Good Friday

Good Friday 

Kan nauhak lai ahcun Good Friday timi hi "Kût" kan rak ti mai țheu. Good Friday kha a tawizawng in kanmai tappi țong si ding ah kan canter. Pukcawi țongfang (loanword) ahhin hivek a um țheu.

Biakinn a lai hrawngah hridai an sih. Nupinu pawl in an puan sunglawi neih mi cio an rak keng ih, hridai ah an zar. Bawipai' tuarnak hla pawl le khawhar hla pawl kan sak.

Simlam nazi pathum ah Bawipa Jesuh a hnuk a cah can a si ti'n mithi dar an tum ih, biakinn sungih puanzar khal an phelh. Jerusalem biakinn ih hmun thianghlim puanzar a tlek mi langternak a si.

Good Friday hi mithi taktak um vek rori'n kan rak hmang ih thinlung khal a neh nasa.

"Good Friday" timi ih "Good" timi țongfang hi "țha" tinak men a si lo. Hlan ahcun "good" timi hi "serh hleice mi, lung tak nun tak ih sunsak mi" (pious) tinak siseh, "thianghlim" (holy) timi khal ah an rak hmang. 

Țhimnak ah Baibal tla hi "The Good Book" an rak ti. Cabu Thianghlim tican a si. Cabu țha tinak men a si lo. 

Curuangah Good Friday ih tican bulhram cu "Serh hleice mi Ningani thianghlim" tican a si. 

Pathian le Kannih

Pathian le Kannih 

1977 September 5 ah khan Voyager 1 timi, minung tel lo, tlolak vanlong pakhat cu leilung ihsin a zuangsuak thok. 

Cui' vanlong te cu kum 13 a rei hnu, 1990 February 14 ah Saturn leilung kiang a va thleng. 

Cutawk ihsin kan leilung hi peng 3.7 billion (3,700,000,000) a hla. 

Cui' vanlong te cun neta bik hrang runinn thlahliamnak (one last look to home) ah ti'n kan leilung cu a run zuk ta. 

Cumi hnu cun a parih camera pawl cu NASA in an phit ih vanlong te khal tlolak kaupi ah an thlah liam ta. 

Cumi zuk cu a hnuai ih tarlang mi zuk khi a si ih, leilung cu rin bial sungih a cuk te khi a si. 

Himi zuk hin leitlun mipi hrangah ruah ding tampi in pe. 

Tlolak kaupi sungah leilung hi ziangtluk in a nep, hnawmhne sia fatakte pakhat tluk fang a si timi a langter. Cui' leilung sungah kum rei lo te a nung duak men mi minung tla cu ziangtluk in a thupi lo timi a langter sinsin. 

Leitlun ah minung pawl thuneihnak le lalnak cuh aw in si seh, mah le mah ngaisang aw zet le hamțam zet in si seh, nunkhua kan sat rero hi ziangvek a si thlang timi ruahnak a suahter. 

Minung hi ziangso kan si? Kan dam kum tawi zia tla hi vandumkulh rak umnak rei zia thawn tahțhim tla cun rel ding tlak zianghman a um lo. 

A tlun ih tarlang mi hman khi kanmah Ninui' Khawvel (solar system) sung lawng ah a si lai. 

Tleu hi kum khat sungah peng trillion 5.9 (5,900,000,000,000) a feh thleng. Cumi cu "tleu kum" (light year) tiah kan ko. 

Vandumkulh (universe) hi tleu kum 45 billion (45,000,000,000) tluk ih kau a si. Tleu tluk ih cak in feh thei khal awla na dam sung ih na thlen thei mi hmunram cu, vandumkulh kauhnak thawn tahțhim cun rel tlak a um lo ding. 

Cumi dinhmun ah kan ding cing in Pathian in a sersiam mi lakih a duhdawt bik mi kan si hi mangbangza a va si so? 

Anih cun leilung siar cawk lo a sersiam bang in, amah thangțhattu ding dang siar cawk lo khal a sersiam thei. 

Asinan kanmai' thangțhat hi a duh bik. Cumi cu kan phu lo ti hman in a daih lo. 

Asinan amah in a fa ah in sersiam ih, amah thangțhat theitu ah in tuah a si.

Pathian Taza Cuaitu

Pathian Taza Cuaitu

Kum zabi 18 lai ahkhan Ukraine ram ih Spola khua ah Rabbi Aryeh Leib in thutthenzung ah Pathian taza a rak cuai dah. Rabbi Aryeh Leib hi hruaitu ttha zet a si ih, a hoha mi Jew miphun pawl in an ngaina zet.

Cumi lai ah Russia ih uk mi Ukraine ram ahcun pam a tlung ciamco ih mi tampi in harsatnak an tuar. Rabbi Aryeh Leib cun ei ding nei lo anhai mangbang zet ih um mi nauhak le nuhmei pawl siseh, ttamsawl ih a thi cuahco mi pawl siseh, a hmuh hai tikah a thin a zun tuk lawmam.

Curuangah Jew dan ih Hotu Thutthenzung (Rabbinical Court) ah thutthentu pawl a ko khawm ih, amah cu thubuai neitu ah a tuah aw. Cule, Jew dan ahcun pu (master) in a siahhlawh pawl le an innsang pawl somdawl ding ah ttuanvo a nei a si ti'n a sim.

Cu thluh ah Puithiam Hnatuannak sungih Pathian ih ttongkam pakhat a siar: "Israel tefa pawl cu ka siahhlawh an si; Egypt ram ihsin ka hruaisuah mi ka siahhlawh an si. Keimah hi nan Bawipa nan Pathian ka si" (Puithiam. 25:55).

Cu thluh ah Pathian hin dan a thlun a ttul ih, dan vekin a siahhlawh pawl a somdawl a ttul a si, tiah taza a cuai.

Thutthentu pawl cun Rabbi Leib cu nehnak an pe. Ni malte a rei tikah, ruah ban lo pi'n long thawn sangvut pawl an ra thleng ih, sangvut pawl cu ei ding nei lo pawl hnenah an zem hai.

Rabbi Aryeh Leib ih thil ti dan hi a dik na ti maw ti lo?

Hram: Professor Solomon ih "King Solomon and the Two-Headed Man" sungih footnote ta leh mi a si.

Thlapi parih Bible Cang

Thlapi parih Bible Bungcang

Amerika ram in thlapi par kai ding ih a timtuah fel lai ahkhan leitlun ram sawmsarih le ram thum hnen ihsin tluangtei’ feh-tlung thei ding ih duhsaknak awkam an ngah. Cui’ duhsaknak awkam pawlcu ttep phel (disc) pakhat ah an khum ih 1969 July thla ahkhan Neil Armstrong le Buzz Aldrin in Appolo 11 rawket in an phur cih.

Cumi ah Roman Catholic hotu Pope umnak Vatican ram ih an kuat mi cu Bible bung khat a si (Nambat ti theih khal a si ding). Nang si bang awla, thlapi parih kuat ding ah ziangmi Bible bungcang na hril pei? Vatican ram cun Saam 8 a hril. Curuangah Saam 8 cu thlapi parih thleng hmaisabik Bible bungcang ah a cang.

Siangpahrang David ih phuah mi Saam 8 hi a thoknak le a cemnak ttongkam an bangrep. “Maw BAWIPA, kan Bawipa, leilung pumpi ih na hmin a ropit zia hi!” (ESV) timi in a thok ih a cemnak khal ah cuti’n a cem. Cun thusuhnak lunglutza khal a tel cih. “Minung hi ziangso a si ih na ngaihsak, minung fapa hi ziangso a si ih na ngaihven?” (ESV)

Saam 8 hin pianhmang felfai zet a nei:

A- Pathian ih hmin ropi (cang 1a)
B – Pathian ih uknak (cang 1b-2)
C – Thusuhnak Laimu:
       Minung ziang a si? (cang 3-4)
B – Minung ih uknak (cang 5-8)
A – Pathian ih hmin ropi (cang 9)

(ABCBA –a linglet ih siar khal in ABCBA)

Pathian ih Hmin Ropi (cang 1a)
A thoknak cang hi nolh sal leh ding ih tuah mi a si. “Maw BAWIPA, kan Bawipa, leilung pumpi ih na hmin a ropit zia hi!” (ESV) Sersiamtu Pathian thangtthatnak a si ih, a sersiam mi zate tlun ah a hmin ropitnak a lang. Pathian in a ropitnak cu a sersiam mi ih ropitnak le minung parih lainatnak a neih mi thawngin a phuanglang.

Pathian ih Uknak (Cang 1b-2)
“Van pawl ih tlun ah na sunlawinak cu na ret zo a si. Na ral pawl le a lo dodaltu pawl daiter ding ah naute le nauno pawl ih kaa ihsin thazang na dinsuak a si.” (ESV)

Pathian in naute pawl ih thazang thawn a ral pawl daitei’ um ding ah a tuah mi hi David in a mang a bang. A simduh mi cu Pathian in mi cakvak pawl hmaton ding ah mi ttawnttai pawl a hmang timi a si (1 Kor. 1:27). Pathian in Goliath nehtu ah nauhak David a hmang (1 Sam. 17). Naute Jesuh a rung suahnak cun leitlun hrangah rundamnak a run keng (Lk. 2:1-38).

Thusuhnak Laimu: Minung hi Ziang A Si?
“Na sersiam mi van pawl, an umnak ding hmun ih na ret mi, na kutzung ih tuah mi thlapi le arsi pawl ka zoh tikah, minung hi ziangso a si ih na ngaihsak, minung fapa hi ziangso a si ih na ngaihven?” (ESV)

Pathian in lei le van pawl hi a ttongkam ih a sersiam mi an si nan, David cun thil serthiam bik in a kutzung thawn a sersiam mi vekin a vun suangtuah. Ziangahtile a zoh rero tikah mak a ti tuk lawmam. Tuisan ih vandumkulh (universed) thuhla kan theih tam vivo hnu ah phei cun Pathian ih kutsuak an ropitzia hi kan thei sinsin.

William Beebe timi vandumkulh zingzoitu pakhat cu Amerikan President Theodore Roosevelt thawn rualpi ttha zet an si. Sagamore Hill ih Roosevelt hnen a va len can ah, a cancan ahcun zan ah an lengvak ih, zo in Andromeda galaxy a hmu hmaisa ti an zuam aw ttheu. Andromeda galaxy hi leilung ihsi cun arsi fatakte men vekin a lang. Asinan kan leilungpi umnak solar system ih telnak Milky Way galaxy tluk in a tum ve. Galaxy pakhat ah arsi billion tampi an um (billion khat = 1,000,000,000). Vandumkulh ahhin galaxy million 100 lai an um.

Andromeda galaxy hi kan leilungpi ihsin tleu-kum (lightyear) 750,000 hlatnak ih um mi a si. Tleu hi second pakhat ah peng 299 792 458 a feh thei ih, tleu-kum timi cu kum khat sung ih tleu a feh thlen zat tinak a si. Tleu-kum pakhat hi peng million 6 zikte a hla. Andromeda galaxy cu tleu tlukih cak in feh awla kum 750,000 ah na thleng ding tinak a si. Cun, Andromeda galaxy ahhin ni billion 100 lai an um ih, kan leilungpi ih ni hnakih tum hlir an si. Ni pakhat cio in kulhtu le heltu leilung le thlapi ziangmawzat an nei cio fawn.

Curuangah leitlun minung lakih ropi bik pakhat a si mi President Roosevelt hman in, “Minung hi kan va tenau lawmam ve aw,” a ti ttheu.

Cutluk ih a tenau mi minung hi ziangso a si ih Pathian in a ngaihsak? Minung hi sersiammi thil dang lakah ziangvek dinhmun ah kan ding?

Canganthiam hminthang Mark Twain cun a cabu “What is Man?” (1906) ah minung hi ziang dang hman a si lo, cet ci khat men a si ti lam hoi in a rak ngan. Canganthiam hminthang thotho Isaac Asimov khal in a ngan mi thuanthu “Ziangruangah Na Ngaihsak” timi ah cet minung (robot) pahnih thu a relter ih, cet minung pahnih cun annih cu anmah tuahtu minung hnakin an cuangcuang deuh, curuangah minung cu anmah ih uk ding mi an si tiah an rel. Martin Luther King Jr. cun Saam 8 thu a sermon mi pakhat ah, “Minung hi ramsa hnakih malte cuangcuang fang ih rettu an um ih, Pathian tluk zikte tiang ih khaisotu an um ve. Cun a tlun ihta pahnih in a dik titu khal an um,” tiah a rak sim.

Bible sungah minung hi ziangso a si ih Pathian in a ngaihsak timi ruattu hi David lawng a si lo. Job 7:17-18 khal aih, “Minung hi ziangso a si ih na sunsak zet? Ziangruangah a zawn na ruat ringring? Ziangruangah zing tinte’n na veh ih, ziangtik lai khal ah na hniksak ttheu?” (ESV) timi kan hmu.

Saam 8:4 ah vandumkulh sungih sersiam mi lakah minung cu zianghman lo te men a si ti kan hmu. Asinan Pathian in a ngaihsak tuk fawn. Cumi cun David a mangbangter.

Minung ih Uknak (Cang 5-8)
Pathian in minung hi leitlun ih a palai si dingah a sersiam mi a si. A ttawnttai zet mi minung rori Pathian in zahumnak le uknak neitu ih a tuah mi cun David a mang a bangter.

“Cuti si cing in minung cu vancung ih nunnak neitu pawl hnakih malte niam deuh fangah na ret ih, sunlawinak le zahumnak luhkhuh na khumter. Na kut ih sersiam mi pawl tlunah uktu ah na ret ih, thil ziangkim amai’ ke hnuai ah na ret, tuu le caw pawl, hramlak ramsa pawl, van ih vate pawl, tipithuanthum ih nga pawl, tipithuanthum lamzin pawl ih a fehtu hmuahhmuah cu a ke hnuai ah na ret a si.” (ESV)

Curuangah minung cu ramsa hnakih malte cungcuang deuh fang men si lo in, Pathian hnakih malte niam deuh fang sawn a si. Pathian in a sersiam mi uktu ding ih a thlah mi palai kan si (Seem. 1:28). Asinan Eden hmuan ih tluksiatnak ruangah cui’ kan dinhmun cu a siat. Hebru 2:6-8 ah minung ih tluksiatnak cu Saam 8 hmang in a tarlang.

Asinan Adam netabik Jesuh Khrih, Minung Fapa, cun Pathian in Adam hmaisa hnenih a rak pek mi sinak le dinhmun cu a co sal zo (1 Kor. 15:45). Jesuh Khrih in cui’ a uknak cu a tikcu a kim tikah in hlawm ve ding ih, kannih khal uktu kan si ve leh ding a si.

Pathian ih Hmin Ropi (Cang 9)
Cang 9 hi nolh sal mi thukharnak a si. “Maw BAWIPA, kan Bawipa, leilung pumpi ih na hmin a ropit zia hi!” (ESV) David hin thiam zet in Pathian ih hmin sunlawinak le ropitnak hi a thu thoknak le kharnak ah a hmang a si.

Saam 8 ih ‘Minung Fapa’ hi Messiah relnak khal a si ih, Thukam Thar hmun dangdang ah Saam 8 ih hmuithlam kan hmu thei. Nauhak pawl Jesuh thangtthat siannak (Matt. 21:16), Minung Fapa Jesuh ih uknak (1 Kor. 15:27-28), Minung Fapa Jesuh ih nehnak le sersiam mi zate’n a uknak (Hebru 2:6-8), Jesuh in amah zumtu pawl thawn uk tlang ding ih a timtuahnak (Heb. 2:5-13).

Nang teh Pathian ih sersiam mi pawl Jesuh thawn uk tlang ding ah na man zo maw?

Sirhsan: Philippe R. Sterling ih “What is Man that God Cares for Him? (Psalm8)”.

Jesui' Ke Hram ah

Jesui' Ke Hram ah
(Sunday Post)

Minung tampi nun cu vangro dawi rerotu vek kan si. Vangro khi a mawi in duh a nung zet.

Cuvek in mi pakhat cio in saduhthah kan nei ih, cumi ngah ding in kan zuam cio. Asinan kan duh mi kan ngah thei lo can ah mi tampi cu kan bei a dong țheu. Kan hlawhtlin mai lo can ah kan tha a nau țheu. Ka sunmang an kuai darh thluh ti'n kan aihram țheu.

Kan zuam nasa nan kan hlawhsam, kan tho țunțo nan kan tlu sal, kan feh țențo nan kan bah. Cuti'n kan nun cu a herkual rero ih mangbang vansang in kan um.

Hivek can ah zumtui' nun hi buai ding a si maw? Zumtu ka si ih, ziangkim neitu, ziangkim ti thei ih fa ka si cing in ziangruangah ka hlawhsam ti ih ruattu kan um țheu.

Jesuh in amah zumtu kan umnak hmun cu nikhua a țha ringring ding a ti dah lo ih, vanduainak thlipi le ruahpi nan tuar dah lo ding ti khal in in sim dah lo.

Jesuh ih in tiamkam mi sawn cu, kan thin natertu thil kha, thinlung tak ih lungawinak thawn zaihla in saktertu ah an cang sal ding timi sawn a si.

Curuangah kan saduhthah kan ngah lo can ih kan thin a nat can khal ah a tuar dan thiam ding in, lungawinak hla thar kan sak sal leh ding timi thei ringring ding in, a kuai darh mi na sunmang pawl kha a zate'n funkhawm awla, Jesui' ke hram ah ret aw.

Beidong ih kan buai țheunak cu kan nun ih ziangkim in Jesui' hnenah kan hlan lo ruangah a si. Kan kiangkap ih zumlotu pawl ih hmuhdan kan thlun can a um ih, zumlotu pawl ih nun le kanmai' nun kan tahthim can khal a um. Cuvek ih cawhcawrawi nun neitui' hrang ahcun lungawinak famkim a ngah theih lo a rak si.

Na nun ih a hrek lawng si lo, a tam sawn lawng si lo in, a zate'n Jesui' hnenah ap aw. A kuai darh mi na sunmang, hriamhma a tuar mi na lungthin le a siatsuah aw mi na nun pawl kha Jesui' hnenah ap thluh aw.

Na riahsiatnak pawl lungawinak ih canter sal theitu ding cu Jesuh lawng a si.

A tlun ih ka ngan mi khi Bob Sr Benson le Phillip Johnson ih phuah mi Christian pop hla "Give Them All To Jesus" (Jesui' Hnenah Hlan Thluh Aw) timi hlafang a si. Cristy Lane in thiam zet in a sak ih, a ngaitu hrangah thazang tampi petu hla ah cang ding in Pathian in thlaw a suah.

A hnuai ah Candy Hamphill Christmas ih a run cover mi hla video le hlafang ka run tarlang.

A siartu le hla ngaitu hrangah thazang ngahnak si hram seh.

Bawipa ah Kan Neinung

Bawipa ah Kan Neinung
(Thawhsal Ni Cahram)

1946 kum Thawhsal Ni kha ka hngilh thei dah lo ding. Kei cu kum hleili, ka naunu Ocy cu kum hleihnih, ka unu Darlene cu kum 16, kan si. Ka nu thawn kan pali in inn ah kan um. Zianghman tuah ding kan nei lo ti kan thei thluh. Kan dunglam kum nga ah ka pa in in thihsan zo. Ka nu cu cawm ttul mi tlawngkai lai nauhak pasarih thawn paisa um lo in a rung tang.

1946 kum ahcun ka u nunau upa deuh cu pasal an nei ih, ka u mipa pawl khal inn ihsin an suakvak. Thawhsal Ni thlen hlan thla khat duh ah, kan pastor in Thawhsal Ni ah innsang rethei bawmnak thilpek hleice khon a si ding thu a sim. Kawhhran mipi zate’n sumpai rak khawl cio ding in, le siang zet ih pe cio ding khal in in cah hai.

Inn kan thlen tikah, ziang kan tuah ding timi kan relkhawm. Alu pound sawmnga kan lei ding ih, thla khat sung cumi thawn kan nung ding tiah ah kan ruatcat. Cuti’n kan tuah asile kan ei-in man ihsin dollar 20 cu pekhlannak hrangah kan hmang thei ding. Cule, a cangthei tawk in lektthik vang lo in kan um ding ih, radio khal kan ngai lo ding tiah kan ruatcat. Lektthik hman man ding paisa khal rethei bomnak ih kan hman duh ruangah a si. Ka u Darlene cun a tam thei patawp in midang pawl ih inn le hmuan thenfai hnattuan a ttuan. Kei le ka nau in nau-um ding nei pawl ih naute kan um vivo. Pia hleinga ih kan lei mi pat thawn kutdam pathum kan phiar ih dollar khat in kan zuar ttheu fawn. Kutdam zuar man thawn dollar kul kan khawl thei. Cui’ thla cu kan nun ih can nuam bik pakhat a si.

Paisa ziangzat kan khawl zo ti theih duh ah, ni tinte’n kan khawl mi paisa cu kan siar ttheu. Zan ah khawthim lak ah kan to khawm ih, kawhhran ih a pek mi paisa cu innsang rethei tei’ hrangah lungawiza a si ding dan pawl kan rel ttheu. Kan kawhhran ah sungtel sawmriat hrawng kan um. Curuangah paisa zat khal kan mipum zat ih let kul bak cu a kim thei kan zum lo ih, tamngaipi cu a si hran lo ding. Kan pastor khal in Nipini tinte’n rethei innsang bomnak hrangah paisa khawl cio ding ah in forhfial ringring.

Thawhsal Ni thlen ding zan cu, kan thinlung a sa hiamhiam tuk ih kan itthat thei mumal lo. Thawhsal Ni ih hruh ding hnipuan thar kan neih lo mi khal poi kan ti lo. Rethei bomnak hrangih pek ding dollar sawmsarih kan neih ruangah kan lung a awi tuk.

Biakinn feh ding kan hngakhlap tuk! Thawhsal Ni ahcun ruah a sur. Thawng kan nei lo ih, kan biakinn cu kan inn ihsin peng khat lenglo a hla. Asinan kan ciar khalle poi kan ti lo. Ka unu Darlene cu a kedam pop hrutnak ah cahnah khoh a hmang. Asinan ruahti in cahnah khoh cu a popter ih a ke a ciar thluh. Asinan biakinn ahcun lungkim zet in kan to. Suakthuan tthenkhat in kan hnipuan hlun thuhla an rel ka thei. Asinan an hnipuan thar ka zoh hai ih, milian vekin ka thei aw cih sawn lam.

Rethei bomnak thilpek an run khong. Kannih cu a hmaisabik tlar hnihnak ah kan to. Ka nu in dollar hra ca a thlak. Kannih nauhak pawl in dollar kul ca cio kan thlak. Inn zin tluan ah aipuang zet in hla kan sak. Suncaw ei can ah ka nu in mangbangza pakhat in tuah sak. Arti dazin khat a rak lei ih, suan mi Easter arti le alu kiau ro kan ei.

Sim zawng ah kan pastor cu mawttaw thawn kan inn ah a ra. Ka nu cu sangka ah a va feh ih, pastor thawn tawkfang sung an be aw. Cu thluh ah ka nu cu ca-ik pakhat keng phah in a rung lut. A ken mi cu ziang a si ti kan sut nan zianghman a ttong lo. Ca-ik cu a vun ong ih paisa tom a rung tla. A kir deuh mi dollar kul ca pathum, dollar hra ca pakhat le dollar khat ca hleisarih an si.

Ka nu in paisa cu ca-ik sungah a thun sal. Zianghman ttong lo in, zial kan zoh ciauciau thluh. Mi neinung zet ih kan ruatawknak ihsin mi rethei dinhmun ah kan thleng thluh. Kannih nauhak pawl cu kan nun ah kan lung a awi zet. Kan nu vek le in liamsan zotu kan pa vek a nei ve lotu, inn khat leihlo thei ih ttapa le farnu a nei ve lotu, inn ih lengtu nauhak rualpi ttha tampi a nei ve lotu pawl kan lainat in kan zangfak thei zet. Midang va bawmtu si khal nuam kan ti thei zet.

Nam pahnih kan nei ih, a ttultu tapoh in in sang hai ttheu. Midang ih neih mi thilri vek neih lo mi tampi kan nei ti ka thei ko. Asinan kan rethei tiah ka rak ruat dah lo lawlaw.

Cui’ Thawhsal Ni ahcun mi rethei kan rak si ti ka theisuak. Kan pastor in rethei innsang bomnak ding paisa in ra pek ruangah, kan rethei a si tengteng ding tiah ka ruat. Retheih hi ka duh lo. Ka hnipuan le kedam ttet pawl ka zoh ih ka ning a zak tuk. Biakinn ih khawmawk sal tiang ka paih nawn lo. Ziangahtile kan kawhhran mipi hmuahhmuah in kan retheih thu an thei zo ko ding tiah ka ruat.

Tlawnginn thu ka vun ruat. Phun kua ka si ih, tlawngta za lenglo ah ca thiam bik ka si. Tlawnginn ih nauhak dang pawl in kan rethei ti an thei pei maw, ti ka ruat. Phun riat ka ttheh zo ruangah tlawng ka bang thei tiah ka ruat. Culai san ahcun phun riat ttheh in tlawng ban theih a si.

Reipi tiang awn-ai nei lo in kan um. Khua a rung thim ih, kan it. Cumi zarh sung hmuahhmuah cu tlawng kan kai, inn ah kan ra tin ih, ttong lemlo in kan um cio. A netnak ah, Zarhte ni ahcun ka nu in rethei bomnak paisa cu ziangti ih hman kan duh tiah in sut. Mi rethei pawl in paisa ziangtin an hmang? Kan thei lo. Mi rethei kan si ti kan rak thei dah lo rengreng. Nipini khal ah biakinn ih feh kan paih lo. Asinan ka nu in feh tengteng a ttul tiah in sim. Cumi Nipini cu nikhua a ttha nan, lamzin ah kan ttong lemlo. Ka nu in hla a sak nan, zohman in kan zawm lo. Anih khal in cang khat tiang lawng a sak.

Biakinn ah missionary pakhat in thu a ra sim. Africa ram ih kawhhran pawl in ni ih pho ro mi tlakrawh pawl thawn biakinn an sak dan a sim. Asinan a tlun khuh tuahnak ding ah paisa an ttul tiah a ti. Biakinn pakhat ih tlunkhuh cu dollar za khat in lei a theih thu khal a sim. Kan pastor in, “Cui’ mi rethei pawl hrangah kan pumpe aw cio lo ding maw?” tiah mipi a sut bet. Cuvete’n, kan sungkua cu pakhat le pakhat kan zoh aw ih, zarh khat sungih a vei khatnak hrangah kan hni siamsi thei sal.

Ka nu in a zal ih ca-ik cu a phorh. Ca-ik cu ka u Darlene a pe ih, Darlene in kei, kei in ka nau Ocy ka pe. Ocy in thilpek khonnak sungah a thlak.

Thilpek khon mi an siar tikah, kan pastor in dollar za malte a luan thu a phuang. Missionary cu a mang a bang zet. Kannih vek kawhhran fatakte hnen ihsin cu zatzat ngah a theih a zum ban lo. Curuangah, “Nan kawhhran ahhin mi neinung nan um a si tengteng ding,” a ti. Cui’ ttongkam cun kan lungmuril in sun! Cui’ dollar za malte luan mi ahcun dollar sawmriat-pasarih cu kanmai pek mi a si.

Kan kawhhran ah innsang neinung kan si! Missionary in khati’n a rel ko lo sawm? Cumi ni ihsi cun ziangtik hman ah mi rethei ka si sal nawn lo. . . . .

Hram: Eddie Ogan ih “The Rich Family” leh mi a si.

Thlawsuah Sangka Khartu

Thlawsuah Sangka Khartu

Te Boih cu kum ruk mi nunau nauhak duhnung le mawi zet a si. Upa thu tla a lung zet ih a nungcang a mawi fawn. Curuangah a nu le pa khal in an fanu cu an uanpi zet.

Ni khat cu Te Boih le a nu bazar ah an feh. Dawr an fan rero lai ah Te Boih in plastic ih tuah mi tikeplung tthi (pearl necklace) a hmu. Cui’ tikeplung tthi cu sendang rong a si ih a tleu serhso. A nui’ hnenah lei a dil. A nu in plastic ih tuah mi a si ruangah a man a malte ih, nauhak khal in mahte’n paisa khawl ih lei theih a si thu a sim. Curuangah Te Boih in a nu cu innsang hnattuan a bawm ding ih, cumi man ah paisa malte pe ttheu ding in a dil sal.

Cuti’n a nu hnattuan a bawm ttheu ih, a rei hlan ah a duh mi tthi cu a lei thei. A tthi cu a duh tuk lawmam ih a fehnak hmun tin ah a orh. Ti a bual can lawng ah a phelh.

Te Boih cu a pa in zan ah thuanthu a siar sak ttheu. Zan khat cu ihkhun ih thuanthu a siar sak hnu ah, a pa in, “In duhdawt maw, Te Boih?” tiah a sut. Te Boih in, “Ka lo duhdawt tuk ti na thei ko,” a ti. Cutikah a pa in, “Asile, na tikeplung tthi hi i pe awla,” tiah a dil.

Asinan Te Boih in, “Papa, ka lo duhdawt tuk ko nan himi tikeplung tthi cu i dil hram hlah. Kan dung thla ih i leih mi Barbie lem kha ka lo pe ding,” a ti. A pa cu a lung a kim.

Ni malte a rei hnu, zan ih thuanthu a siarsak hnu ah a pa in Te Boih ih tthi cu a dil lala. Asinan Te Boih cun a uite lem sawn a pe lala. Cuti’n a pa in a tthi cu vei tampi a dil nan, Te Boih cun thil dang sawn a pe ttheu.

Ni khat cu a pa in thuanthu a siar sak lai ah, Te Boih cu a rak itthat. A itthat lai ahcun a pa in Te Boih ih tthi cu a phelh ih a laksak. Cuvete’n Te Boih cu a tthangharh cih ih, “Papa, ziangsi na tuah?” tiah thinphang zet in a sut.

Cutikah a pa in lungmankhung bawm pakhat a ong ih, tikeplung taktak a si mi tthi a phorh. Cu thluh ah, “Duatte, himi hi na orh ding mi tikeplung tthi taktak a si. A taktak na ngah theinak ding ah, a lem kha ka lo laksak tum ttheu mi a si,” tiah a sim.

Te Boih cun, “Papa, ka lungawi tuk,” ti phah in plastic tikeplung tthi cu a hlon ih, tikeplung tthi taktak cu zum aw zet in a orh.

Vei tampi ahcun, Pathian in amah pe ding ih thil pakhatkhat in dil tikah, a ttha sawn mi pek in duh ruangah a rak si ttheu. Cumi theithiam lo in Pathian le a ram hrangah tirhfak zet ih a um ringringtu cu thlawsuah don a har phah ttheu.

Sirhsan: 1000 English Stories.

Khrih Ka Si Titu Maria Tsvigun

(2) Khrih Ka Si Titu Maria Tsvigun

Pathian si ding hi mi tampi ih saduhthah a rak si hmang. Curuangah Jesuh Khrih ka si titu khal hi mi tampi an rak um. Cumi lak ah tu tiang ih a nungdam lai mi deuh hril in a dang pakhat ka run tarlang sal.

Tui ttum ahcun Fimharhtermi Minung Zatlanghlawm Thar (New Community of Enlightened Humanity) timi sakhaw dintu le hotu, Khrih ka si tiah a tiawtu Marina Tsvigun ih thuhla kan zoh pei. Anih hi Khrih a si ti ih phuan a si hnu ah Maria Devi Christos timi hmin khal a hmang. An pawlkom hmin khal Rong-var Ropi Unauza (The Great White Brotherhood) ti khal in an ko. Soviet Dingkhawm Ram a tluksiat lai (1990 kum pawl) ih ding mi a si ih, thluntu 80,000 hrawng an rak um.

Tsvigun hi 1960 kum ah Soviet Dingkhawm Ram, Ukrainian Soviet Socialist Republic ih Donetsk (Stalino) khawpi ah a suak. A hlan ahcun pengpi Mino Communist Pawlkom ah hna a rak ttuan. Cu thluh ah Donetsk thiamtah cetzung radio ah thuthang palai le zohfeltu a rak ttuan.

1990 kum ahkhan Yuri Krivonogov ih thusimnak ah a feh. Cutikah Krinonogov cun Tsvigun cu messiah thar a si tiah a rak sim. Lehhnu ahcun Krinonogov hi Rong-var Unauza dinpitu ah a rung cang ih, an pawlkom ih Puithiam Sang khal a rung si.

Rong-var Unauza ih teltu ding cu an innsang thawn pehtlaihawknak an bansan a ttul ih, an sumpai le neihsiah pawl khal Rong-var Unauza hnenah an pek a ttul. Lehhnu ahcun Russian Orthodox Kawhhran le Rong-var Unauza karlak ah buainak a rung suak.

Tsvigun in Leitlun Siat Ding Ni le Thlarau Thianghlim rat ding ni cu 1993 November 10 a si tiah a phuang. Cumi can ahcun amah in Sophia Cathedral (Biakinn) ah a sermon a ttul tiah a ti. Cumi ni a thlen tikah Unauza sungtel pawl cun Kiev khawpi ih Mithiang Sophia Biakinn cu an luhhnawh. Curuangah cozah ih kaihkhih an tong.

Sakhawlam thil hmang ih mipi buaitertu le thazang suah ih mipi buaitertu an si ti’n Tsvigun le Krivonogov cu 1996 kum ahkhan kum 4 le kum 7 thawng an thlak. Rong-var Unauza sungtel pawl cun Ram Ttangrual (United Nations) le Ramtamhuap Thutthenzung (International Court) pawl ah an hotu pahnih ttanpi ding in duhphorhnak an tuah. A lehhnu thla ruk, 1997 kum August thla, ah Tsvigun cu Ukraine ram zalennak kum 6 kim lomnak ih thawng tla an thlah mi lak ah a rung suak ve.

Thawnginn ihsi a suah hnu ah Tsvigun cun a hmin cu Victoria Victorovna Preobrazhenskaya ti’n a thleng ih, an sakhaw zumtu pakhat John-Peter II cu pasal ah a nei. A pasal hi a hmin ngai Peter Kovalchuk a si ih, an sakhua ahcun baptistma petu John ih aiawh a si ruangah John-Peter II tiah a hmin an bunnak a si.

Victoria hmin in sakhaw lam a buaipi sal ih, Rong-var Ropi Unzauza khal senpi pawlkom pakhat ih hmin cazin thun a tum nan, cozah in a siang lo.

A cangvai peh vivo ih “Isis Khuavang Pathiannu le A Thluntu pawl ih Thlarau College” (The Mystic College of Isis and Her Followers) timi a din. Isis khuavang pathiannu hi hlan san Egypt pawl ih an rak biak mi pathiannu a si.

2008 kum November thla ahcun Russia ram ah a um ih “dom Solntsa” timi thiamzung pholangnak hmun (art gallery) a din.

“Tleu Thuhla le A Thlengawknak Thuthla Dengfelphung” (The Science about Light and Its Transformation) le “Leitlun Hringtu Nu ih Thutiamkam Netabik” (The Last Testament of the Mother of the World) timi thurin cahlap pahnih khal a suah. A pahnih in thawng a tlak lai ih a ngan mi an si.

2011 ihsin “Victoria RA” timi mekazin thar a din ih, amai website ah Russian ttong in zoh theih a si.

A lar vang lai ahcun Rong-var Unauza hin Russia ram a buaiter nasa ih, thuthangca tinkim ah an lang ringring. Russian Orthodox Kawhhran phei cun kum hra sung lai nasa zet in a rak buaipi a si.

Jesuh in, “Ralring uh, zohman in lo bum hlah hai seh. Mi tampi an ra ding ih, ‘Keimah hi Messiah cu ka si,’ ti’n mi tampi an bum ding,” tiah a ti. Matthai 24:4-5

Jesuh Ka Si Titu Surgey Torop

Jesuh Ka Si Titu Sugey Torop

Surgey Anatolyevitch Torop, 1961 January 14 ah Russia ram, Siberia hmunram dengkawr Krasnodar ih a suak mi, hi amah zumtu pawl cun Vissaion (Nunnak thar petu) tiah an ko.

Church of the Last Testament (Thutiamkam Netabik Kawhhran) a din ih Russia ram, Siberia ih Petropavlovka timi hmun ah amah thluntu pawl thawn umhmun an khuar.  Cutawk hmun ah amah thluntu minung 4,000 hrawng an um ih, leitlun huap ih amah zumtu komkhawm hi 10,000 hrawng an si an zum. A kawhhran hi Community of Unified Faith (Zumnak Zomkhawm Zatlanghlawm) ti khal in an ko.

Vissarion hin a rung piang non sal mi Khrih ka si tiah a ti. Amah thluntu pawl cu piannonnak a um thu, hanghnah hangrah lawng ei ding thu, leitlun siat ding ni a nai thu tivek pawl a zirh hai. 1990 August 18, amah kum 29 a si lai ah Khrih piangnon a si thu Pathian hnen ihsin phuansuahnak a ngah tiah amah cun a sim.

Vissarion hi a nun hmaisa lam ahcun Ralkapbu Sen (Red Army – Soviet Dingkhawmram ih ralkapbu) ah ralkap a rak ttuan. Cu thluh ah lamzin palik (patrol officer) a ttuan nan, 1989 ah a hnattuan ihsin an banter. 1990 kum ah a ra kir sal mi Khrih ka si tiah a phuang. Amah ih rel dan ahcun, a rung piangnon mi Khrih a sinak hin amah kha Pathian a siter lo, Pathian ih Ttongkam (the word of God) ah a canter tiah a ti. A din mi sakhua (biaknak) cu Russian Orthodox Kawhhran thupom, Buddhist thupom, leitlun siat ding ni a nai zet timi zumnak, mi bulpak hnakin mi hlawmkhawm a thupi sawn timi zumnak (collectivism), le kiangkap boruak kilkhawinak (ecology) tivek pawl komkhawm mi a si.

Amah thluntu pawl cun dan khoh zetzet an thlun a ttul. Hanghnah hangrah lawng ei mi an si khal a ttul, kuak fawh le zu in khal a ngah lo ih, paisa hman khal sian a si lo. An kawhhran ih tumtah mi cu Leilungpi ih sakhua zate’n pumkhatawkter ding a si.

Vissarion hin nupi pahnih thawn fa paruk an nei. A nupi hmaisa a tthen ih, kum sarih a ti ihsin amai hnen ih rak umtu, kum 19 mi nunau pakhat cu nupi ah a nei sal. Vissarion hin a nu cu Jesuh ih nu Mary a si tiah a pom. Asinan cinunglam ih a nu taktak cu Nadyezhda timi a si.

Vissarion zumtu hi Russia ram, Sibera hmun lawng ah si lo in, Germany le Bulgaria ram khal ah an um ve. 1992 ihsi khan nunthuanthu ngantu Vadim Redkin in Vissarion ih cangvaihnak pawl cu kum khat ah vei khat cabu in a suah ttheu.

Leitlun TV channel dangdang khal in komnak an nei dah. Zumnak lamzin dik lo zawhtu ih a ruattu pawl ih thusuhnak cu Vissarion in a hrial zawng in a let ttheu. 2012 kum ah 16x9 YouTube Channel in hmatonnak an nei ih an thulu ah “Siberia ih Jesuh” tiah an tarlang.

2014 January ah RT YouTube Channel in “Siberian Messiah” timi documentary zuknung an suah. Cumi video ahcun Vissarion in tilik nasa zet a ra thleng ding tiah a sim ih, amah thluntu pawl cu rundamnak le thlaraulam famkimnak a pek ding thu a sim. Amah thluntu pawl cun an innsang tlansan in amai umnak hmun Tlang Thianghlim an timi ah an va um.

Amah rak zum dahtu nunau pakhat cun Vissarion ih sakhaw fehpi dan ruangah an innsang pawl an tthekdarhawk thluh thu a sim ve.

Bible in a sim cia vek in, Jesuh a ra ttum hlan ah, Jesuh ka si titu tampi an um ngaingai. Midang pawl ih thuhla khal a remcan dan in kan run tarlang vivo tum ding.

Thlacam le Tuahnak

Thlacam le Tuahnak

Nu pakhat hin a fanu le fapa phun hra ongter ding in Pathian hnenah rawl ul in vei tampi thla a cam. Asinan a fanu le fapa cu kum hnih kum thum lai phun hra an kai nan an ong thei lo.

Curuangah a mang a bang ih Pathian hnenah, "Bawipa, na salnu ih ka thlacamnak hi i theihsak lo mawsi?" tiah a sut.

Zan khat cu a mang ah Vancungmi pakhat thawn an tong aw. Vancungmi hnenah cun Pathian in a thlacam a theihsak lo mawsi tiah a sut thotho.

Cutikah vancungmi cun, "Pathian in na thlacam a thei ringring. Na dil mi vekih lo tuahsak khal a duh. Asinan na fanu le na fapa in tlawng an kainak ah taimak suah ih ca zir lo in, ca fir cawp ih phun hra on theinak ding hlir an hawl. Camibuai khal ah ca an fir ttheu. Curuangah a dik lo mi tuahttuannak parih thlawsuah peknak ah a can ding ruangah Pathian in phun hra a onter hai lo. Pathian cu a dik mi a si ih, a dik lo mi huatu a si," tiah a sim.

Cutikah nupinu cun, "Midang tla ca fir ih ong an um ko a si si. Bawipa cun in zangfah thei lo maw?" tiah a sut sal.

Cutikah Vancungmi cun, "Ca fir ih phun hra an on ahcun lehhnu ah a dik lo mi tuah an hreh nawn lo ding. Mino an si lai ih thil ttha lo an tuah ih an hlawhtlin ahcun an pitlin vivo tiang ah thil ttha lo tuahtu ah an cang tlangpi. Na fa le pawl a dik mi lamzin zawh ding ih kaihhruai le thlacam hi a thupit dan a bangrep a si," tiah a sim.

Tlang Țhawnter Thei Zumnak

Tlang Tthawnter Thei Zumnak

Tennessee le Sakta Carolina ramkulh ri ih Great Smokes tlangtluan tawhram ah kawhhran fatakte pakhat a rak um. Cui' kawhhran cu mipi an tam vivo ruangah biakinn ah an tlem aw nawn lo ih biakinn thar an sak.

An biakinn thar an on hlan ni 10 duh ah, tualsung inn cekfeltu bawi in pastor hnenah an biakinn ih mawttaw retnak cu an kawhhran mipi um zat thawn a kaih lo, a te tuk tiah a ra sim. Curuangah mawttaw retnak cu a let hnih in an kauter. Asinan a bi tuk lai thotho.

Vanduai thlak zet in cumi can ahcun an kawhhran ih leiram neih mi cu zungpibok khat hman a tang nawn lo. Mawttaw retnak hmun kauter bet ding cun biakinn dunglam ih tlangpi tthawnter a ttul thlang.

Asinan pastor cun ralttha zet in, hmai Zarhpini zinglam ah kawhhran mipi lakih "tlang tthawnter thei zumnak neitu" pawl ra suak uhla, Pathian hnenah biakinn dunglam ih tlang cu biakinn on ding ni khelh ih tthawnter ding ah thla an cam ding tiah a phuang.

Zarhpini a thlen tikah kawhhran mipi 300 lak ihsin "tlang tthawnter thei zumnak neitu" minung 24 an ra suak hai. Nazi pathum sung thla an cam hnu ah pastor cun, "Hmai Zarhpini ah kan tumtah cia vekin biakinn cu kan ong thotho ding. Pathian cun in thlahthlam siang lo ding," tiah a sim hai.

A thaizing, pastor in Pathian thu a zirhliah rero lai ah mi pakhat in sangka a ra king. Pastor in, "Rung lut aw," a ti tikah inn saknak ih hnattuan hotu pakhat a rung lut. Cu pa cun, "Pastor, kei hi khatlam peng ih Acme Construction Company hnattuantu ka si. Kan umnak ah dawrpi thar tum zet kan sak tum ih, cumi hrangah leilung kan ttul. Cumi hrangah nan biakinn dung, tlang tawhram ih leilung khi in zawrh siang pei maw? Leilung kan lo lei ding ih a hmunram khal rualremte'n kan lo tuahsak cih ding. Dawrpi saknak ding ih lei kuar kan silhkhah thei hlan ahcun hna kan ttuan peh thei lo ruangah leilung kan ttul tuk lawmam," tiah a sim.

Cuti'n biakinn dung ih tlang tawhram leilung cu an ra lai ih, a hmun khal rualremte'n an tuah ruangah mawttaw retnak ding daih hmun remcang a rung um.

Biakinn cu a ni an bikhiah vekin an ong thei ih, an kawhhran ah "tlang tthawnter thei zumnak neitu" khal an pung nasa zet.

Hram: Pravs J ih "Moving Mountains With Faith."

Pathian ih Nupi Na Si Maw?

Pathian ih Nupi Na Si Maw?

Kum hra hrawng a si mi mipa nauhak pakhat cu lamzin kap ih dawr hmai ah kedam hruh lo in a ding ih, khawsik lakah khur rero phah in, tukvirh ihsin dawr sung cu a bih rero.

Cumi cu nunau pakhat in a hmuh tikah, "Nau, tukvirh ihsin ziangmi si phur zet ih na zoh rero?" tiah a sut.

Nauhak cun, "Pathian hnenah kedam kop khat i pe ding in ka dil," tiah a sawn.

Nunau cun nauhak cu a kut in a kai ih dawr sungah a luhpi.  Nunau in dawr kiltu cu kedam kop ruk pe ding in a sim. Tidai cawhtawlh khat le towel pakhat khal a dil. Cu thluh ah dawr dunglam ah nauhak cu a hruai ih a ke a khawlh sak hnu ah, towel thawn a hnul ro sak.

Cu thluh ah kedam kop khat cu a bunter ih, a dang kop nga khal nauhak cu a pe cih. Cu thluh ah, "Tu ahcun na um a nuam deuh thlang ding ti aw, nau?" tiah a sut.

Cu thluh in hmun dang ih feh a tum. Cutikah nauhak cun a kut in a kai ding lawk ih, a mithmai ah zoh phah in, mitthli thawn, "Pathian ih nupi na si maw?" tiah a sut.

Hram: Pravs J ih "Socks and Shoes."

Bawipa Kan Naih Theinak Ding ah

Bawipa Kan Naih Theinak Dingah

Ni khat cu inn saknak hotu in inn dot ruknak ihsin leihnuai ih hnattuantu pakhat a vun ko. Asinan inn saknak awn-au a tam celcel tuk ruangah hnattuantu cun a aw a thei lo.

Curuangah hotu cun cu pa ko ngah ding in a hmai zawn ah paisa za khat ca bil mi a vun thlak. Hnattuantu cun paisa cu a hmu ih, a zal ih a pai hnu ah a hna a ttuan peh men.

Cutikah hotu cun paisa thawng hra ca bil mi a vun thlak lala. Cumi khal ah hnattuantu cun paisa cu a zal ah a san ih hna a ttuan peh thotho.

Curuangah hotu cun lungto fate pakhat a sar ih hnattuantu cu a vun den. Lungto cun a lu ah a vun ngah ih, hnattuantu cun amah dengtu theih duh ah tlunlam a hun zoh. Cutikah an hotu a hun hmu ih an hotu in a fial duh mi hnattuan a rak sim.

Himi thuanthu hi kan nun thawn a bangrep can tampi a um. Pathian in pehtlaih in duh ttheu nan, leitlun hnattuan ih kan buai tuk ruangah a aw kan thei thei lo. Cutikah Pathian cun amai' tefa kan sinak langter ding in thlawsuah in pe. Thlawsuah thawn in lem. Asinan kannih cun khuitawk ihsin cui' thlawsuah a ra ti zoh lo in kan rak la men. Kan van a tthat ruangah, kan ttuan thei ruangah kan ngah ah kan ruat.

Cutikah kanmah dennak lungto fate a ra ttheu. Cui lungto fate cu kannih cun buainak le harsatnak ti'n a hmin kan rak bun. Cui' lungto fate ih in den ngah lawng ah Pathian umnak lam kan hoi ih, Pathian thawn kan pehtlaih aw ngah ttheu.

Curuangah thlawsuah kan don tinte'n Pathian hnenah lungawithu sim lohli ding kan si. Lungawithu simnak cang kan thiam lo ringring asile lungto fate ih den kan tuar thei. Ziangahtile Pathian cun kanmah siatsuah ding in lungto tumpi hmang lo hmansehla, amah kan naih theinak ding ahcun lungto fate hman can a nei ttheu.

Hram: Pravs J ih "Communication with the Lord."

Zianghman Kan Si Lo

Zianghman Kan Si Lo

Samartha Ramdas Swami cu hlanlai India ram, Maharashtra ih Mithianghlim ropi zet a si. Kum zabi 17 lai ih Maharashtra ram rak uktu siangpahrang ropi le ttha Shivaji Maharaj ih thlaraulam puithiam khal a si.

Ni khat cu siangpahrang le puithiam cun hnattuantu pawl ih siangpahrang inn an rak rero lai an zoh. Cutikah siangpahrang cun, "Siangpahrang ropi taktak ka si. Ziangahtile ka ram sungih umtu zate'n ka kilkhawi ttha tuk," tiah a ruat. Ziangkim hmu le theih theihnak neitu puithiam cun siangpahrang ih ruat mi cu a thei. Curuangah a ruahnak cu lamzin dik ih fehter dan ding a hawl lohli.

An kiang ah lungto tumpi pakhat a um. Puithiam cun siangpahrang ih ralkap tthenkhat hnenah cui lungto tumpi cu tthen hnih ih phel ding in a fial. Ralkap pawl in lungto an phel tikah thil mak zet pakhat an hmu. Lungto sung ahcun tidai a lut thei mi a kuar te a rak um ih, cui' hmun kuar te ahcun sanghrang fatakte pakhat a rak um. Tii a si lai ah lungto ong fate ihsin a sung ih hmun kuar te ah tidai in a fen lut ih, a taksa a hung tum tikah tidai luan luhnak ong ah tlem nawn lo in a tartahak. Asinan lungto a kuai vete'n sanghrang cu a pet ih, zalennak a ngah.

Cu thluh ah puithiam cun siangpahrang hnenah, "Na ram sungih umtu hmuahhmuah na ngaihsak thluh ti ih na ruat asile, lungto sungih a tang mi sanghrang kha zo in a ngaihsak ti in sim thei pei maw?" tiah a sut. Cutikah siangpahrang cun a diklonak a thei ih, uanawknak a neih mi khal a reh.

Siangpahrang cun, ziangkim sersiamtu le a sersiam mi hmuahhmuah ngaihsaktu cu Pathian a si ti a mangsuak.

Kan tuah mi ziang tinkim ah, thlaraulam khal tel in, ngaitlawmawknak thawn kan tuah a ttul. Phahniamawknak thawn Pathian a pantu lawng in Pathian lawng hi ziangkim ti theitu le ziangkim sersiamtu a si ti an hmu ngah ttheu.

Hram: Pravs J ih "Ego.. Go."

Duhamnak Tifinriat

Duhamnak Tifinriat

Vei khat lai ahhin ral a do ringringtu siangpahrang pakhat a rak um. Ni khat cu doawknak ah nasa zet in hriamhma a tuar. Asinan a kiangih ra fehtu puithiam pakhat in a taksa a tham sak ih a dam cih. Curuangah siangpahrang cun laksawng pek a duh nan, puithiam cun zianghman ttulsam mi ka nei lo tiah a sim.

Siangpahrang cun, "Na parah leiba neih ka duh lo. Midang parah leiba nei lo ding in sia ka sam zo," tiah a sim sal.

Cutikah puithiam cun, "Hmailam can ah pakhatkhat ka lo dil leh ding. Tu ahcun ttul mi ka nei hrih lo. Ka neih vete'n ka ra ding," a ti.

Thla tampi a liam. Puithiam cu thin hnangam remdaihnak dil in Pathian hnenah thla a cam ttheu. Vei khat cu thla a cam lai ah a thinlung ah ttulsam mi pakhat a vun nei. A cawpi ih hnawi sawr ding a umlonak thla malte a rei thlang. "Ka cawpi a tar zo. Curuangah siangpahrang hnenah cawpi dang pakhat ka va dil ding," a ti.

Siangpahrang hnenih a va feh tikah, siangpahrang cu neinung sinsin le hminthang sinsinter ding in Pathian hnenah thla a rak cam rero lai kha a va hmu.

Siangpahrang cun thla a cam ttheh tikah, "Puithiam, ka nunnak i rak run dah. Zangfahte'n na duh mi i sim aw. Ziangvek a si khalle ka lo pe ding," tiah a sim.

Cutikah puithiam cun, "Pathian hnenah thla ka cam ih thin hnangam remdaihnak ka ngah. Ka ttul mi cu Pathian lawng a si. A tlasam mi minung hnen ihsin zianghman lak ka duh lo. Midang parah leiba nei lo ding in sia na sam thu i rak sim dah. Kei khal in sesam mi pakhat ka nei ve. Cui cu, a tlasam mi minung hnen ihsin ziang thil hman ka la lo ding, timi a si. Curuangah na hnen ihsin zianghman ka la thei lo. Pathian hnenah neihnunnak le hminthannak na dil. Curuangah na tlasam lai tinak a si. Ziangtin na hnen ihsin thil ka la thei ding? Pathian in, mi hmuahhmuah hi kutdawh hlir an si ti i hmuhter zo. Curuangah minung hnen ihsin zianghman ka la lo ding. Ka ttul mi cu amah Pathian hnen lawng ihsin ka la ding," tiah a sim.

Hram: Pravs J ih "The King and the Sage."

Pan Nai Deuh Aw

Pan Nai Deuh Aw

Mino pakhat hi a hnattuan ihsin suah a tuar ih ziang ka tuah ding ti a thei nawn lo. Curuangah Pastor upa zet pakhat hnenah a va feh.

Pastor putar cu ca a rak siar rero. Mino cun sangka kiang ah ding in a ton mi harsatnak pawl cu a sim ciamco. A netnak ah a kut tum fekfek phah, thinheng zet awkam thawn, "Pathian hnenah i ding in ka dil rero nan, ziangruangah Pathian in i sawn lo? I sim hnik aw, pastor," tiah a ti.

Pindan khatlam kap ih totu pastor cun, ziangsimaw a ttong. Asinan a ttong a dim tuk ih ziang a rel ti theih a theih lo.

Curuangah mino cun a va pan nai deuh ih, "Ziangmi si na rel?" tiah a sut. Pastor cun dimte'n a ttong lala. Curuangah mino cun a thei ngah thei cuang lo ih a va pan nai sinsin. A netnak ahcun pastor ih tohkham kiang ah a va thleng ih, "A poi ka ti zet. Na aw ka thei fiang thei hrih cuang lo," tiah a sim.

Cutikah pastor cun a kaa kiang ih rung kuntu mino ih hna ri ah, "Pathian hi a cancan ahcun dimte'n a ttong ttheu. Curuangah a aw thei ngah thei ding in amah kan pan nai deuh a ttul," tiah a sim.

Kannih cun Pathian ih aw hi khawri durdo tluk ih ring le fiang ding ah kan beisei ttheu. Asinan Pathian hi dimte'n a ttong can a um. Ziangruangah?

Dimte'n a ttong lawng ah a aw kan thei thei ding ih amah kan naih sinsin ding. Cuti'n amai' kiang ah, amai' hnenah, kan um sawn ding. Pathian cun amai' hnenih kan um, kan tlanlen, kan cangvaih a duh a si. 

Sirhsan: Pravs J ih "What Did You Say? Move Closer."

Thusuhnak Pathum

Thusuhnak Pathum

Kan dunglam kum khat hrawng ahkhan Idaho pengpi biaknaklam uktu Father Ron Cook hnenah zarh khat sung ka um. Cutawk ih ka um lai ah Father Ron Cook cun, Pathian hrangih hnattuan a duhtu mino pawl hnenah a sut ringring mi thusuhnak pathum thuhla i ruah. Himi thusuhnak pathum hi, ka nun ah Pathian duhdan thlun ding ka harsat can tinte'n maksak zet ih i kaihruaitu ah an cang. Nang khal in, himi thusuhnak pathum hi nangmah le nangmah sut aw in 'aw' ti ih na son thei ahcun, na hrangah Pathian duhdan thlun a olsam sinsin ti na hmu ding.

1. Ziangmi thil in na lung a lo awiter ding timi cu nangmah hnakin Pathian in a theifiang sawn ti na zum maw?
2. Nangmah in lungawitei' um na duhnak hnakin Pathian in na lungawi ding a duhnak hi a nasa sawn ti na zum maw?
3. Na nun le na saduhthah kha Pathian kut ah na ret thei maw?

Hram: Chris Cash ih "Three Questions."

Vanram le Hremhmun

Vanram le Hremhmun

Samurai huaisen tum tthiautthiau, a cangvaih tik khal ih khoh rupro pakhat hi puithiam fatakte pakhat hnenah a feh. Vandumkulh (universe) ih thuthup pawl theih a duh ih va sut a tum mi a si.

Samurai cun ttihzahnak awkam thawn, "Puithiam, vanram le hremhmun thuhla in zirh aw," tiah a dil.

Puithiam fate cun samurai tum tthiautthiau cu a hun zoh. Daitei' tawkfang a um hnu ah ttongkam siakha thawn, "Vanram le hremhmun thuhla ka lo zirh ding maw? Zianghman ka lo zirh thei lo. Na borhbah. Na rim a sia. Na khingthangnam khal a tlap. Samurai pawl hmin setertu, ningzahnak thlentertu na si. Ka mithmuh ihsin tlan cih aw. Ka lo hmu paih lo!" a ti.

Samurai cu a thin a ling. A thinheng tuk ruangah a taksa pum in a tthia thluh. A hmai a hung sen ttultto ih, thinheng tuk ruangah ttong khal a ttong thei lo. Zamrang zet in a khingthangnam a phawi vukvi ih puithiam cu sat that ding in a lu tlun ah nam a thlir.

Cumi rual ah puithiam cun, "Khami kha hremhmun a si," tiah nemte'n a sim.

Samurai cu a thir dukdi. A mang a bang. Puithiam fate cun amah hremhmun thuhla zirh ding in a nun tiang a thap ti a theih tikah mak a ti tuk. A khingthangnam cu nuamte'n a thlak sal. Puithiam parah lungawinak in a khat ih, a simfiang thei lo mi thil pakhatkhat a hung um in, a thinlung ah remdaih hnangamnak a hung khat.

Cumi rual ah puithiam cun, "Khami kha vanram a si," tiah nemte'n a sim sal.

Thih hnu ih thlarau thihnak Hremhmun le kumkhaw nunnak ding hmun Vanram thuhla hi cu Pathian kan zumnak parah a tthum aw. Asinan, leitlun kan nun lai lala ahhin vanram nun tep thei ding cun, kan thinlung ih midang iksiknak, dodalnak, thinhengnak, duhamnak tivek pawl kan hlon hloh thei a ttul ttheu. Khristian nun timi cu a tthangso mi nun a si a ttul. Cuvek ih tuah hi a harsa zet nan, bawmtu kan nei.

"Cahak i petu Khrih sungin ziangkim ka ti thei" (Filipi 4:13).

Sirhsan: Zen thuanthu "The Samurai."

Mi Tenau Bik hrangih Tuahmi

Mi Tenau Bik hrangih Tuahmi

Ruth in cakuat bawm a va on tikah cakuat pakhat lawng a rak um. Cakuat cu a zoh tikah tacik um lo, kuattui' hmin um lo a si. Amah Ruth ih hmin le umnak hmun lawng a lang. Asinan cakuat cu a ong ih a vun siar.

Duhdawtmi Ruth,
Zarhteni simlam ah nan veng ah ka ra ding ih lo vehvai phah ka duh.
Tlaitluan duhdawtnak thawn,
Jesuh

Cabuai parih cakuat a ret sal lai ahcun Ruth ih kut cu an tthia derdo. "Ziangruangah Bawipa in i leng duh a si pei? Mi hleice ka si fawn lo. Amah rak mikhualnak ding zianghman ka nei fawn lo," tiah a ruat. Coka ih a bizu kawlawng a vun mang. "A va poi ve, rak mikhualnak ding zianghman ka nei lo taktak. Zanriah ih suan ding ah dawr ah pakhatkhat ka vung lei lohli a ttul ding," a ti.

A paisabawm a la ih a paisa neih zat a siar. Dollar nga le cent sawmli lawng a si. "Sang le sa sem mallai cu ka lei thei lai ko si," ti phah in a kortlunthuah a hruh ih inn leng ah a suak lohli. Sang hlawm khat, sai-ar sa sem pound hrek, le cawhnawi dawng khat a lei. A kut ah Thawhttan tiang nunnak ding in cent hleihnih lawng a tang.

A lei mi thil malte cu pom phah in inn zin a zawh. "Hei, nu zah-um, in bawm thei pei maw?" Ruth cu zanriah suan dan ding a ruat tuk ruangah, inn karlak lamzin ih ding mi mi pahnih khal a rak hmu ngah lo. Mi pahnih cu pacang le nupinu an si ih hnipuan se deuh an hruh.

Pacang cun, "Nu zah-um, hnattuan ka hawl hmu thei lo ih, na theih vek in, ka nupi thawn hitawk lamzin parah khua kan sa. Tu hi khua a sik thlang ih kan ril a rawng thlang fawn. In bawm thei ahcun, kan lung a awi zet ding," a ti.

Ruth cun an pahnih in a zoh. An bal, an rim a sia ih, a ngial a ngan ih rel ahcun, hnattuan hawl taktak hai sehla cun ttuan ding an hmu ding ti a zum tuk. Curuangah, "Ka pu, lo bawm ka duh nan, keimah khal hi nunau rethei ka si ve. Ka neih mi cu sa sem le sang mallai lawng a si. Zanriah dar ttul mi mikhual thupi pakhat ka neih ding fawn ruangah amah mikhualnak ah hman ka tum," tiah a sim.

"Aw, a si ngai. Ka theithiam. Ziangkhalle ka lung a awi thotho."

Pacang cun nupinu cu a kuah ih inn karlak zin ah an kir sal. An kir sal lai a zoh tikah, Ruth ih thinlung ah thil pakhat a hung um. Curuangah, "Ka pu, rak um hrih!" ti phah in inn karlak zin ahcun an vun dawi. Nupa cu an rak ding. Ruth cun, "Zoh, himi rawl hi la uh. Ka mikhual hrang ahcun pakhatkhat ka tawlrel mai ding," a ti ih a lei mi rawl cu a pe hai.

"Ka lungawi, nu zah-um. Ka lungawi tuk."
"Ka lungawi!"

A neta deuh ih run ttongtu cu nupinu a si. Ruth in a zoh tikah khawsik in a khur rero ti a hmu.  Curuangah Ruth cun, "Inn ah kortlunthuah dang pakhat ka nei lai. Ka kortlunthuah hi la aw," ti phah in a kortlunthuah a phelh ih nupinu ih liang ah a sinter. Cu thluh ah mithmai pante'n lamzinpi ah a kir sal. Kortlunthuah hruh lo in khawsik lakah a feh ih, mikhual darnak ding khal a nei nawn lo. Asinan a dunglam ihsin, "Kan lungawi, nu zah-um. Kan lungawi tuk," ti ih lungawithu simnak awkam cu a thei ban.

A inn sangka a thlen tikah Ruth cu a khua a sik zet thlang. A thin a har fawn. A inn ah Bawipa a ra leng ding ih rak mikhualnak ding zianghman a nei lo. Kut tthia rero phah in a paisabawm sungih inn tawh a phorh. Culai ah cakuat bawm ah cakuat dang pakhat a um ti a hmu ngah. "A va mak ve. Ni khat ah cakuat pahnih a ra thlen dah ual lo," ti phah in cakuat cu a la ih a siar.

Duhdawtmi Ruth,
Ka lo ton sal cu ka lung a awi zet. Rawl thaw zet in do ruangah ka lung a awi. Kortlunthuah mawi zet in pek ruang khal ah ka lung a awi ngaingai.
Tlaitluan duhdawtnak thawn,
Jesuh

Thli cu a dai zet lai ih, Ruth cun kortlunthuah a hruh hrih cuang lo nan, khua a sik zet timi a mangngaih nawn lo.

"Thungai in ka lo sim: hi ka unau pawl lakah nauta bik parih nan tuahmi cu ka parah nan tuah a si" (Matthai 25:40).

Pia 25 Lawng A Si Pam

Pia 25 Lawng A Si Pam

Kum tampi liam zo ahkhan pastor pakhat cu Texas ramkulh, Houston khawpi ih kawhhran pakhat ah a tthawn. A va thlen hnu zarh malte rei ah a inn ihsin khawpi sung feh a ttul ih bus a to.

Bus sungih a to tikah mawttaw khaltu in mawttaw to man a khirh mi cu pia 25 a pe hlei pang ti a hmu. Ziang ka tuah ding ti a ruat tikah, pek kir sal a ttha in a thei. Amai' co lanta cu a dik lo ti'n a ruat.

Asinan a vun ruat peh sal ih, "A, pia 25 lawng a si ih, ziang pipa hman a si lo. Hi zat men cu zohman in ziangah an ngai lo ding. Bus company hin paisa tampi a ngah zo fawn. Himi men cu an pamhmaih zik lo. Pathian pek mi laksawng ah ruat in ka co men ding," a ti.

A ttumnak ding hmun a thlen tikah mawttaw sangka ahcun thu a vun ruat sal ih, pia 25 cu mawttaw khaltu pe sal phah in, "Paisa i khirh mi ah hi zat a hlei," tiah a sim phah.

Mawttaw khaltu cun hni siamsi phah in, "Kan khawpi ih pastor thar na si ko ti aw? Tulai hi khuitawk ah ka khawm aw ding timi ka ruat ttheu. Paisa a hleifuan ih ka lo khirh tikah ziangtin na tuah ding ti theih ka duh ruangah a si," tiah a sim.

Pastor cu bus ihsi a ttum ngah tikah, a tha a khur tuk ih electric ban pakhat va pawk lohli. Cu thluh ah, "Maw, Pathian, pia 25 in na fapa Jesuh Khrih ka rak zuar ngah pang leuleu a si si," a ti.

Hram: Ngantu theih lo mi "It's Only a Quarter."