le Wikipedia.

Na Khawruahnak Thleng Aw

Na Khawruahnak Thleng Aw

Vei khat lai ah khawpi pakhat ah kutdawh (vehceu rawl hrawng) pakhat a rak um. Rethei zet ih nunkhua a sat cu vancungmi pakhat in a hmu ih a hnenah vung feh in, "Na retheihzia ka lo hmu ih ka lo zangfak tuk. Curuangah ka lo bawm ding. Asinan ka lo bomnak cu ziangtin na hmang ding ti i sim a țul," tiah a sim.

"Awle, bawipa."
"Paisa 500,000 ka lo pe ding. Cumi thawn ziang na tuah ding?"

Kutdawh cun a ruat ciamco hnu ah, "Phone ka lei ding ih ka rualpi pawl hnenah khuitawk hmun ih kutdawh a hlawk ti ka sut ding. Cule, a hlawk an tinak ah kut ka va dawh ding," a ti.

Vancungmi cun 500,000 lawng cu nun thlengawknak ah a tlak lo si ding a ti ih, "Asile 5,000,000 ka lo pe ding. Cumi thawn ziang na tuah ding?" tiah a sut sal.

Kutdawh cun a ruat sal hnu ah, "Motorbike pakhat ka lei ding ih kutdawh a hlawknak hmun tampi ah ka thleng lohli thei ding," a ti.

Vancungmi cun a mal lai a si ding a ti ih, "Asile 10,000,000 ka lo pe ding ih ziang na tuah ding?" tiah a sut sal.

Kutdawh cun, "Mawțaw ka lei ding ih hmun tinkim ah kut ka dawh ding," a ti lala.

Vancungmi cun a va mak ve ti phah in, "Asile, a netnak ah 500,000,000 lo pe sehla teh?" tiah a sut.

Cutikah kutdawh cun lungawi emem in, "Kan khawpi sungih kutdawh hmuahhmuah hi paisa pe in ka dawisuak ding ih keimah lawng in kut ka dawh ding. A hlawk zik tuk aw," a ti.

Vancungmi cu a bei a dong ih van ah a kir sal.

Kan khawruahnak kan thleng thei lo ahcun ziangvek hamțhatnak (opportunity) khal tong sehla, kan dinhmun kel ihsin talsuah a theih lo țheu.

Kan nun thlengawknak ding cu kan khawruahnak ihsin hramthok a țul.

Credit- EMT

Na Kuaidarh Ding maw Na Tleu Ding?

Na Kuaidarh Ding maw Na Tleu Ding?

Harsatnak timi hi hringnun rialtu lungto a si. Nangmah lo ngiltertu a si thei vekin, nangmah lo kuaidarhtertu khal a si thei. Na lamzin ih a ra thleng mi harsatnak pawl kha ziangtin na rak hmaton timi ah a rahsuah cu a tthum aw. Vanduai harsatnak a tongtu minung tampi ih hlawhtlinnak pawl hi vun ruat hnik aw.

Beethoven cun a hna a set hnu ah a aw-kim hla ropi bik pawl a phuah. Sir Walter Raleigh cun kum hleithum sung thawng a tlak lai ah Leitlun Santhuanthu a ngan. Tangphawlong thawn leiram thar hawlsuaktu Columbus kha dungtawlh khal sehla, harsatnak a tuar ringring mi pawl ruangah, zohman in an mawhthluk cuang lo ding. Khatlam ah, dung rak tawlh sehla cun zohman in an cingkeng nawn lo ve ding. Abraham Lincoln cu ram sung ralbuainak in nasa zet ih an ram a siatsuah laifang ah Ramhotu a ttuan nan, a fimnak le nuncan ziaza ruangah mi ropi sinak a ngah thei. Martin Luther cun Wartburg Ralbuk ih kharhkhum a si lai ah Bible a let. Thih dantatnak le an ram ihsin kum kul sung dawisuah a tuar lai ah Dante cun a bezai hminthang Divine Comedy a ngan. John Bunyan cun a cabu hminthang Pilgrim's Progress cu Bedford thawnginn ah a ngan.  

A netnak ah, tunai deuh ih tahtthimnak pakhat hi vun ruat aw. Mary Groda-Lewis cu ca siar le ngan thiam theilonak thluak lam nat a neih ruangah, kum 16 a si tiang ah ca a thiam hrih lo. Mino huatsuak le vakvai pawl kilkhawinak hmun ah vei hnih rori khum a tuar fawn. Fa a von lai ah lungcimit in a thi dengmang fawn. Asinan college kai a duh tuk ruangah, hnattuan tenau zetzet tiang ttuan in paisa a khawl. Kum 18 a si ah Sang Tlawng a ttheh ih, Oregon ramkulh ahcun tlawngta cathiam lakah a tel. Cutin college ah a lut. Sibawi ttuan a duh nan sibawi zirnak tlawng 15 in an rak hnong. A netnak ahcun Albany Medical College in an rak cohlang. 1984 kum, amah kum 35 a si kum ah Dr. Mary Groda-Lewis cun hmat ttha zetzet ngah in a sunmang cu a cansuahter.

Harsatnak hi hringnun rialtu lungto a si. Cui' lungto cu nangmah kuaidarhtertu ah maw, nangmah lo ngil mawitertu ah na hmang ding?

Hram: Grind or Shine - http://www.bizmove.com/inspiration/m9b.htm

Posted via Blogaway

Ka Cangsuakter Thei

Ka Cangsuakter Thei

Santhuanthu kan zoh tikah, mi tampi in a tak ih cangsuak ding in an zuam nan, an tuahsuak thei lo mi khawruahnak, khawkhannak le ruahmannak tampi kan hmu thei. Asinan hlawhtlinnak timi cu, "Ka Cangsuakter Thei," titu pawl hnenah a ra thleng ttheu.

Italian lemserthiam Agostino d'Antonio in lungto tumpi pakhat hmang in, taimak suah in milem pakhat a ser. Asinan a tumtah vekih a tlamtlin thei lo tikah, "Zianghman ka tuah thei nawn lo," tiah a ttap. Lemserthiam dang pawl khal in cumi lungto thawn milem an ser tum rero nan an hlawhtling thei lo. Cumi lungto cu Michelangelo in a hmuh tikah ziangvek a cangsuak thei timi a hmu. Curuangah Michaelangelo ih 'ka-cangsuakter-thei' timi lungput cun leitlun ih milem tlamtling bik pakhat a si mi 'David' a run cansuahter.

Columbus in India tlawnnak ding ah lamzin thar le nai sawn hmuhsuah a tumtah mi cu a cang thei lo tiah, a san lai Spain ram ih mithiam pawl in an ruat. Asinan mithiam pawl ih ruahdan cu Siangpahrangnu Isabella le Siangpahrang Ferdinand in an hnong. Ziangahtile Columbus cu, "Ka cangsuakter thei," tiah a ttang eu-eu. A cangsuakter taktak fawn. Cumi san lai ah mi hmuahhmuah in leilungpi hi a pheng tiah an ruat nan, Columbus cun a ruat ve lo. Nina, Pinta, Santa Maria pawl thawn Columbus le a dungthluntu malte cu an poksuak ih, a cang thei lo ding ah an ruat mi hmunram thar pawl le hlawnthil maksak an hmusuak ngaingai.

Mi ropi Thomas Alva Edison hman in a rualpa Henry Ford hnenah mawttaw tuah a tum mi cu a hlawhtlin a zum lo thu a rak sim. Ford ih ruahnak cu man nei lo ih a ruat ruangah, Edison cun Ford cu amai' hnenih hna ra ttuan sawn ding ah a sawm. Asinan Ford cu a sunmang hrangah a pumpe aw ih, taimak thlak in a zuam. A zuamsuahnak hmaisa ahcun a linglet ih her ve thei lo mi gear lawng a tuah thei ko nan, tlamtling ding ih a tuah thei a zum thotho. Cutin, a tuahsuak taktak fawn.

Mithiam pawl in Madame Curie hnenah, "Na ruahnak kha hngilh men aw," tiah thuron an pe. Radium timi cu dengfelphung hrangah thil cang thei lo mi ruahnak a si tiah an pom cio. Asinan Marie Curie cun, "Ka cangsuakter thei," ti'n a ttang ih, a cangsuakter taktak fawn.

Kan rualpi Orville le Wilbur Wright khal hi hngilh hlah uh si. Thuthang palai pawl, an rualpi pawl, ralkaplam mithiam hleice pawl, le anmah hringtu pa rori hman in vanzam tuahsuak ding ruahnak cu an hnihsan. "Paisa hmandan atthlak le mumal lo zet a si. Zuan timi cu vate pawl hrangah ret men uh," tiah an sisiau. Asinan Wright unau cun, "Kan ruahnak in pompi lo ih, poi kan ti zet," ti lawng in an sawn. "Sunmang kan nei ih, kan cangsuakter thei," an ti. Cutin Sakta Carolina ramkulh ih Kitty Hawk timi hmun cu hmuhsuam a rak tuar mi an khawruahnak a cansuah thei taktak zia langternak hmun ah a hung cang.

A netnak ah, himi thuhla pawl hi na kiangkap ih meisa tleu mawi zet hnuai ih na siar lai ah, Benjamin Franklin ih zuamnak pawl kha vun ruat aw. Meisa tleu suah thei dan a zingzoi rero mi cu thil atthlak a si ruangah, cawlhsan ding in thuron an rak pe hai. Thil mumal lo, can khawhralnak men a si an rak ti. Hriak thawi' van mi khawnto hnakih ttha cu tuah theih ci a si an zum lo. Asinan Franklin in an cansuahter thei taktak hi cu a lungawi um tuk lawlaw.

Nang khal in NA CANGSUAKTER THEI ve.

Hram: I Can Make It Happen - http://www.bizmove.com/inspiration/m9b.htm

Posted via Blogaway

Vei Tampi Hnon Tuar hnu ah a Hlawhtling mi J. K. Rowling

Vei Tampi Hnon Tuar Hnu ah A Hlawhtling mi
J. K. Rowling

Ni khat cu tlangleng a to lai ah a thluak sungah suangtuah nunthuleng pakhat a rung lut. Tlangleng par ah ca ngannak ding a um lo ruangah inn a thlen vete'n a ngan. Fa pakhat ih nu, nuhmei a si ih, hnattuan a neih lo ruangah cozah ih somdawlnak sumpai thawn a nung ih cabu a ngan rero.

Thlatang can ah inn sung hlumternak cet hman ruangih lektthik tha man cem mal ding in, khawfi dawr ah a to ih khawthim hnu dawr an khar tiang ca a ngan ttheu. Kum nga sung a ngan hnu ah a cabu cu a ngan ttheh.

A nganca cu cabu suahtu pawl hnenah a kuat hai. Cabu suahtu dazin khat lenglo in an rak hnong. Kum khat a rei hnu lawng ah cabu suahtu pakhat in a nganca cu an suah. Cutikah a nunthuleng ngan mi cu bu million tampi an zuarsuah vekin, zuknung ih an suah khal ah a hlawhtling zet. Amah khal leitlunhuap ih hminthang canganthiam le millionare pakhat ah a cang.

A hmin cu J. K. Rowling a si ih a ngan mi cabu cu Harry Potter suangtuah nunthuleng a si. Fa pahnih nu, nuhmei dinhmun khal ah hringnun beidong san lo in a hlawhtlin tiang ih a zuamnak pawl hi cawn tlak an si zet ruangah ka run ngan.

.....................

Rowling tei' nufa cu 1993 kum December thla ah England ah an ra tlung. Edinburgh khawpi ih tlakrawh pindan bi takte sang in khua an sa. Rowling cun a ttheh hrih lo mi Harry Potter nunthuleng cu a ngan peh. Hnattuan a neih lo ruangah cozah ih somdawl mi paisa mal takte thawn tenren zet in an nung.

Thlatang a rung thlen tikah an pindan ih an bun mi khawhlumternak cet ruangih lektthik tha cem mi zia-um deuh ding in, a nau ih pasal ih Nicolson's Cafe khawfi dawr le The Elephant House khawfi dawr ah a sangsangtei' feh ton in, khua a thim hnu dawr an khar tiang a to ih ca a ngan. Ca a ngan lai ahcun kum hnih mi a fanu Jessica cu khawfi dawr sungih tohkhamsau pakhat ah a rak itthat. A kutnganca pawl cu inn sungih type-writer hlun pakhat thawn a ngan ttha sal ttheu.

Ziangahtile ei le in hman ih harsa an si tikah cangannak ding computer khal a lei thei lo. Cumi can cu Rowling ih vanduai bik can a si. Asinan a tha a nau can ah rehter sal ding in cangannak sungah a thinlung a phum lut thluh ttheu tiah Rowling in a sim.


A nunthuleng cu ngan phah, rem phah in a ngannak kum 5 a kim thlang. 1995 kum ah Harry Potter nunthuleng hmaisabik a si mi "Harry Potter and the Philosopher's Stone" cu a ngan ttheh thei. Cutikah thatho zet in cabu suahtu pakhat hnenah a nganca cu a kuat. Zarh hnih a rei tikah cabu suahtu hnen ihsin ca a ra thleng sal. Nauhak in an duh lo ding ih, calai tahfung khal ah a tling lo, curuangah ka suah thei lo tiah ca a let. A bei a dong maw?

A bei a dong tuk ih ni hnih ni thum sung cu rawl khal ei thei lo, it khal itthat thei lo in a um. Kum cu zat sung taima zet ih a ngan mi cu calai tahfung a tling lo ti a hlawh ruangah a tuar na zet ih a thin khal a heng zet.

Asinan tha nau lo in cabu suahtu dangdang hnen khal ah a nganca cu a kuat peh vivo. Cabu suahtu dang khal in an rak hnong lala. Cabu suahtu dazin khat lenglo in an rak hnong.

Cutin kum khat hrawng a rung rei tikah Rowling cun beidong ih dungsip san duhnak hman a run nei thlang. Asinan cumi can ah Bloomsbury cabu suahnak dawr in a cabu cu suahsak ding in an lung a kim thu telephone in an rak sim. An suah duhnak san khal zohfeltu pawl ih an duh ruangah a si lo. Cabu suahnak dawr neitui' fanu kum riat mi in a bung khatnak a siar ih a duh zet. A lehhnulam ta khal siar peh a duh ruangah cumi ca cu suah ding in a pa a ngen ciamco ruangah a si.

Zohfeltu Bary Cunningham in nganca man ah British tangka 1,500 kan lo pe hmaisa ding ih, cabu zuar suah zat ih zir in kan lo pe bet vivo ding tiah Rowling cu a sutron. Cumi a theih tikah Rowling cu ziang a cang ding na zum?

Tohkham parah to in a lungawi tuk ruangah a mitthli an rung luang ih nasa zet in a ttap ciamco. Cu thluh ah a ding vukvi ih a khir ciamco lala. A kiang ih khawfi rak intu a fanu Jessica cun mitthli tla cing in, hni fawn si ih khir le zuang rero a nu a hmuh tikah, a nu cu a lung a aa ah a ruat ih a rak ttih zet.

Cutin Bloomsbury cabu suahnak dawr in a cabu an run suah tikah, a tlunlam ih tarlang zo vekin a rung hlawhtling. Lehhnu lam ih a run ngan peh mi Harry Potter nunthuleng pawl khal an lar vivo ih, tu ahcun J. K. Rowling timi cu leitlun ih zohtthim tlakbik nunau lak tiang ah a rung tel.

Sirhsan: Bamaw Thein Pe ih "J. K. Rowling - Cabu suahtu tampi ih hnon tuar hnu ah a hung hlawhtling mi Harry Potter nunthuleng ngantu."

Posted via Blogaway

Dungsip Dahlotu Honda

Dungsip Dahlotu Honda

Japan ram ihsin leitlun hmun tinkim ah mawttawsaikal le mawttaw a zuarsuaktu Honda Company hi nan thei cio ko ding.

Honda Company dinsuaktu cu Japan miphun Soichiro Honda a si. Honda hi nitlaklam ram ih thuthang le mekazin pawl ah harsatnak phunkim lak ihsin ziangtik hman ih dungsip dahlotu tiah an cawisang nasa. Ziangruangah nitlaklam ram pawl in Japan miphun pakhat an fak rero timi kan zoh pei.

Honda cun kum 21 a si lai, 1938 kum ahkhan mawttaw siat a tuahnak dawr hrangah mawttaw engine ih hman mi Piston Ring pawl a tuah thok. A hlawhtlin asile Toyota mawttaw company hnenah a thilri a zuar tum mi a si. A hnattuannak hmun ah amahte'n sun le zan cawl lo in a zuam rero. Paisa a neih daih lo ruangah a nupi ih hlawnthil pawl an zuar ih a tuah peh. A netnak ahcun hlawhtling zet in a tuahsuak thei. Curuangah a thilri tthenkhat cu tuahhmuhnak hrangah  Toyota Company ah a va hmuh.

Asinan a Piston Ring tthenkhat cu zohsinhnak an tuah lai ah an kiak thluh ih, a tling lo tiah an rak hnong.

A bei a dong maw? A bei a dong lo.

Thir suandan a thiam tawk lo ruangah a si ding a ti ih engineer tlawng ah a va kai. Tlawnginn ih engineer pawl in a Piston Ring an zoh ih an hnihsan ciamco.

Ningzak in a bei a dong maw? A bei a dong lo.

Kum hnih sung a Piston Ring pawl cu a tuah ttha sal. A netnak ahcun a hlawhtling ih Toyota Company in a cohlan ruangah an hrangih a thilri pawl lei ding in lungkimnak ca an tuah.

Cutikah Honda cun thilri tuahnak cetzung pakhat a tuah a ttul thlang. Culaifang ah Leitlun Ralbuai Ttumhnihnak a thok thlang ding ruangah Japan Rampi Ralkapbu in mirang leilung (cement) hmuahhmuah an lak thluh. Curuangah cetzung saknak ding mirang leilung a lei thei nawn lo.

A bei a dong maw? A bei a dong lo.

A ngah thei mi kalhmang umsun thawn mirang leilung tuahdan a sersuak. Cutin amah rori ih tuahsuak mi mirang leilung thawn cetzung cu a saksuak.

Cetzung a sak thluh. Piston Ring pawl a tuah thlang ding. Asinan Leitlun Ralbuai Ttumhnihnak a thlen ruangah a cetzung cu Amerikan ralkap vanzam pawl in vei hnih rori bomb an thlak ngah. A cetzung cu a siat nasa. A bese sawn mi cu Piston Ring tuahnak ding ih thir lei ding a um nawn lo mi a si. Japan Rampi Ralkapbu in thir hmuahhmuah an la thluh zo.

Beidong in dung a sip maw? Dung a sip lo.

Amerikan ralkap vanzam pawl ih an thlak mi petrol bawm kawlawng pawl a rak sartu pawl hnen ihta a lei vivo. Cumi pawl cu an suang ih Piston Ring an tuah thok. Asinan a rei hlan ah ling a hnin ih a cetzung a tlusiat. Hitluk lawmam in maw ka van a siat ti'n,

A bei dong in dung a sip maw? Dung a sip lo.

1945 kum ah Leitlun Ralbuai Ttumhnihnak a cem. Cumi can ah petrol a har tuk ruangah Japan miphun pawl cu ke ih an feh lo khalle thirleng lawng an hmang.

Honda cun petrol ei mal engine fatakte pakhat a tuah ih a thirleng ah bun in a veivak. A venghnen pawl in cumi cu an duh ruangah an hrangah engine fate bun mi thirleng pawl zuar ding ah an dil. Curuangah cuvek thirleng (lehhnu ahcun mawttawsaikal tiah an ko) pawl a zawrh hai.

Nuamtete'n theih a hlawh vivo. Asinan cuvek engine tuahnak hrangah thir a har ruangah le sumpai a neih daih lo ruangah a tuahsuak bet thei nawn lo. Curuangah a cah ciatu pawl hnenah a tuahsuak bet thei nawn lo thu sim in ngaidam a dil.

A beidong in dung a sip maw? Dung a sip lo.

Thirleng dawr 18,000 ih a neitu pawl hnenah ca a kuat. Cakuat sung ahcun Leitlun Ralbuai Ttumhnihnak ah a duai mi Japan ram ih sumtuahlam tthansohsalnak ding ih a zuam rero ruangah amah bawm in share thun cio ding ah a dil hai. Dawr neitu 5,000 hnen ihsin cakuat a dong kir. Amah an bawm duh ih, share an thun cio ding thu a si. An thun mi share sumpai thawn engine fate bun mi thirleng pawl a suah peh. An zuar khong tuk ruangah Super Cub mawttawsaikal ti'n a hmin a rung thang. Super Cub pawl cu Amerika le Europe ram pawl ah tampi an kuat rero.

1970 kum ah leitlun pumhuap in zinan harsatnak a rung thleng. Thil umdan thlir thiamtu Honda cun a mawttaw company ihsin hriak ei mal mawttaw fate pawl a tuah thok ih nitlaklam ram pawl ah a zuar. Nitlaklam ram pawl khal in hriak ei mal ih design mawi zetzet a nei mi Honda mawttaw fate pawl cu an duh tuk ruangah cuh aw khop in an cah ih an lei.

Tuini ahcun Honda mawttaw company cun Japan ram lawng ah si lo in Amerika le Europe ram pawl tiang ah mawttaw tuahnak cetzung tampi a din zo ih, cetzung pawl ahcun hnattuantu thawng sawmsiar in hna an ttuan zo.

Rual le tla, hnattuan pakhat ah nan hlawhsam ih dungsip nan duh can ah ziangtik hman ih dungsip dah lo Soichiro Honda kha nan mitthlam in vun thlir ttheu uh.

Honda ih ttongkam hminsin tlak zet pakhat cu:
"Hlawhtlinnak ahhin hlawhsamnak zatek 99 a tel," timi a si.

Soichiro Honda cu kum 85 a si kum, 1991 kum August hla ni 9 ah a thi.

Sirhsan: Bamaw Thein Pe ih "Ziangtik hman ih dungsip dahlotu Honda."

Posted via Blogaway

Mahte Rinsanawknak

Mahte Rinsanawknak

Tlawngta nauhak a si lai ah Henry Ward Beecher cun mahte rinsanawknak a zir ngah ih ziangtik hman ah a hngilh thei nawn lo.

Vei khat cu an saya in class hmailam ko in by-heart in ca a siarter. A thok hnu rei lo te ah zirhtu cun thutak zet in, "Si lo!" a ti. A thok sal cingcing nan zirhtu cun, "Si lo!" a ti leuhleuh. Ningzak zet in a to sal.

Neta ah mipa nauhak dang pakhat in by-heart in a siar. Anih khal a thok vete'n zirhtu cun, "Si lo!" a ti ve. Asinan anih cun a siar peh vivo thotho ih a ttheh tiang in a peh. A ttheh ih a to tikah zirhtu cun, "A ttha tuk!" a ti.

Henry cun a ngaih lo zet ih, "Kan siar dan a bang aw thotho si si," a ti.

Cutikah zirhtu cun, "Na zirlai na theih lawng kha a tawk lo. Na thei ti kha nangmah le nangmah na theihfelawk a ttul. Ka awkam ruangih na cawlh tikah, nangmah le nangmah na fiang aw lo tinak a si. Leitlun in, 'Si lo!' a lo ti tikah na tuah ding mi cu, 'A si!' ti le a tak ih tuahhmuh kha a si," tiah a sim.

Lehhnu ahcun Henry Ward Beecher cu kawhhran zomkhawm pastor, zatlang remtthatu, sal luatternak ding aupitu, le zabi 19 laili ih thusimtu hminthang ah a rung cang.

Leitlun cun, 'Si lo!' tiah vei thawng tampi a lo dawnkham ding.

"Si lo! Na tuah thei lo ding."
"Si lo! Na dik lo si lawm."
"Si lo! Na upa tuk zo."
"Si lo! Na no tuk lai."
"Si lo! Na ttawntai tuk."
"Si lo! A cang khawsuak dah lo ding."
"Si lo! Fimthiamnak na nei lo pi."
"Si lo! Somdawltu na neih lo kha."
"Si lo! Sumpai na neih ual lo."
"Si lo! Thil cang thei a si lo."

Cutivek "Si lo!" timi ttongkam cu na cawlhter lohli lo ahcun na rinsanawknak le na thiamtlinnak pawl kha an ei heu vivo ding.

Tuini ah leitlun in, "Si lo!" a lo ti khalle, "A si!" ti phah in a tak ih tuahhmuh ding ah na thinlung botcat aw.

Hram: Steve Goodier ih "Improving self confidence."

A Cuk Dum (The Black Dot)

A Cuk Dum (The Black Dot)

Khawpi pakhat ih sumtuahlam zirnak tlawnginn in kumcam zanriah ruai an neih mi ah thucah simtu pakhat an sawm. An khua ih sumtuahnak dinhmun cu a tla niam zet ih, mipi khal an tha a nau. Curuangah an tundinawk sal theinak ding ah thazang petu pakhat an ttul.

Thucah simtu nu cun thu a sim lai ah cahnah var tumpi pakhat a keng ih, marking pen thawn a laifang ah a cuk dum fatakte a tuah. Cu thluh in cahnah var cu mipi hmai ah a thlir ih ziangmi an hmu tiah a sut.

Mi pakhat in, "A cuk dum ka hmu," tiah a sawn lohli.

"Midang in teh ziang nan hmu?" tiah a sut sal.

Midang khal in, "A cuk dum," tiah an sawn ve.

"A cuk dum si lo mi thil dang nan hmu lo maw?" tiah a sut bet.

Mipi cun, "Hmu lo," an ti.

Thucah simtu cun, "Cahnah hi teh? Cahnah hlaipi hi nan hmu thluh ding ti ka fiang. Asinan himi cu nan zoh hliah lo (overlooked)," a ti hnu ah hitin a sim:

"Nunnak ahhin, kan neih mi le kan kiangkap ih a thleng rero mi mangbangza thil pawl cu kan zoh hliah lo ih, a cukte tia fang a si mi hlawhsamnak le lungngainak pawl ngaihvennak sawn ah kan thinlung le thazang kan hmang. 'Buaibainak' kan timi pawl hi cahnah parih a cuk dum vek hi an si. Kan thlirmual kan kauhter ih zuk hmuahhmuah kan zoh thluh tikah thil fatakte ngaingai an si."

Nang teh a cukte vek a si mi buaibainak pawl ngaihvennak ih thinlung le thazang a hmangtu minung lakah na tel ve maw?

Midang nun kan thlir can khal ah an tthatnak tampi cu zianghman ah siar lo in, tthatlonak an neih mi fatakte kha an nun hmuahhmuah tahnak tahfung ah kan hmang pang ttheu. Midang nun cuai va thlaitu ding zohman kan um cuang lo ti lai ah, an tthatlonak lawng va hmuh pheiphei cu thil ttha lo zet a si fawn. 

Sirhsan: Ngantu theih lo ih "The Black Dot."

Hlawhsam Cing ih Beidong Dahlotu

Hlawhsam Cing ih Beidong Dahlotu

Mipa nauhakte a si lai ah a pakhatta (uncle) in "Sparky" tiah a ko. Thuanthu ttawnttok (comic strip) pakhat sungih Spark Plug timi rang hmin cawi in a kawh mi a si. Sparky ih hrangah tlawnginn timi cu hlawhsamnak hmuahhmuah penkhawmawknak a si.

Phun riat a kai lai ah subject hmuahhmuah a sung. Sang Tlawng (High School) khal ah physics cu grade zero rori ngah in a sung. Latin, algebra le English khal ah a sung thotho. Lehpannak lam khal ah a zia-um hran cuang lo. An tlawnginn ih golf team ah a tel ve thei nan, zuamawknak thupi umsun thok pek ah a hlawhsam cih. Zuamawknak thupi ih hlawhsam pawl zaangna domnak hrangih tuah mi golf zuamawknak dang pakhat khal a um nan, a hlawhsam thotho. 

Mino a si sung hmuahhmuah ah Sparky cu pawlkomawknak lam ih mi santlai lo a si hrimhrim. Tlawngta dang pawl in an hua lo cu a si hran lo, ngaihsaktu a nei mumal lo a si sawn. Tlawng kai lo can ih a tlawngkaipi pakhatkhat in 'hello' an ti a si ahcun Sparky hrangah thir dukdinak a tlak. Ngaizawng thawi' tontiam an tuah ding lam tla cu rel ding a um lo lawlaw. Sang Tlawng a kai lai ah suakvak tlang ding in nunau pakhat hman a sawm dah lo hrimhrim. An rak hnong ding, asilole, an rak hnihsan ding a phang thei tuk.

Sparky cu mi hlawhsam a si. Mi hlawhsam a si thu cu amah khal in a thei, a tlawngkaipi pawl khal in an thei ih, mi hmuahhmuah in an thei. Curuangah mi hlawhsam dinhmun ih nun dan a zir. Thil hi an cangsuak ding a si ahcun an cangsuak ding, an cansuah lo ding ahcun an cangsuak cuang lo ding tiah a no zet lai ihsin a thinlung a ret zo. A tuah mi thil an hlawhtlin lo ahcun a hrial thei lo mi 'mi zaran ve maimai sinak' thawn diriamte'n um mai a tum.

Asinan Sparky hrangah thil thupi pakhat cu a um. Cumi cu zuk suai a si. A thiamzung kutsuak cu a uanpi zet. Asinan zohman in an thawtpi hai lo. Hmansehla an thawtpi lo mi khal cu poi a ti hmel hran lo. Sang Tlawng a ttheh zawng ah a suai mi ttawnttok (cartoon) tthenkhat cu tlawnginn ih kumcam cabu ah a pe ve. Asinan zohfeltu pawl in a tarlang mi khawruahnak an cohlang lo. Cuvek ih hnon tuar hmansehla Sparky cun a thiamtlinnak cu a zum hnget thotho. Zungthiam (artist) pakhat si leh ding in a tum hnget sawn lam.

Curuangah Sang Tlawng a ttheh hnu ah Walt Disney Studio ah ca a kuat. Walt Disney Studio cun an zoh ding ih a kutsuak tthenkhat kuat ding in an cah. Sparky cun khimkhuahtei' a tuah mi ttawnttok zuk pawl a kuat nan, an rak hnong thotho. Mi hlawhsam a si ti nemhngehnak dang pakhat a tong lala a si cu!

Asinan Sparky cu a bei a dong cuang lo. Amai' nun thuhla kha ttawnttok thawi' tarlang ding in a ruatcat sawn. Cui' thuanthu ttawnttok ih cangtu laipi (main character) cun a pehpeh ih hlawhsam ringringtu le tlaitluan ih cang fuh theilotu a tarlang ding. Thuanthu ttawnttok ih cuvek cangtu cu na thei zet ko. Ziangahtile Sparky ih ttawnttok cangtu cu nunphung phunphun ih hmelhmang (phenomenon) pakhat dinhmun tiang a hung thlen zo ruangah a si. Himi "mi hlawhsam duhnungza" hi misenpi thawn pehparawknak a nei thluh. An nun liam cia ih tuar har le ningzah thlak zet thil an ton can pawl, an tuarnatnak le an ttawmawk mi zatlangnun a mansuahter sal ttheu.

Rei lo te sungah cui' ttawnttok cangtu "Charlie Brown" cu leitlun huap in a hmin a hung thang. A hlawhsamnak tam maksak khal in a zuamnak an cawlhter thei lo mi, a kutsuak khal vei tampi hnon a tuar mi Sparky khal cu ttawnttok suaitu hlawhtling hminthang Charles Schulz ah a hung cang. A thuanthu ttawnttok "Peanuts" cun cabu phunphun, T-shirt phunphun le Christmas thilri phunphun a run thawtkhum. Himi hin, mi pakhat in a rak rel dah bang in, hringnun hin kan zate hrangah ziangtitin simaw lamzin pakhat cu a hawlsuak ttheu ih, cumi lakah mi hlawhsam pawl ih hringnun khal a tel thotho, timi in mangsuakter.

Charles Shultz ih "Peanuts" thuanthu ttawntok cu 1950 October 2 ihsin 2000 February 13 tiang suah peh ringring a si ih, 2000 kum hnu khal ah a tir ihsin suah non sal a si vivo lai. Thuanthu ttawnttok sanphung ih lar le mi hliahkhuh theibik a si. Ttawnttok thuanthu 17,897 suah a si zo ruangah, Syracuse Phunsangtlawng ih Robert Thompson ih rel dan ahcun, "Minung pakhat ih rel mi thuanthu saubik a si hial ding."

A lar vanglai ahcun thuthangca 2,600 ah suah a si ih ram 75 ih mipi 355 million in an siar. Ttong dangdang 21 ih leh a si fawn.

Sparky ih thuanthu hin kan nun hrangih kalhmang thupi zet pakhat in theihsuahter. Kan zate'n harsatnak le thanaunak kan tong ringring ttheu. Cui' harsatnak le thanaunak pawl cu ziangtin kan hmaton ding timi hril theinak khal kan nei thluh. Kan ttang ttentto, kan zumnak kan pawk hnget ih, Pathian in kan sungih a ret mi thiamtlinnak cungcuang tthangsoter ding ih kan zuam peh vivo ahcun, ziang a cang ding ti zo in a rel thei? Pathian thawi' a fehtlangtu hrangah "mi hlawhsam" timi a um thei lo. Mi hlawhtling tthenkhat cun tthangso ding in can an pe tam deuh men a si sawn!

Charles Schulz le "Peanuts" thuanthu ttawnttok thuhla siar bet duh hrangah a hnuai ih link hi hmet aw:
http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_M._Schulz
http://en.wikipedia.org/wiki/Peanuts

Sirhsan: CAPT J. David Atwater ih – "The Loser Who Never Gave Up."

Sunmang Mantu

Sunmang Mantu

Vei khat lai ahhin Vai puithiam zangzel zet le rethei zet pakhat a rak um. Cui puithiam cun zianghman a ttuan paih lo. Asinan ni khatkhat ahcun mi neinung zet si leh ding in a suangtuah ringring fawn. A ei ding khal midang hnenah a va dil cop ttheu.

Zing khat cu rawl a dilnak ah cawhnawi bel khat a ngah tel. Cawhnawi a ngah ruangah a lung a awi zet. Cawhnawi cu a suang ih, malte a in hnu ah a tang lai mi cu cawhnawi thur ih tuah ding in bel ah a ret. Cu thluh ah itthat ding in a zau.

Tawkfang ah itthat dok, fimharh dok, mangmawrau in a cawhnawi bel thuhla cu a suangtuah vivo. A ruat vivo tikah a suangtuahnak le a mang an rawi aw.

Hitin a suangtuah: "Mi neinung ka hung si tikah ka harsatnak hmuahhmuah an hlo thluh ding. Thaizing ahcun bel sungih ka cawhnawi hi cawhnawi thur ah a rak cang ding. Cawhnawi thur cu ka cok ciamco ding ih cawhnawi makhan (butter) ah a cang ding. Cawhnawi makhan cu ka suang ding ih cawhnawi hriak (ghee) ah ka tuah ding. Cumi cawhnawi hriak zuar in paisa mallai ka ngah ding.  Cumi paisa thawn arpi pakhat ka lei ding. Arpi cun tii tampi a nei ding ih, ar fate tampi an hung keuh ding. Cui' ar fate pawl an hung pitlin tikah tii tampi an ti lala ding ih, a rei hlan ah ar zuarnak hmuan tumpi neitu ah ka cang ding."

"Ka ar hmuahhmuah cu ka zuar thluh sal ding ih, cawpi pawl lei in, cawhnawi zuarnak hmunpi ka tuah ding. Khawpi sungih mipi hmuahhmuah in ka hnen ihsin cawhnawi an lei ding. A rei hlan ah ka lian ding ih hlawnthil mankhung pawl ka lei ding. Siangpahrang khal in ka hnen ihsin hlawnthil phunphun i lei ding. Mi lian tontaw ka si ding ih, mi neinung zet innsang ih fanu mawi cungcuang thawn kan nei aw ding. Tawkfang ah fapa tuak zet ka run nei ding. Ka fapa cu a huatsuak pang a si ahcun ka thin a heng nasa ding. Nun ka sim ding ih, funghreu tumpi thawn ka vaw ciamco ding."

Funghreu tumpi thawn a fapa vaw rero vekih mang a man rero lai ahcun a kut in funghreu a rak la ngah ngaingai ih, a ihkhun kiang ih a ret mi cawhnawi bel cu a vuak ngah.

Cutin, a cawhnawi bel kuai le a tthangharh cu a rual aw. 

Taima zet ih ttuansuah a ttul mi thil hi a aiawh thil dang hawl theih a si lo. Sunmang hi a man ih man men si lo in, a tuah ih kan tuahsuah, a ttuan ih kan ttuansuah lawng ah thil ttangkai a rak si. Sunmang na neih mi ttuan thok lohli lo ih, na um ringring ahcun tu ih na neih cia mi cawhnawi bel khat hman kha na vuak kuai phah pang thei tinak a si cu!

Sirhsan: www.moralstories.org ih 'The Dreaming Priest.'

Cukcu Theory

Cukcu Theory

Rawl dawr pakhat ah, khuitawk ihsin simaw cukcu pakhat a hung zuang thutthi ih nunau pakhat parah a fu. Cu nu cun a ttih tuk ih a au ciamco. Ttihnak mithmai le aw tthia durdo thawn a khir ciamco ih, a kut pahnih cun cukcu cu thaithlak a tum rero.

Thiltheng a lehrulhnak (reaction) cu midang parih kangkai ol zet a si ruangah, a kiangkap ih a rualpi pawl khal ttihnak in an khat ih ziang tuah ding ti khal an thei nawn lo.

A netkhawt ahcun cu nu cun a taksa parih cukcu cu a tlanter thei. Asinan an rualpi lakih nunau dang pakhat taksa parah a va fu lala.

Tu ahcun talbuai ding cu cu nui' can a si thlang. A talbuai taktak fawn. Rawl dawr hnattuantu cu anmah va run ding in zamrangte'n a va tlan. Nunau in cukcu cu a rak dawi tlan ngah ciah ih dawr hnattuantui' taksa parah a fu ngah ciahciah.

Rawl dawr hnattuantu cu cang lo in a ding, a um a rem ih, a angki parih fu mi cukcu ih cangvaih dan cu a zoh. A zumngamawk ngah hnu ah cukcu cu a kutzung in a kaih vukvi ih rawl dawr lenglam ah a hlon.

Ka khawfi in phah, cui' thil zoh nuam zet rak zoh phah in, ka thluak antenna in ruahnak malte a kai ngah ih, ka ruat peh vivo. Ka ruat mi cu, an talbuai ciamco mi ahkhan cukcu hi mawhphurtu a si maw, timi a si.

Cukcu kha mawhphurtu a si ti bang sehla, ziangruangah dawr hnattuantu kha a buaiter ve lo? Anih cun buaibainak thlengter lo te'n, soisel ding um lo deuhthaw in a herhawi (handle) thei.

Mawhphurtu cu cukcu kha si lo in, cukcu in nunau pawl hnenih a thlenter mi "hnahnawhnak" (disturbance) timi a rak herhawi theilotu minung pawl ih "tlinlonak" (inability) sawn kha a si.

Cutikah, i hnaihnoktu cu ka pa simaw, ka boss simaw, ka nupi simaw, ka parih an aukio mi kha si lo in, an aukionak ih i "hnaihnoknak" a rak herhawi theilotu keimai "tlinlonak" sawn kha a si ti ka vun mangsuak.

Mawhphurtu cu lamzin ih mawttaw sawhhnong (traffic jams) kha si lo in, mawttaw sawhhnong in i "hnaihnoknak" a herhawi theilotu keimai "tlinlonak" kha a si sawn.

Ka nun ih buaihnoknak  (chaos) a thlentertu hi buaibainak hnakin, buaibainak ka lehrulh dan ah a tthum aw tam sawn.

Himi thuanthu ihsi ka zir ngah mi an um:
Ka nun ahhin ruat mumal ta lo in ka lehrul (react) cih mai ding a si lo, khimkhuahtei' ruat hnu lawng ah ka sawnkir (respond) sal ding a si, timi ka theithiam. Nunau pawl cun an lehrul (react) ih, dawr hnattuantu cun a sawnkir (respond). Lehrulhnak cu ruat ta mumal lo mi an si ttheu ih, sonkirnak cu tthatei' ruat ciamciam mi an si ttheu.

Himi hi Hringnun theihthiamnak hrangih lamzin mawi zet khal a si. Mi lungawi khi a hringnun ah ziangkim a feh dik thluh ruangah a si cuang lo. A hringnun ih thil ziangkim a thlirdan Lungput a Dik ruangah a lung a awi a si sawn.

Hram: Google CEO Sundar Pichai in thucah a sim ttum pakhat ih a rel mi a si.

A Lakih Neinung Maimai A Si Lo

A Lak ih Neinung Maimai A Si Lo

New York khawlipi ih bank pakhat ah Indian miphun pakhat a ra thleng ih, sum pukcawinak zung ttuanvo neitu ton a duh thu a sim. Sum pukcawinak zung manager a ra thlen tikah, sumtuahnak pakhat tawlrel ding in India ram ih zarh hnih sung a feh a ttul thu sim in, cumi hrangah dollar 5,000 pukcawi a duh thu a sim.

Manager cun sumpai pukcawinak ah amkhamnak thilri a ttul thu a sim. Cutikah Indian pa cun bank kotka ih um mi a Ferrari mawttaw tawh le a ttul mi cahlap pawl a pe. Cu thluh in manager cun bank hotu hnenah thuhla umdan a va sim.

Bank hotu le manager cun dollar 750,000 man Ferrari mawttaw thawn amkhamnak tuah ih dollar 5,000 lawng pukcawi ding cu lungawi zet in an lungkim. Curuangah bank ih mawttaw retnak ah Ferrari mawttaw cu khal lut ding in bank hnattuantu pakhat an fial lohli.

Zarh hnih a rei tikah Indian pa cu a ra thleng sal ih, a pukcawi mi dollar 5,000 le a pungtthang dollar 15.41 a ra rul.

Cutikah bank manager in, "Ka pu, nangmah thawn hna kan ttuan tlang ngah ih kan lung a awi. Kan sumpai pukcawiawk mi khal hlawhtling zet in kan ttheh fel thei. Asinan kan thluak hnoktertu thil pakhat te a um. Khual na tlawn sungah na thuhla mallai kan zingzoi. Cutikah millionaire pakhat na si ti kan hmu. Kan theihthiam lo mi cu, nang vek millionaire pakhat in kan bank ihsin dollar 5,000 te men ziangah in pukcawi timi hi a si," tiah a sut.

Cutikah Indian pa cun, "Mawttaw retnak man khung zet mi New York khawlipi sung ahhin, zarh hnih khual ka tlawn sungah mawttaw retnak hrangih dollar 15.41 lawng a cem mi a si ruangah si lawm," tiah a sawn.

Himi hi thil thleng taktak mi a si ih, Indian milianpa cu Vijuay Mallya a si.

Credit: Original Post 

Sathaufar Pali

Sathaufar Pali

Pindan pakhat sungah a alh-vang mi sathaufar pali an um. Awn-au a reh reprep ruangah dimtetei' an ttong mi khal theih a theih.

Sathaufar pakhatnak in, "Kei cu REMDAIHNAK ka si. Asinan zohman in vang ringring ding in in tuah thei lo. Ka meisa a mih mai ka zum," a ti.

A ttong ttheh rual ah a alh cu a dim zuaizo ih a mit lanta.

A pahnihnak in, "Kei cu ZUMNAK  ka si. Asinan neih tengteng ttul ih i ruattu an um nawn lo tluk a si. Curuangah ka tleu ringring khal hin sullam a nei hran cuang lo," a ti.

A ttong a ttheh rual ah zilthli nem pakhat a ra hrang ih a sem mit.

Sathaufar pathumnak khal in riahse zet in, "Kei cu DUHDAWTNAK ka si. Tleu ringring theinak ding thazang ka ngah daih lo. Minung pawl in in hrial ih, ka thupitnak khal an theithiam lo. Amah thawi' a naibik pawl hman duhdawt ding an hngilh," ati.

A rei hlan ah a meisa a mit ve.

Culai ah nauhak pakhat cu pindan sungah a rung lut thutthi ih, sathaufar pathum cu an vang lo ti a hmu. Nauhak cun, "A net tiang vang ding ih ruat nan si nan, ziangruangah nan vang lo?" tiah a sut hai.

Cumi ttong phah in nauhak cu a ttap. Cutikah sathaufar palinak cun, "Thinphang hlah aw. Keimah ka meisa a van sung ahcun sathaufar dang cu kan vangter thei lai. Kei hi RUAHSANNAK ka si," a ti.

Nauhak cun mitmen hlim zet thawn Ruahsannak sathaufar cu a la ih sathaufar dang pawl a vangter.

Kan nunnak ah Ruahsannak mei-alh hi ziangtik hman ah mit hram hlah seh. Ruahsannak mei-alh a um lawng ah ZUMNAK, REMDAIHNAK le DUHDAWTNAK  hi an mih pang khalle kan vang sal thei ding.

Ruahsannak cun a lo hnong dah lo. Nangmah in ruahsannak na hnong a si sawn.

Na ttihphannak si lo in, na ruahsannak le sunmang pawl sawn kha cawmnung aw.

Na cangsiatnak pawl si lo in, na tlin cing ih na famkimter hrih lo mi pawl sawn ruat aw.

Na zuam ih na hlawhsamnak si lo in, na tuah thei lai mi sawn kha ngaihven aw.

Hram: Theih lo mi cangantu ih "The Four Candles."

Thing-thla Awla Kaiso Aw

Thing-thla Awla Kaiso Aw

Lothlopa pakhat in laak tar pakhat a nei. Vei khat ah a laak tar cu a tikhur sungah a tla. Lothlopa cun laak ih aihram awn a theih tikah a va zoh.

Lothlopa cun thil umdan a ruat rero tikah, laak cu a lainat phah ko nan, a tikhur le laak cu buaipi ciamco an phu veve lo in a thei. Curuangah a venghnen pawl a ko hai ih, thil umdan a sim hnu ah, laak cu a tikhur sungih phum cih lawlaw ding in, leivawr silh bawm a sawm hai.

Leivawr an silh pek ahcun laak tar cu a bei a dong lawk. Asinan a zaang parih leivawr an run hlon thlak tam sinsin tikah thil pakhat a ruat ngah vukvi. A zaang parih leivawr cawhleek (tawhleek) khat a rung tlak tinte'n A THING-THLA DINGIH A KAISO DING ti a varpawh.

Cutin, leivawr an run hlon thlak tinte'n a rak thing-thla ih a kaiso. A thing-thla ih a kaiso leh, a thing-thla ih a kaiso peh! "Thing-thla awla kaiso aw," ti in amahte'n tha a pe aw. A zaang cu leivawr in ziangtluk in tlak na hmansehla, a dinhmun cu beidongza si hmansehla, beidong lo in A THING-THLA IH A KAISO vivo.

A rei vivo tikah laak tar cu a bangcau zet. Asinan a netnak ahcun hlawhtling zet in tikhur leng ah a hung thleng! Amah phumtu ding kha amah bawmtu ah a hmang. Hivek ih a cannak cu a vanduainak a hmaton dan kalhmang ruangah a si.

Nun cu hivek hi a si. THING-THLA AWLA KAISO VE AW!

#Ngantu theih lo.

Beidong Maimai Hlah

Beidong Maimai Hlah

Zabi 19 lai ih bezaipu le zungthiam (artist) hminthang a si mi Dante Gabriel Rossetti cu vei khat lai ah putar pakhat in a ra pan.

Putar cun rinzuk (sketches) le suaizuk (drawings) tthenkhat a keng. Cumi pawl cu Rossetti zohter in, tthatnak zawn an nei maw, asilole zuk suai thiam si theinak ding talent an tarlang maw, timi sut a duh.

Rossetti cun zuk pawl cu khimkhuahte'n a zoh hai. A hmaisa lam malte a zoh ihsin, zuk pawl cu man le mual an nei lo an si ti a thei cih. Asinan Rosesstti cu lainatnak nei zet a si ruangah, zuk pawl in man an neih lemlo thu le a suaitu khal talent nei ttha a si lemlo thu, a nem thei bik in a sim. Cuvek a sim cu poi a ti zet. Asinan mi bum a duh fawn lo. Putar cu a riah a sia. Asinan Rossetti in cuvek in a sim ding ti a rak zum cia a bang.

Cu thluh ah putar cun Rossetti ih can a heuter ruangih ngaidam dil phah in, suaizuk dang malte zohsak hrih ding ah a dil bet.

Rossetti cun rinzuk hlawm hnihnak pawl a zoh vete'n, a suaitu ih talent neihzia a hmu ih a tha a tho tuk.

"Himi zuk pawl cu an ttha. Hi tlawngta nauhak hin talent ropi a nei a si hi. Anih hi bomnak le thapeknak tinkim pek ding a si. Hmailam can ropi neitu a si hi," tiah a sim.

A ttongkam cun putar ih thinlung a neh zet ti Rossetti cun a hmu.

Curuangah, "Himi zungthiam mino hi zo a si? Na fapa maw?" tiah a sut.

Putar cun riahse zet in, "Si lo. Keimah thotho ka si. Kan dunglam kum 40 ih ka suai mi zuk an si hi. Cumi lai ah na mi lomnak hi rak thei ningla cun aw! Na hmuh vek hin, ka tha a rak nau ih tuan tuk ah ka rak beidong si lawm," tiah a sawn.

Hram: Theih lo cangantu ih "The Power of Encouragement."

Lamzin Sialtu Tlaksamnak

Lamzin Sialtu Tlaksamnak

Hnattuan nei lo pacang pakhat cun company tumpi pakhat ih zung ah tirhkah hnattuan a va dil. Thuneitu in tonsuhnak a rak tuah thluh in, zohfelnak ah zial a thenfaiter.

A hnattuan dan a lungkim ruangah, "Kan lo ruai ding. Na email address i pe awla, a ttul mi tuahfel ding pawl ka lo kuat ding," a ti.

Pacang cun, "Computer ka nei lo ih, email khal ka nei lo," a ti.

Thuneitu cun, "Poi ka ti zet. Email pakhat men hman na nei lo timi cu leitlun ahhin na um ve lo tinak a si. Na um lo timi cu hnattuan nei thei na si lo tinak a si fawn," tiah a sim.

Pacang cu ruahsannak nei nawn lo in a suak sal. Ziang ka tuah ding ti a thei lo. A zal sungih dollar fang hra lo bak cu neih mi zianghman a nei fawn lo. 

Tawkfang ah dawr picang pakhat ih feh ding in a ruatcat. Dawr ahcun kawlhang (bawnthur) kilogram 10 a um mi bawm pakhat a va lei. Cui' kawlhrang pawl cu inn khat hnu inn khat ah a va zuar. Nazi pahnih hman a rei hlan ah a zuar thluh ih, a sumpai cu a let hnih ah a pung.

Cuvek in vei thum a tuah hnu ah, dollar sawmruk thawn inn ah a tlung. Cuvek ih a tuah ahcun a nung thei ding ti a thei. Curuangah zinglam ah tuan sinsin in a thok ttheu ih, siimlam khal ah tlai sinsin in a cawl. Curuangah a sumpai cu ni tinte'n a let hnih lole let thum a pung ringring. A rei hlan ah leng pakhat a lei, cu thluh ah thil phurhnak mawttaw a lei. Cu thluh ah thilri thiarnak leng le mawttaw rual a run nei.

Kum nga a rei tikah, cu pa ih company cu ei-in zuardarhtu company tumbik pakhat ah a cang. Curuangah a innsang ih hmailam can hrang ruat in, nun amkhamnak (life insurance) tuah ding in a ruahman. 

Cutin, amkhamnak tuahtu (insurance broker) pakhat a ko ih, a duhdan pawl a sim. An dawrawknak an ttheh tikah, amkhamnak tuahtu cun a email address a dil. Pacang cun, "Email ka nei lo," a ti.

Amkhamnak tuahtu cun theih hiar zet in, "Email pakhat men hman nei lo in, sumtuahnak ropi na dinsuak thei. Email pakhat te vun nei bet awla ziangvek thil na tuah thei ding ti na ruat dah maw?" tiah a sut.

Pacang cu malte sung ttong lo ih a um hnu ah, "Email nei sehla cun zung tirhkah pakhat ka si ding," tiah a sawn.

Himi thuanthu ih in zirh duh mi cu, tuini ah thil pakhatkhat ih na remcan lo ruangah beidong hlah aw. Hamtthatnak ttha sawn pawl in na hmailam ihsin an lo hngak a si.

Hram: Theih lo mi cangantu ih "An Office Boy."

Vanduainak Horkuam ihsin Hlawhtlinnak Tlang Zim ah

Vanduainak Horkuam ihsin
Hlawhtlinnak Tlang Zim ah

Leitlun ram tthangso French rampi cozah ah 2012 ihsin 2016 tiang Nunphung le Pehtlaihnak Tlangbawizung  ih Tlangbawi (French Minister of Culture and Communications) ttuantu Fleur Pellerin ih nun hin thinlung a neh zet.

Pellerin hi 1973 August 29 ah Thlangta Korea ram ih Seoul khawpi ah a suak. A suahthlak ihsi ni thum-li hrawng a si ah lamzin parah a nu le pa in an hlon. Lamzin ih naute cu farah-inn ih ttuanvo neitu pawl in an ra runsuak.

Cumi hnu thla ruk a rei tikah French miphun innsang pakhat in an cawm-fa si ding ah an la. Cawm-fa si ding ih laknak ca ahcun a hmin cu Kim Jong-Suk ti a si. Asinan himi hmin a neihnak san hi a fiang lo.

Pellerin cu ca thiam thei zet a si ih kum (21) a si ah phunsangtlawng ihsin master degree (management) a ngah. ENA ti ih an kawh mi Rampi Ukhruaiawknak (National Administration) Phunsangtlawng ihsi khal in degree a ngah. Cu thluh ah cozah hnattuan ah a lut ih dinhmun sang ah a kai vivo.

2012 kum ih France ram president hrilawk lai ihsin Francois Hollande a bawm ih, Hollande in nehnak a co hnu ah anih khal tlangbawi ah hril a si.

Pellerin ih pasal khal Rampi Ukhruaiawknak Phunsangtlawng tthehtu thotho a si mi Laurent Olleon a si. A pasal khal hi Rampi Council ah hna a ttuan ih, daan thawn pehpar in French cozah thuron petu a si.

Sirhsan: Wikipedia

Muvanlai Pakhat Thuanthu (2)

Muvanlai Pakhat Thuanthu (2)

Vei khat lai ahhin siangpahrang pakhat in laksawng ah muvanlai mawi zet pahnih a ngah. Cui muvanlai pawl cu a hmuh dah mi vate hmuahhmuah lakih mawi bik an si. Curuangah zuan le nundan zirhtu ding ah muvanlai zirhtu thiam bik a fial.

Thla tam a liam hnu ah muvanlai zirhtu cu siangpahrang hnenah a ra ih, muanlai pakhat cu mawi le ropi zet in a zuang zuaizo rero nan, a dang pakhat cu a ra thlen pek ihsin thingkung hngettek pakhat ah a fu ih, a zuang duh lo lawlaw tiah a ra sim.

Curuangah siangpahrang cun a ram sungih dawithiam le mi fim hmuahhmuah a ko khawm ih muvanlai cu tuamhlawm a fial. Asinan muvanlai cu an zuangter thei cuang lo.

Siangpahrang cun a khawnbawl le tlangbawi pawl a fial lala. A thaisun ah siangpahrang cun tukvirh ihsin khua a vun cuan ih muvanlai cu a futnak thing hngettek ah a um lai thotho ti a hmu.

An zuamnak hmuahhmuah a tthathem lo ruangah siangpahrang cun, "Hramlak umtudan theithiamtu cun himi thubuai ih umzia a thei deuh men ding," tiah a ruatsuak. Curuangah, "Lothlopa pakhat va ko uh," tiah a fial.

A thaizing ah siangpahrang cun muvanlai cu siangpahrang inn ih hmuan sungah a zuang zuaizo rero ti a hmu ih a mang a bang zet. Curuangah, "Thil maksak a tuahtu hi ka hnenah run hruai uh," tiah thu a pe.

Lothlopa cu an va hruai lohli. Cutikah siangpahrang cun, "Ziangtin muvanlai kha na zuangter thei?" tiah a sut.

Lothlopa cun, "Thil olsam zet a si, siangpahrang bawipa. Muvanlai ih futnak thing hngettek kha ka sat thlaksak men si lawm," tiah a sawn.

Kannih khal hi a sannak hmun thleng ding ih tuah mi kan si. Kanmah ahhin zum ban lo khop ih a tam mi thazang le thil ti theinak an um. Asinan can tampi ahcun kan futnak thing hngettek ah kan to ringring ih, kanmah thawn a naivai mi le kan nel cia mi thil kha kan pawk hnget eu-eu. Kan si thei mi thil siar cawk lo a um ko nan, hawl lo in kan um. Kan nel cia mi thil, a hahdam mi nun, le thil zaran menmen pawl lakah kan nun kan herkualter. Curuangah kan nun cu dinhmun sang ah thleng lo in zaran men ah a tang ttheu. Sunglawi zet ih kan zuansuah theinak ding ah kan ttihphannak thing hngettek kha sat tan in, kanmahte'n zalennak pe aw ding kan si. 

Credit: Ngantu theih lo.