Japan Ram ih St. Valentine's Day

Japan Ram ih St. Valentine's Day Thu

A tlangpithu cun St. Valentine's Day hi ngaizawng pawl lawng ih hman ding vekin a lang ttheu ih, mi pak (alone) pawl thawn a pehpar lo mi ni vek tla a bang. Asinan Japan ram ahcun February 14 hi upa le nauta, ngaizawng nei le nei lo, an zate'n nuam zet in an hmang hai.

Japan ram ih St. Valentine's Day an hman dan danglamnak pakhat cu, nunau in mipa chocolate laksawng an pek ttheu mi cindan hi a si. Asinan chocolate pek ruangah ngaizawng, duh, tinak a si thluh cuang lo. Nel mi mipa rualpi, hnattuanpi tivek kha nelawknak le lungawithu simnak ih pek mi Giri-choko (Obligation chocolate) a um vekin, nunau lam in duhdawtnak pholangnak a si mi Honmei-choko (True Love chocolate) khal a um ve.

Nunau lam in chocolate pek cindan a ra suahnak hi Japan ram sungah St. Valentine's Day hmeltheihnak an tuah tum lai ih a sullam an leh sual ruangah a si an ti. Tui san hnu lam ahcun mipa ih chocolate pek mi (Reverse chocolate) le nunau le nunau rualpiawknak ih pekawk mi Tomo-choko (Friendship chocolate) khal a rung lar sal.

St. Valentine's Day thawn a pehpar mi Japan pawl ih "White Day" thuhla khal hi ngai a nuam zet. St. Valentine's Day ttheh thla khat kimnak March 14 ni hi White Day a si. Himi White Day ahhin St. Valentine's Day lai ih chocolate laksawng ngahtu mipa pawl in a petu nunau kha laksawng pakhatkhat an pe sal ttheu. Honmei-choko (True Love chocolate) rak ngahtu mipa pawl in White Day ahhin a petu nunau hnenah thuhla an khirh kir sal tinak lampang a si.

Asinan mipa pawl cun St. Valentine's Day lai ih an ngah mi laksawng man ih a let thum ih khung sawn (triple the return) an pek sal ve a ttul. A pek kir sal lo asile mipa kha a ret sang aw tiah ruat a si. A man zatrep ciah a pek sal asile pehtlaihawknak a satcat tinak a si fawn.

Tui san ahcun chocolate lawng si lo in mutthai, cookie, ceiawknak hlawnthil, hman ding thilri tivek laksawng a phunphun khal an pe aw thlang. White Day ih official website ih tarlang dan ahcun rong var an hrilnak san cu, rong  var hi thianhlimnak a kawhhmuh ih, thanthling ih rong khal a var a si ruangah White Day hin 'a thiang in a thlum mi suakthuan duhdawtnak' a khihhmuh ti a si. A tir ahcun "Ai ni Kotaeru White Day" (Answer Love on White Day) tiah an rak ko.

Taktak ahcun Japan miphun hin St. Valentine's Day vek thotho, an nunphung ih ngaizawng pawl ih ni ti theih Tanabata (Evening of the Seventh) timi an nei ko. July 7 ih an tuah mi himi puai hi Si-ar Puai (Star Festival) ti khal in an ko.

Credit: The Irrawaddy

A Al mi Coffee

A Al mi Coffee

Party pakhat ah an tong aw. Fala cu a cungcuang zet. Tlangval tampi in an hel. Asinan anih cu tlangval zaran tuk a si ih, zohman in an ngaihsak lo. Party puai a cem tikah tlangval cun fala cu coffee in a sawm. Fala cu a mang a bang zet nan fala fel a si ruangah, a lungkimpi. Coffee dawr ttha zet pahat ah an to. Tlangval cu a ning a zak tuk ih zianghman a ttong suak thei lo. Curuangah fala tla um dan a thiam lo phah. A thinlungte'n, "Inn ah i tlunter hram aw," tiah a aihram.

Culai ah tlangval in dawr kiltu cu, "Zangfahte'n, ci malte i pe thei pei maw? Ka coffee ah telh ka duh i," tiah a sut thutthi. An kiangkap ih mi hmuahhmuah in an zoh thluh. Danglam an ti tuk! Tlangval cu a mithmai a sen thluh nan, daite'n a um. Ci cu coffee ah a thlak ih a in. Fala cun theih duh zet in, "Ziangah hivek kherkher na duh?" tiah a sut.

Tlangval cun, "Nauhakte ka si lai ah, tipithuanthum kap ah kan um. Tipithuanthum sungih leh hi ka paih zet. A al mi coffee rim vek a si mi, tipithuanthum ih rim hi ka ngaina. Tuihnu khal ah a al mi coffee ka in tinte'n, ka nauhak lai le ka suahsemnak khawpi ka mangsuak ringring. Ka suahsemnak khawpi  ka ngai ih, cutawk ah tu tiang a um lai mi ka nu le pa tla ka ngai," tiah a sawn. Cumi a rel phah ah a mit ah mitthli an tlingkhawm. Cumi cun fala ih thinlung cu a neh zet.

A thinlung sung thukbik ih a tuarnak taktak a si. Inn a ngainak a relsuak theitu mipa cu inn a ngainatu, inn a ngaihsaktu, innsang ih a ttuanvo theitu a si. Cu thluh ah fala khal a hung ttong thok ve. Fala khal in hmun hlapi ih a um mi a suahsemnak khua, a nauhak lai, le a sungkaw pawl thuhla a rel ve.

An titi cu a nuam zet ih, an pahnih thuanthu thoknak mawi zet khal ah a cang. Tontiam (dating) an nei peh vivo. Fala cun a pasal si ding ih a duh mi hmuahhmuah neitu tlangval taktak a si ti khal a hmu. A thin a sau, lainatnak a nei, kom a nuam ih, mi khimkhuah a si.

Cutluk ih tlangval ttha a si nan a rak nei ngah lo zikte! A al mi coffee parah lungawithu sim tlak a si. Cumi thluh cun thuanthu cu duhdawtnak thuanthu mawi zet dang pawl vek thotho in a feh. Siangpahrang fanu in siangpahrang fapa a nei ih, lungawite'n an nung. A pasal hrangih coffee a tuah tinte'n ci malte a telh sak ringring fawn, ziangahtile cumi cu a duhdan a si ti a thei.

Kum 40 a rung rei tikah, a pasal cu mual a liam. A pasal cun cakuat pakhat a tanta.

Cakuat ahcun hitin a ngan aw: "Ka duhdawt bik mi, in ngaithiam aw. Ka nun pumhlum ih ka lo bum ruangah i ngaithiam aw. Ka lo bum mi umsun khal a si – a al mi coffee kha. Kan tonawk hmaisabik ttum kha na mang lai maw? Khami lai ahkhan ka duh mi taktak cu cini asinan, ka ning a zak tuk ruangah ci ka rak ti pang. Ka ttong rem sal ding ka ngam fawn lo ruangah khati'n ka feh lantater. Cumi kha kan pehtlaihawknak ih thoknak a si ding ti khal ka rak ruat dah lo! Ka dam sungah thudik lo sim ding in vei tampi ka zuam. Asinan ka ngam thei lo. Ziangahtile ziang thil hman ah lo bum lo ding in ka lo tiamkam zo ruangah a si. Tu ahcun ka thi zik thlang ih zianghman ka ttih nawn lo ruangah thudik ka lo sim thlang ding. A al mi coffee hi ka duh lo, thawtlonak danglam zet a nei cuh! Asinan ka dam sung in a al mi coffee ka in ringring! Ziangahtile ka lo theih pek ihsin, na hrangih ka tuah mi hmuahhmuah ah sirawknak zianghman ka nei dah lo. Ka kiangih umtu nangmah ka lo neih hi ka dam sungih ka lungawinak tum bik a si. Vei hnih tiang nung nolh sal thei ding khal si sehla, na hmeltheih si sal in ka nun sung nangmah lo neih sal ka duh – a al mi coffee ka in sal ringring ttul khal sehla a ngah tuk."

A mitthli luang cun cakuat cu a ciarter thluh. Lehhnu ni khat ah, mi pakhat in, "A al mi coffee hi a thawtnak ziangvek si?" tiah a sut. Anih cun, "A thlum," tiah a sawn.

Hram: The Living Treasure.

Duhdawtnak cu A Mit A Caw

Duhdawtnak cu A Mit A Caw

Ni khat ah minung pawl ih thinlung cangvaihnak le ziaza pawl an tong aw khawm. Zangzelnak in vei thum a haham hnu ah, Aatnak in, "Khah...tiarelh (cikuk) kan relh pei uh," a hun ti. Lunglutnak in lunglut zet in a mit a hun meng. Zingzoinak in, "Tiarelh timi cu ziangsi?" tiah a hun sut. Cutikah Aatnak in, "Tiarelh timi cu lehnak ci khat a si," tiah a simfiang.

Aatnak cun, "Pakhat ihsin thawng za hra (million) khat tiang ka siar sung ka mit ka sing ding. Cumi sungah nannih pawl relhnak nan rak hawl ding. Thawng za hra ka siar kim tikah ka lo hawl hai ding. Ka hmuh hmaisabik mi in keimai' aiawh a ttuan ding," a ti. Cutikah Phurnak cu a phur tuk ih a laam ciamco.

Lungawinak in Rinhlelhnak cu an leh dan ding theithiam ding in a simfiang. Zianghman ngaihsak paih lo Lungngainak cu a tlan kual rero. A tthenkhat cu himi lehnak ah an tel paih lo. Diknak in, "Ziangah ka relh rero ding?" a ti ih a tel paih lo. Uanawknak khal in hivek lehnak cu thil aatthlak a si tiah a ruat (Taktak ahcun himi lehnak lek ding in amah ih ruahnak pek thok mi a si lo ruangah cuti ih a ruat mi a si). Thanaunak khal thil harsa tuah a huam lo ruangah lehnak ah a tel lo.

Aatnak cun, "Khat, hnih, thum,...." ti'n a siar thok. Zangzelnak cu amai dante'n hmun hlapi a feh paih lo ih, cil phui ban ah a relh mai. Zumnak cu van ah a hung relh ve thung. Iksiknak cu amai thazang rori rinsan ih pakhatnak ngahtu Hlawhtlinnak ih dung ah a relh. Tirhsiannak cun relhnak ding a hmu thei lo. A hmuh mi pawl khal a rualpi pawl hrang lawng ih hmun remcang hlir an si.

Thlalang vekih fiang riahri mi tili in Mawinak a rak thup. Ningzahnak hrangah thing kawrong cu relhnak remcang bik a si. Zalennak cu phengphehlep pawl thawn an zuang tlang rero. Curuangah, a netnak ahcun Tirhsiannak cu ni tleu hnuai ah a ding men. Asinan Duhamnak cun a tir ihsin relhnak ding remcang a rak hmu cih zo. Thli lut-suak ttha ih, umnak ding rem zet a si.

Bumawknak cu tipithuanthum hnuai ah a vung relh (Asinan himi hi thuphan a si. Ziangahtile a relhnak taktak cu vangro phen ah a si). Cakhiarnak le Rawpnak cu meisatlang zim tiang ah an hung kai ih, cunah an relh. Molcenak teh? Anih cu relh ding a hngilh zo. Asinan a thupi lo.

Aatnak in, "Thawng za kua, le thawng sawmkua, le thawng kua, le pakua.." a sal thlen tiang ah Duhdawtnak cun relhnak ding a hmu hrih lo. A hawl hmuh mi pohpoh ah midang an rak um thluh. Asinan rose kung pakhat a hmu ngah ih, cumi hnuai ah a vung relh.

Aatnak cun, "Thawng za hra," ti a sal thluh vete'n a hawl thok hai. A hawl hmuh hmaisabik mi cu cil phui ban ih rak relhtu Zangzelnak a si. Cumi thluh ah Pathian thawn thukam rel aw rerotu Zumnak ih aw a hun thei. Cu thluh ah meisatlang ih a cangvai rero mi Cakhiarnak le Rawpnak a hun hmu. Cu thluh ah Iksiknak a hmu ih, Iksiknak hmai ih a um mi Hlawhtlinnak khal a hmu cih. Duhamnak cu hawl buai hman a rak ttul lo. Ziangahtile khuaibu sungih a relh ruangah a si.

Aatnak cu mi a hawl reronak ah a bang thlang. A ti khal a hal fawn ruangah tili a va pan ih, Mawinak a va hmu. Khuitawk kil ah ka relh ding ti thei lo ih buai rero Rinhlelhnak khal cu tili kap ah a va hmu cih. Midang pawl khal a hmu vivo hai. Sitheinak cu hrampi parah, Beidonnak cu khur thimpi sungah, Bumawknak cu tipithuanthum hnuai ah (taktak ahcun vangro phen ah) a va hmu ahi. Molcenak cun tiarelh kan relh timi hman a rak hngilh.

A netnak ah Duhdawtnak lawng a tang. Aatnak cun thingkung tinkim phen le leilungpi dangdang karlak tiang in Duhdawtnak cu a hawl. Tlang par khal ah a hmu cuang lo. A bei a dong ih hawl nawn lo a tum zawng ah rose kung le rose par a hmu ngah kherkher.

Rose kung cu a va hninter tikah na tuar ih au awn a thei. Ziangahtile rose hling in Duhdawtnak ih mit a sun ngah. Amai' ruangih thil cang a si ruangah, Aatnak cun ttap phah in Duhdawtnak cu ngaidam a dil. Khua hmu thei nawn lo Duhdawtnak cu a dam sungin amah in lamzin hruai ding khal in thu a tiamkam.

Cutin, minung pawl ih thinlung cangvaihnak pawl tiarelh an rak relh hmaisabik ttum ihsin Duhdawtnak cu a mit a caw ih, amah lamzin kawhhmuhtu Aatnak in cat bang lo in a thlun ringring ta pan lo maw!.

Hram: Lynn Htet (EMG Marketing Group's Social Media Team) ih ngan mi "Love is Blin" a remcan dan ih leh mi a si.

Posted via Blogaway

Duhdawtnak cun Ziangkim A Theithiam

Duhdawtnak cun Ziangkim A Theithiam

Kan dunglam ni malte rei ahkhan pangpar hmuan pakhat kiang ihsin ka feh. Pangpar hmuan sungih tohkham sau pakhat ah a to mi ngaizawng duhnungza kop khat ka vun hmu.

An pahnih in an hni tlang, pakhat le pakhat ter aw phah in an lek. Mipa in a capoh phah, fala ih sam a tham sak phah. Fala in mipa ih hnar dimte'n a hmuai.

Cu thluh ah fala cun a nun ziangkim hlan aw thluh vekin, tlangval ih liang parah a lu a ret. Cu thluh ah an ding ih kut kai aw phah in an feh liam.

Zoh an nuam zet.  Asinan cuvek thil ah danglamnak ziang a um ti nan ruat rero ti ka thei. Ziangahtile cumi cu ngaizawng kop khat umtudan tlangpi men a si. Si ko lo maw?

Asinan thil hleice a sinak a um. Ziangahtile an pahnih in hnaset le ttong thei lo veve an si. Ttongkam in an be aw thei lo ih, an ttong khal an thei aw thei lo. Asinan kannih hnakin an theithiamawknak a thuk sawn.

Kannih cu kan ttong thei, kan ngai thei. Asinan pakhat le pakhat kan theithiam aw thei lo. Asinan annih cu pakhat le pakhat karlak ah theihtiamawknak thuk zet an nei.

Duhdawtnak cun ziangkim a theithiam.

IdleHearts ih "Silence Speaks Louder Then Words."

Na Mit Ka Duh Tuk

Na Mit Ka Duh Tuk

Phun Hrek kan kai lai ah kan tong aw. Rualpi ttha bik kan si. Ka mit a duh zet thu i sim ringring. Ziangruangah ti cu ka thei hran lo. Amah ka duhdawt ruangah, ka mit a duh thu i sim tinte'n ka hmel cu a hung tleu siarsiar a si bik.

Anih cu a mawi, lainatnak a nei ih, kom nuam tuk mi a si. Thuhla thupi lo zetzet kan rel rero ttheu ih, tawkfang ah, "Na mit ka duh tuk," tiah dimte'n i sim ttheu.

Kan hung pitling. Ni khat cu basketball ka lek. Ka hnenah ra lek ve ding in mawttaw thawn a rat lai ka hngak phah. Vei le khat ah ka phone a awn thutthi. I kotu cu a nu a si. A thin le ham a kai aw nawn lo.

A rel mi khal ziang a si ti ka theithiam ciah lo. "Aaron, ra lohli aw! Kelsey a cangsual, Lamzinpi! Thisen. Tu ah ra aw!" tivek deuh in ka thei.

Ziang a cang ti ciah ka theih lo ruangah, ka basketball thuamhnaw thawn lamzinpi ah ka va tlan cih. Cutikah mina phurtu mawttaw hngak phah in, anhai zet ih a ttap rero mi Kelsey ih nu ka va hmu.

Mawttaw siatdarh ka hmu bet. Thisen in a khat thluh. Cu thluh ah Kelsey ka hmu. Cumi zan cu zato ah ka va feh. A thisen suah tamnak bik cu a lu ihsin a si. Zianghman ka ttong man hlan ah sibawi le hnattuantu pawl in hmun dang ah an thiar.

"Kelsey? Kelsey!" tiah ka ko nan a lungci a mit thluh zo. Ka ttap. An nor mi thlun ih ka tlan lai ahcun ka lungtur a cawl vek in ka thei. Cumi hnu cun zato ah zan tin ka feh. Sibawi pawl in suahsan ding ah in fial rero nan, ka duh lo. Taktak ahcun, Kelsey ih cangsualnak hi keimai mawh a si in ka thei. Ziangahtile basketball lek tlang ding in ka sawm ciamco. Keimah in sawm lo sehla cun a ra lo ding ih, hivek khal a tong lo ding.

Ni li a liam tiang in a tthangharh hrih lo. A ni nganak ah nuamte'n a mit a hun meng ti ka hmu. "Kelsey?" ti'n ka ko. Asinan a harh fim ngaingai hrih lo.

Cu lai ah sibawi a rung lut thutthi ih, a leng ihsi rak hngak ding ah i fial. A leng ihsin nazi malte sung ka hngak. A netnak ah sibawi pakhat a ra suak ih, "Kelsey ih rualpi Aaron na si ti aw?" tiah i sut.

"Aw," tiah dimte'n ka sawn.

"A tthangharh zo. A ttha ko. Asinan a hlan ih thuhla pawl a hngilh thluh ding ti phan a um," tiah i sim.

"Taktak maw?" tiah au deuhthaw in ka sut.

"Ka phang deuh cu si," tiah sibawi cun i sawn sal.

Cumi ka theih cun sibawi hman ka zoh ngam nawn lo. Zianghman ka ttong lo ding ti a theih ruangah a ttong a peh sal.

"Na duh ahcun na vung tong thei. Asinan zianghman a cingkeng nawn lo. A nu rori hman a theithiam nawn lo."

Tha tthia durdo in ka vung lut. A itthat lai ka zoh tikah a umtudan cu thanauza ngaingai a si. Nazi malte sung ka hngak. Cu thluh ah nuamte'n a mit a hun meng. Sibawi pawl in a leng ah in suakter lohli ding ah ka ruat lawk.

Asinan Kelsey cun ka mit ah i hun zoh ih, "Zo na si ti ka lo theithiam lo, asinan na mit ka duh zet," tiah dimte'n i hun sim.

Hram: IdleHearts ih "I Like Your Eyes."

Duhdawtnak Zalam Tluan

Duhdawtnak Zalam Tluan

Kum nga kan si lai ah, "Ka lo duhdawt" ka lo ti. Na lu pengter phah, na mit bial lengli te pawl tthep fiapfo phah in, "Cumi cu ziangtinak maw?" tiah i sut.

Kum 15 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Sullam nei lo zet ih na angki zim hmet kual rero phah in, na lu na kun ih, ningzak nawnte'n na hni siamsi.

Kum 20 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Ka liang parah na lu ret in, ka hloh ding phang si awm tak in, hnget emem in ka ban na pawk.

Kum 25 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Thaithawh timtuah phah in ka cal ah vei khat i hnam ih, "Ka thei si lawm. Tho thlang aw, zangzel pate," tiah duat zet in i sim.

Kum 30 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Nang cun hni rero phah in, "In duh taktak asile zung ttum can ah lengvak hnuaihni hlah, ka lo cah mi thilri pawl tla lei ding hngilh hlah," i ti.

Kum 40 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Khengkho pawl ret phah in, "A ttha si lawm. Nauhak pawl kha ca zirh hrih awla," tiah thin sau lo zet in i sim.

Kum 50 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Tuuhmul pat phiar phah in, "Taktak maw? Na thinlung ahcun ka thih lohli na duh sawn si lo maw?" na ti ih na hni rero.

Kum 60 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Ka ban cum phah in, "Putar, na tu le pawl hman an pitling zo. Na ttong cu a tam hrih lai," na ti.

Kum 70 kan si lai ah mitkharh sahpipi bun in tohkham pakhat ah kan to tlang ih, kan dunglam kum 50 lai ih zuk pawl kan zoh. A vun a kir zo mi na kut kai phah in, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Ngainat le lainatnak a khat mi mit thawn i zoh cuahco. A vun an kir zo ko nan na hmel cu a mawi lai thotho.

Kum 80 kan si lai ah, "Ka lo duhdawt," ka lo ti. Nang cu na it. Kei cu ka ttap. Na ttongkam neta bik ah, "Ka...lo....duhdawt," i ti. Ka nun ih ka lungawi bik can a si. Asinan ka riahsiat bik ni khal ah a cang fawn.

Credit: Pay Thakhin (MML)

Anih A Sungral Sawn

Anih A Sungral Sawn

Tlangval pakhat in duh zet mi fala a nei. Cu nu cu fala mawi le duhnung bik a si cuang lo nan, anih ih hrang ahcun a ziangkim a si. Cumi fala thawn dam sung hman tlang ding thuhla a ruat ttheu.

Ttum khat cu a rualpi pawl in, "Amah ih a lo duh le duh lo hman thei hrih lo in, ziangruangah sunmang na man rero ttheu? Na thinlung sung thuhla hi va sim awla, a lo duh le duh lo theihfel  tum hmaisa sawn aw," an ti.

Anih khal in cumi cu ttha in a thei. Fala khal in cumi tlangval ih a uar thu a tir ihsin a rak theithiam zo. Asinan tlangval in duhthu a sim tikah, a rak hnong.

A rualpi pawl cun tlangval cu zu a in ding, rit theih sii a hmang ding ih, a nun a siat ta ding si hmang tiah an ruat lawk. Asinan thinharnak a nei hran lo ti an hmu ih an mang a bang.

Ziangruangah a lung a ngai lo ti an sut tikah, tlangval cun, "Ziangah ka lung a ngai ciamco ding? Kei cun i duhdawt dah lo lawlawtu pakhat ka can (sungral) ih anih cun amah duhdawt taktaktu le sunsak zettu a can sawn si lawm," tiah a sim.

Hram: www.moralstories.org ih "Why feel so bad?"

Duhdawtnak Hriphang

Duhdawtnak Hriphang

Ni khat cu mipa pakhat in lamzin sir ah mawttaw kiangih a ding mi pitar pakhat a hmu. Vur tla ruangah a thim muammi deuh nan bom a ttul ti cu a thei mai. Curuangah pitar ih Mercedes mawttaw hmai ah a Pontiac mawttaw sia te cu dinter in leng ah a suak ih pitar cu a va pan.

Cu pa cu a hni siamsi ko nan, pitar cu a thin a phang. Amah bawm ding in zohman in an mawttaw an rak dinter lo ruangah anih a din khal a  rinhlelh phah. A tuahmawh pei maw? Mi rethei le rilrawng a si hmel fawn ih, dinhmun himdam lo ah a um in a ruat aw.

Cu pa cun pitar cu a thin a phang ti a thei. Khawsik lak ah a ding ko nan, a taksa tthiat dan cu ttihphannak lawng in a umter thei mi taksa tthia a si ti a theithiam mai.

Cu pa cun, "Ka nu, lo bawm ding ih ra ka si. Mawttaw sung khawhlum ah rak um awla a ttha sawn lo ding maw? Cun, ka hmin cu Bryan Anderson a si," tiah a sim.

Pitar ih mawttaw cu a ke a pop a rak si. Asinan pitar hrangah buainak siava a tling thotho. Bryan cu mawttaw khaisohnak jack retnak ding zoh in mawttaw hnuai ah bokvak in a vung lut. Mawttaw a khaisoh hnu ah mawttaw tire (tta-ya) cu a thleng. Asinan a taksa a borhbah thluh ih, khawsik lak a si ruangah a kut khal an na zet.

Mawttaw ke hren a herh hnget rero lai ahcun pitar cun mawttaw tukvirh thlalang herh thla in a run be thok. St. Louis khawpi ihsi ra a si thu, hitawk zin run pal phah men a si thu a sim. Amah bawm ding ih a rat ruangah a lungawizia cu sim cawk rual lo a si thu khal a sim.

Pitar in thil retnak bawmte ih paisa bawm vun la in a khar sal lai ahcun Bryan cu hni siamsi in a rak um men. Cu thluh ah pitar cun ziangzat a pek a ttul tiah a sut. Ziangzat a si khalle ka lo pe thei tiah a sim fawn. Ziangahtile Bryan in ra bawm lo sehla a parih a thleng ding mi thil rapthlak zetzet pawl a rak ruat ngah thluh zo.

Asinan Bryan cun a bom man lak ding lam a rak ruat lo. Bom man lak ding cu anih ih hnattuan a si lo. Bom a ttul mi a bawm ah a ruat aw men. Tui hlan ah amah khal bawmtu tampi a rak nei dah ti Pathian in a thei fawn. Cuti'n a dam sung can a rak hmang liam zo ih, tu khal ah a si lai. Hmailam can khal ah cuvek thotho ih nun lo bak cu tidan dang a ruat cuang lo.

Bryan cun pitar hnenah, a bom man pek a duh taktak asile, tuihnu ah bom a ttul mi a hmuh tikah an ttul mi bomnak va pe ding in, le 'Amah mangsuak ding in' a sim.

Pitar in a mawttaw a nun ih a feh liam tiang Bryan cun a hngak. Ni dai le boruak rit zet a si ko nan, inn a tlun phah ahcun a thin a nuam zet. A rei hlan ah siim nem ni tleu lakah a feh liam ve.

Pitar cu peng malte a feh tikah rawl dawr fatakte a hmu. Ei ding pakhatkhat  lei ding le a inn tlun zin ih a tuar mi khawsik rehter ding in rawl dawr ahcun a lut. Rawl dawr cu a picang lo zet. A lenglam ah gas pump hlun zet pahnih an um. Cuvek hmunram cu a hmuh dah lo mi an si. Dawr hnattuantu a ra ih a sam ciar hnulnak ding ah towel fai pakhat a ra pe. Dawr hnattuantu cu a hni siamsi. Cawl lo bang lo in sunvu hna a ttuan hnu khal ih hlo thei lo mithmai pan hni siamsi cu a zohtui' hrangah a thlum zet. Pitar cun dawr hnattuantu cu thla riat hrawng a si mi fa a von ti a hmu. Cuti cing in a tuar mi natnak le thinharnak pawl cun a lungput an thlengawkter dah lo.

Pitar cun hitluk ih mi rethei pawl hin an hmuh dah lo mi minung parah ziangruangah hitluk in tthatnak an tuah thei ti a mang a bang. Cutikah Bryan a vun mangsuak.

Pitar cun rawl a khawh tikah dollar za ca a pe. Dawr hnattuantu cu paisa nawi thleng ding in a va feh lohli. Asinan pitar cu sangka leng ah a suak cih. Dawr hnattuantu a ra kir ahcun a feh liam zo. Dawr hnattuantu cun pitar cu a hawl rero nan a hmu nawn lo.

Pitar ih tonak cabuai a va zoh tikah kut hnulnak pavua ah ca a rak ngan aw ti a hmu. Pitar ih ngan mi a siar tikah a mitthli an rung luang:

"Bak mi zianghman i nei lo. Kei khal nangmah vek ka si dah ve. Tu ih ka lo bom dan vek hin mi pakhat in i rak bawm dah ve. I pek kir sal na duh taktak asile na tuah ding mi cu hihi a si: himi duhdawtnak hriphang hi nangmah ah tawpter hlah aw."

Kut hnulnak pavua hnuai ahcun dollar za ca dang pali an um fawn.

Cumi ni cu cabuai thenfai ding, silhkhah sal ding mi cini dawng pawl, a ra dawrtu ding dang pawl khal an um lai nan, a thaisun lam ih ttuan ding ah a tanta lawk.

Hnattuannak ihsin inn ah a tlung ih, ihkhun lam a pan lai ahcun pitar ih pek mi paisa le a ngan mi ca cu a ruat rero. Khami paisa kha an nupa in an ttulhai nasatzia pitar in ziangtin a rak thei a si pei? Hmai thla ah nau an nei thlang ding ih, an dinhmun hrangah thil harsa tuk a si ti cu anmah lawng in an thei fawn.

A pasal khal ziangtluk in a thin a har ti a thei. A pasal kiangih vung it phah cun dimte'n a hnam ta ih, ti thektho te'n, "Ziangkim a feh tluang ding. Ka lo duhdawt, Bryan Anderson," tiah a sim.

Hram: Ngantu theih lo mi "Chain of Love."

Ka Lungthin Luahtu

Ka Lungthin Luahtu

Ngornat Zato ah tlawmngai ih hna ka ttuan lai ah, ka kilkhawi mi pindan ih mina nunau pakhat cu a thluak le thinlung in zianghman a thei nawn lo tiah in sim. Zohman a sawn (respond) lo. A ttong lo ih, thinlung cangvaihnak khal a langter lo.

Cumi mina hnenih ka feh tikah, July thla a si lai ko nan, Christmas Carol hla pawl ka phuan. Ziangahtile Christmas Carol hla pawl cu kan zate'n kan theih nel zet mi an si.

Cui mina cu a lung a aa zo. Thil tamtuk a hngilh zo. Ziangvek ih nun ding a si ti khal a hngilh zo. A kut ka kai ih, a mit ka zoh. Hla ka phuan rero phah ahcun ka be rero phah.

Cutikah a hung hni-no (smile) ti ka hmu. Ttong a tum rero mi khal ka ngai sak. Ka pom. Pathian ih fa a si thu ka simthei sal. Kanmah pakhat cio hrangih Pathian ih laksawng pawl ka sim sal. Jesui' piansuahnak hla ngai phah cun, kan hrangih a thih thu khal ka simthei sal. Ka sualnak pawl ruangah Calvary ih Thinglamtah ah khenbet a si thu khal ka sim sal.

Kan kiangih rak um a rualpa ih biang ah mitthli an rung luang ti ka hmu. Ziangruangah? A rualpa cun, "Ttong lo, hni-no lo ih a umnak hi a rei tuk thlang....a cin hman ka cing nawn lo," a ti. A rualpa cu amah ra veh ding in kum riat sung rori ni tinte'n a ra. A ra ringring ko nan, mi hmuahhmuah in mina cu zianghman a theih thei nawn lo thu an rak sim ttheu ruangah, a kiang ah a to men. A tuah thei mi a tuah cu a si ko. Asinan fiangtei' rel ahcun, ziang ka tuah ding ti a thei lo. Anih khal a lung a hlo ve a si bik.

A duhdawt mi nunau in vanduainak horkuam ah tlak san in, natnak khur sungih a pil san cuahco lai cu lungngai zet in a thlir rero. Asinan a rinumnak cu a thlahthlam dah lo. Mina ih hrangah a nung mi laksawng duhnung a si ringring. Tu ahcun, a lungduh lengnu ih hmel ah tleu pakhat a hmu ngah. Curuangah aipuannak thawn a hung hni-no ve.

Ka mina cu ka va veh tinte'n, a pindan sung ahcun a kut kai phah ih amah rak be rero tu a rualpa cu ka hmu ringring. "Ka lo duhdawt" ti ta lo, le pom ta lo in a fehsan dah fawn lo. Fala cun zianghman a sawn mumal thei hran lo. Asinan thil 'maltete' cu a um ttheu ih, cumi cu a rualpa in a rat tinte'n a beisei mi a si.

Ni khat cu a tlun zik zawng ah mina dung ih um mi keimah i ra pom ta. Cu thluh ah mina hnenah cun, a rak ti dan ringring vekin,  "Ka lo duhdawt" a ti. Mina cu zianghman a sawn lo. Tlangval cu fehsuak ding in a taksa a her ih, "Ka duhdawt ti a thei, na thei ko nan ti aw?" tiah a aihram.

Cutikah, "Aw," timi ttong awn ring zet cu thli lakah a hung thang. Tlangval cu a her vukvi. A taksa a tthia thluh. Ziangtin ka um ti khal a hngilh aw thluh. Kan rak theih mi hmuahhmuah cu a fala in a hun nemhnget. Ttong mi a thei. A tlangval a duhdawt. A thinlung tarlang ding in tairial suah in a rak zuam rero ve.

Thil danglam ka tuahsuak maw? Aw, tuah ko. Asinan theihtheinak timi hi minung hnenih a tang netabik mi theihzung (sense) a si thu zum ding ih zirh mi ka si ruangah a si sawn. Cumi ka zumnak ahcun nasa zet in ka tthum aw ih, a rualpa cun ka hnen ihsin a zir ve. Sawn thei lo hmansehla a ttong mi a thei a si ti theithiam ding in ziang tuah a ttul, ziangtin a pehtlaih thei ding, tivek pawl zohman in an rak sim lo. Curuangah pehtlaih a tumnak cu a bansan. Asinan a duhdawtnak cu a beidong san cuang lo. Ra veh ringring khal a beidong san cuang lo.

Tu ahcun a run sawn ve thei thlang. A hni-no, kam hnihkhat tete a ttong. A kut a kaih tikah a kutzung maltete cangter in a kut a rak tok ve thei. Asinan a tuah thei mi cu cu zat lawng a si. Cumi lawng a nei thlang. Zohman in a rel duh mi an rak ngai sak lo ruangah a si pei maw? Zohman in an rak biak dah lo ruangah a si pei maw? A si ka zum. Tu ahcun a theihzung ih a tang mi cu cumi zat lawng rori a si ko.

Zan khat cu a ihkhun sir ih tohkham ah to in thu ka ruah. Ni tinte'n amah ra veh ringringtu a neih cu ziangtluk mi vanttha a si thu ka sim. A rualpa in a duhdawtzia, kei in amah ka duhdawtzia, Pathian in a duhdawt nasatzia pawl ka theihter sal. Ka ttong mi cu a theithiam ti ka thinlung sung ihsin ka tep ngah. Ka ttong phah ah ka ttap. Ka tuarnak cu sup lo in ka luansuahter. Cutikah ka kut i run hum ih, a mit ihsin mitthli an luang rero ti ka hmu. A rak thei taktak. Kum tampi sungah thil dang hmuahhmuah cu a hngilh thluh zo khal a si thei ko nan, duhdawtnak le zawnruah lainatnak cu a cing lai.

Thil umdan boruak cu danglam aw hmansehla....himi hi kanmah le Pathian karlak boruak vek a si ve. Kannih cun amah kan hngilh. Leitlun thilri pawl ruangah kan hnong. Asinan in thei nawn lo ding ih kan ruat lai khal ah, kan kawh tikah kan hrangah a rak man cia ringring lala. Anih cu kan Lamhruaitu le in Humhimtu a si. Duhdawtnak le Zawnruah Lainatnak in hmuhter ringring. Asinan a aw thei ding le in pek mi thlangamnak ngah thei ding cun kan thinlung sangka kan on a ttul. Cumi lawng ah midang thawn kan Pathian hi kan hlawm aw thei ding; Pathian in a umpi lai a si ti theihter sal a ttul tla a rak si thei mi himi nunau vek hin.

A thih zan ah a kiang ah ka um. A thaw netabik a thawt lai ahcun a mithmai cu "Pathian ih pek mi, ziangkim theihthiamnak ihsin a ra mi remdaihnak" thawn a tleu. Filipi bung 4 in a simfiang tthabik.

Hram: Jo Ann Smotrys ih "She's in My Heart Forever – A True Story."

2016: Pasal Hawl Kum?

2016 : Pasal Hawl Kum?

Ni-thuah Kum (Leap Year) ih February 29 ah a suak mi pawl hin suahcam an neih mal cuang vek in, hivek kum hi nunau in mipa hnenah neihawk a dil thiang kum timi zumnak khal a rak um. February 29 ih suak pawl hi "Leapling" asilole "Leaper" tiah an ko.

Gilbert le Sullivan ih  hnihsuak opera "The Pirates of Penzance" (Panzance ih Tipi-suamhmang pawl; 1879) ah suamhmang si ding ih lut thar Frederic cun a kum 21-nak suahcam kim tiang in suamhmang ttuan ding ih siatcamnak a tuahawk thu a theisuak aw. Frederic cu February 29 ih suak a si ruangah a suahcam kum 21 a kim cun a kum taktak cu kum 84 a si ding.

America Dingkhawmram ahcun February 29 hi "Sadie Hawkins Day" tiah an ko. Sadie Hawkins cu "Li'l Abner" thuanthu sungih cangtunu a si ih, lamnak puai a tuah mi ah fala pawl in mipa pawl sawm ding ih tawlreltu a si.

Ireland le Britain ahcun Ni-thuah Kum lawng ahhin nunau pawl in mipa pawl hnenah duhthu sim a thiang timi cindan hlun a rak um. Himi rak tuah thoktu hi AD zabi panga lai ih Mithiang Patrick le Mithiang Brigid (nunau) an si an zum. Mithiang Brigid in annih nunau pawl in mipa ih neihawk a ra dil ding an rak hngak cuahco cu a ngaihlozia Mithiang Patrick hnenah nasa zet in a sim. Cutikah Mithiang Patrick in Ni-thuah Kum (Leap Year) ahcun nunau pawl in mipa pawl hnenah neihawk dil a ngah ve tiah thupek a suah. Himi cindan hi Irish phungki pawl in Scotland ram ah an an rak keng. Asinan himi cindan hi zabi 19 lawng ihsin run hman a si ruangah rinhlelh cu a kai deuh.

1288 kum ah Scotland Siangpahrangnu Margaret in Ni-thuah Kum ih nunau in neihawk a dil mi cu mipa in a rak el asile cawh kuan si ding in dan pakhat a suah timi thuhla khal a um. Cawhkuan ding mi cu savun kuthruh kop khat, rose pangpar pakhat, British paisa fang khat, le vei khat hnam tivek pakhatkhat a si. Khatlam ah 1288 kum ahcun Siangpahrangnu Margaret hi Norway ram ah a  um ih amah khal um nga lawng a si lai ding thu hminsinbu pawl ihsin theih a si.

Neihawk rak duh lo tu mipa in kuthruh kop khat le puu hnipuan (silk dress) pek ding timi khal hi Mithiang Patrick le Mithiang Brigid ih thuhla ihsin a ra tiah an zum. Mithiang Brigid in Mithiang Patrick ih hmai ah khuk bil in neihawk a dil nan Mithiang Patrick in a rak lungkim lo – a hnattuan ah a buai tuk a si hmang. Asinan a biang ah vei khat a hnam ih puu-pat korfual pakhat a pe ti a si.

Himi khal hi rinhlelh a kai deuh ve. Ziangahtile Mithiang Brigid hi Mithiang Patrick a thih kum, 461 AD hman ah kum kua lole kum hra lawng a si lai ding. Asinan Mithiang Patrick hi 493 AD ih thi a si ti'n na zum asile, thil cang thei a si ko.

Nei aw ding ih a diltu nunau cun ar thisen rong petticoat (scarlet petticoat) a hruh a ttul ti a si.

Finland ram ahcun February 29 ah mipa in nunau a rak hnong asile skirt tuahnak ding puanthan a leih a ttul.

Greece ram ahcun Ni-thuah Kum ih neihawk hi vanduainak a si an ti. Curuangah neihawk tumtu kop nga ah kop khat cun Ni-thuah Kum hi an hrial.

Europe ram pawl ih mi phun-u lak ahcun, Ni-thuah Kum ah, mipa in nunau a rak hnong asile kuthruh kop 12 a leih a ttul. Kuthruh hi neihawknak zunghruk a bun le bun lo theihtheih lo ding ih huptu ding a si.

February 29 hi rampi dan tivek ah a um lo mi a si ttheu. Curuangah cindan pangai a si mi, mipa in nei aw ding ih nunau va dil, linglet in nunau in mipa va dilnak hrang khal ah a theih ti ih ruattu an um.

Sirhsan: "2016 is a Leap Year – that means women can ask men to marry them" by James O'Shea & Wikipedia.

Duhdawtnak ih Hmual

Duhdawtnak ih Hmual

Kan dung zarh ahkhan Chattanooga khawpi ah kumcam nei ih tuah ttheu mi "Mipa Tonkhawmawknak" kan nei. Cutawk ih thawhhlam kan ei lai ah zatlanglam mithiam (sociologist) hminthang Tony Campolo in thuanthu pakhat a rel. A rel mi thuanthu cu rel sal ding ih dil rero mi ah a cang. A hleice in "Mipa Tonkhawmawknak" ni ahhin rel ding ih dil a hlawh hleice. A rel mi thuanthu cu hitin a si.

Jean Thompson timi tlawng saya-nu pakhat a rak um. Tlawng kai ni hmaisabik ah a hoha mi phun nga tlawngta pawl hmai ah ding in thuphan pakhat a sim. A tlawngta pawl zoh phah in an zate'n bangrepte'n a duhdawt hai ih, bangrante'n a zohkhen hai ding thu a sim. Cumi cu tlawng saya tamsawn ih rel ttheu mi thuphan a si ve ko. Asinan cumi cu tui ttum sapbai ahcun a cang thei lo sinsin. Ziangahtile a hmai zawn, tohkham tlar thumnak ah tlu deuh tliaitliai ih totu cu Teddy Stoddard timi nauhakpa a si ruangah a si.

Kan dung kum ihsin Mrs. Thompson in Teddy cu a rak hminsin zo. Teddy cu nauhak dang thawn tthate'n an lek tlang dah lo. A hnipuan khal an bal ih a taksa khal bualawkter ttul cia ringring in a um. Cuihleiah kawm nuam lo ci a si fawn.

Thil um dan zoh tikah, thla tam a liam hlan ah Teddy ih cahnah pawl ahcun cati sen pawr zet thawn 'X' tumpipi ngan in, cahnah zimlam ah a tum theibik ih 'F' ngan cu nuam a ti zawng tak si ding in a lang.

Teddy cu mithmai dur khiamkhiam ih um ttheu nauhak fatakte a si ruangah zohman in an kawm paih lo a bang. Mrs. Thompson cu Teddy tei' class zohkhentu a si ruangah a tlawngta pawl ih thuhla hminsinnak hlun pawl a zohfel a ttul. Cumi cu an tlawnginn hotu pawl in tlawng saya pawl ih tuah ding ah an phut mi a si. Nauhak pawl ih thuhla hminsinnak hlun pawl a zoh ttum ahcun, thuhla dangdang ruangah, Mrs. Thompson cun Teddy ih thuhla cu netabik ih zoh ding ah a ret. Asinan Teddy ih thuhla hminsinnak bu a vun on tikah a thin a phu dukdi.

Teddy ih phun khat saya cun, "Teddy cu nauhak thluak ttha, thuhla theih duh nei tam zet a si ih, hnih a man cia ringring. Felfaite'n hna a ttuan ih a nuncan ziaza a ttha fawn. A kiangih um nuam zet nauhak a si," tiah a ngan.

Teddy ih phun hnih saya cun, "Teddy hi tlawngta cuangmuar a si ih a tlawngkaipi pawl khal in an ngaina zet. Asinan a nu ih nat dam thei lo a neih mi hin a buaiter ih, innlam ih a nun cu talbuainak harsa zet a si tengteng ding," tiah a ngan.

A phun thum saya cun, "Teddy cu a taima zet lai. Asinan a nu ih thihnak hi a hrangah tuar a har tuk. A ttha theibik si ding in a zuam nan a pa in a ngaihsak hrot lo. Thil tthenkhat tawlrel a si lo ahcun a inn lam nun hin a rei hlan ah a tuahmawh ding," tiah a ngan.

A phun li saya cun, "Teddy cu a beidong zo ih tlawnginn khal ah phurnak a nei mumal nawn lo. Rualpi a nei tam lo ih a cancan ah class sungah a itthat. A khul a fung ih mi buaithlak pakhat ah a cang thei mi a si," tiah a ngan.

Tu ahcun Mrs. Thompson cun buainak ih bulhram cu a thei ngah zo. Asinan Christmas tlawng cawlh can a nai tuk zo fawn. Cuihleiah, tlawnginn hnattuan lam ih a buai tuk ruangah zianghman a mangngaih mumal lawk lo. Asinan Christmas tlawng cawlh hlan ni netabik ahcun Teddy Stoddard ngaihsak ding in thil pakhat in a run normawh. Cumi ni ahcun a tlawngta pawl cun laksawng an pe cio. Laksawng dang hmuahhmuah cu hri mawi zet le cahnah tleu zetzet ih tuam mi an si. Asinan Teddy ih pek mi laksawng cu ei-in khainak bag cehtan mi, cahnah rong uk rit zet kha fumfe lo zet ih ttawn mi a si.

Mrs. Thompson cun laksawng dang lakih cumi laksawng vun on cu a hreh deuh. A vun on tikah nauhak tthenkhat cu an hni vualvo ngaingai. A sung ahcun tuah cop lungmankhung thawi' cei mi faute (bracelet) a rak um. Lungmankhung lem tthenkhat an tla hlo zo fawn. Faute kiang ahcun cologne zihmui tthen li ih tthenkhat lawng a tang mi palang pakhat a um bet. Faute cu a mawi tuk lawlaw ti phah in nauhak pawl ih hnih awn cu a cawlhter vukvi. Faute cu a bun ih a ngel ah zihmui malte a kap.

   

Tlawng ttum a cu ih nauhak pawl cu aipuang zet in an tlan tlung vualvo. Asinan Teddy Stoddard cun midang hmuahhmuah an tlun tiang a hngak hnu ah, "Mrs. Thompson, tuini cu ka nui' rim vek ciah na nam," tiah a sim. Teddy a suah vete'n Mrs. Thompson cu a cabuai sirhsan ih tthilhtthuam in, cui' Christmas tlawng pih hlan ni netabik ahcun, a malbik in nazi pakhat sung hrawng cu a ttap. Cumi ni ihsin casiar, cangan le ttong zirh cu a cawlhsan. Cumi ai ah nauhak pawl a zirh thok hai. Cuihleiah an zate'n "Teddy" ti ih an kawh mi cu a hranpa in a ngaihven ringring.

Mrs. Thompson in a somdawl tikah Teddy ih thluak cu a hung nung sal a bang. Tha a pek tam sinsin rual in, Teddy cu a thiam cak thei sinsin. Camibuai thupi a um ni tinte'n Mrs. Thompson cun cologne zihmui hnih a hngilh dah lo. Kum a rung cem tikah Teddy cu nauhak felbik pakhat ah a hung cang. Cuihleiah nauhak zate'n bangrep ih duhdawt ding ah thutiamkam a rak tuahtu Mrs. Thompson ih 'ngainat hleice mi' ah a hung cang.

Kum khat a rei tikah Mrs. Thompson cun a sangka hnuai ah Teddy ih kuat mi ca pakhat a hmu. Cakuat ahcun bulhram tlawng (elementary school) ih a ton mi zirhtu hmuahhmuah lakah amah cu a ngainat bik mi a si thu a ngan aw.

Cakuat dang a ngah hlan ah kum ruk a rak liam. A kum ruknak ah Teddy cun an class ih a pathumnak si in sang tlawng (high school) a ttheh zo thu, amah cu a ngainat bik mi zirhtu a si lai thu, a rak ngan.

Kum li a liam hnu ah Mrs. Thompson cun cakuat dang pakhat a ngah sal. Cakuat ahcun Teddy cun harsatnak tampi tong hmansehla tlawng cu kai peh tengteng a tum thu, sunlawihnak sangbik thawi' phunsangtlawng ttheh a tum thu a ngan. Amah cu a ngainat bik mi zirhtu a si lai thotho thu a ngan fawn.

Kum li a liam lala tikah cakuat dang pakhat a ra thleng lala. Tui ttum ahcun Teddy cun bechelor degree a ngah hnu ah, malte zir peh bet ding ih thutluknak a tuah thu a ngan. Cakuat ahcun amah cu a ngainat bik mi zirhtu a si lai thu a ngan. Asinan tui ttum ahcun Teddy ih hmin cu a sau deuh. Cakuat hnuailam ahcun "Theodore F. Stoddard, M.D" timi hmin sign a um. (M.D = Doctor of Medicine/Sibawi)

Thuanthu cu a cem hrih lo. Cumi kum tthal can ah cakuat dang pakhat a ra thleng lala. Teddy cun fala pakhat a tong ih a nupi ding a si ti a theihfiang thu a ngan. A pa in kan dunglam kum hnih ih a thihsan zo ruangah a nupi neih puai ding thuhla ah buainak a neih thu, mopa ih nu a to ttheunak tohkham ah Mrs. Thompson in to a remti sak a beisei thu, a ngan.

Mrs. Thompson in Teddy ih nupi neih puai ah lungmankhung lem tampi a hlo zo mi faute kha a bun ding maw bun lo ding ti cu nangmahte'n vun hisap mai aw. Asinan cumi ni sunglawi ahcun Mrs. Thompson cu kan dunglam kum tampi liam zo ih Christmas tlawng cawlh hlan ni netabik ih a rim vek kha a nam tengteng ding timi cu thapawk khal ka ngam.

Hram: Roy Exum ih "The Last Day of School."

Duhdawtnak ih Huham

Duhdawtnak ih Huham

A tir ihsin fala ih innsang sungkua pawl cun a tlangvalpa cu an lungkimpi lo lawlaw. Nupi pasal ding cu innsungsang lam tiang zoh thluh a ttul ih, cui' a tlangval cu pasal ih a neih ahcun a dam sung in harsatnak a tuar lanta ding tiah an sim.

Fala ih innsang lam in an dokalh tuk ruangah anmah pahnih khal an to aw phah ttheu. Fala cun a tlangval cu thuk zet in a duhdawt ko nan, "I duhdawtnak hi ziangtluk a thuk?" tiah a sut ringring ttheu. A tlangval cu ttongkam thiam lo a si ruangah, a son sal dan cun fala cu vei tampi a lungngaiter ttheu. Cumi ruangah le innsang lam ih lungkimlonak ruangah fala cun a tlangval ih parah thinhengnak ding a hawl can khal a tampi. Asinan tlangval cun daite'n a rak tuar ttheu men.

Kum hnih a rei tikah tlangval cu phunsangtlawng ihsin degree a ngah ih, tifinriat khatlam ral ah zirnak sangsin peh a tum. A fehsuah hlan ah a fala cu neihawk a dil ta.

"Ttongkam ka thiam lo zet. Asinan ka lo duhdawt ti hi cu ka theifiang. Na siang a si ahcun, na nun tang lai mi hmuahhmuah hi ka lo kilkhawi ding. Na innsanglam thuhla ahcun ka tlintawk ih remcanter thei ka zuam ding. Na pasal ah i nei pei maw?"

Fala cun a lungkim ih, tlangval in tumruh tuk ih a zuamnak ruangah fala ih innsang khal in a netnak ahcun neihawk an siansak. Curuangah tlangval a fehsuah hlan ah, hamawknak an tuah ta.

  

Fala cu hna a ttuan ih a tlangval cu zirnak peh in tifinriat khatlam ral ah a um. An duhdawtnak cu email le phone thawn an hlawm aw ttheu. Hmun dangdang ih um cu a har an ti zet nan, thlahthlamawk cu an tum lo veve.

Ni khat ah, fala cu hnattuan ding ih a feh lai ah thunun aw thei nawn lo mawttaw pakhat in a pah. Fala cu a hung tthangharh sal tikah a ihkhun sir ah a nu le pa a hmu. Nasa zet in a siatsuah aw ti khal a hmu aw. A nu a ttah rero a hmuh tikah hun hnem a tum. Asinan a kaa ihsi suak thei mi cu thawpi thawt awn lawng a si ti a hun thei. A aw a hloh zo a rak si.

Sibawi pawl in, a thluak hriamhma ruangah ttong thei nawn lo ih a can thu an sim. A nu le pai' thinharnak a theih tikah, a kaa ihsin ziang awn hman a suak thei nawn fawn lo, mangbang anhainak sangbik in a tlakbuak.

Zato ih a um sung hmuahhmuah cu awn lo in a ttap ringring. Asinan inn ih an thlen sal tikah thil dang cu a hlan vek thotho an si sal. Hmansehla phone kawh awn a theih tinte'n cui' phone kawh awn cun a thinlung cu na zet in a sun ringring. A dinhmun cu a tlangval theihter a duh lo. A tlangval hrangih phur rit si ding a duh lo ruangah a rak hngak paih nawn lo ding thu cakuat pakhat a ngan. Cui cakuat thawn an hamawknak zunghruk khal a kuat kir cih. Asinan a tlangval cun siar cawk rual lo cakuat le phone kawh awn thawn a rak khirh sal riangri. Fala ih ti thei mi umsun cu ttah lawng a si. An fanu in ziangkim a hngilh thluh ih a lungawi thei sal beisei in a nu le pa cun hmun dang ih tthawn ding ah thutluknak an tuah.

Hmun dang ih an um hnu ah fala cun hmuhsaknak ttong (sign language – ttong thei lo pawl in kut cangvaihnak hmang ih an biakawknak) a zir ih nun thar a thok. Ni tinte'n a tlangval a hngilh tengteng a ttul thu amahte'n a sim aw ringring. Ni khat cu a rualpi a ra ih a tlangval a ra thlen sal thu a sim. A rualpi hnenah ziang a cang ti theihter lo ding in a dil. Cumi thluh cun a tlangval ih thuhla cu theih ding a um nawn lo.

Kum khat a liam hnu ah a rualpi cu ca-ik (envelope) pakhat thawn a ra. Ca-ik ahcun a tlangval ih nupi neihnak puai sawmnak ca a um. Fala cu a taksa hmuahhmuah a tthia thluh. Asinan cakuat a vun on tikah, mo ih hmin ding zawn ah amai hmin a hmu riangri.

Thuhla umdan a rualpi a sut tum zawng ah, a hmai ih a tlangval a rak din kha a hmu. A tlangval cun hmuhsaknak ttong thawn, "Kan thutiam ka hngilh lo ti lo theihter ding in kum khat sung hmuhsaknak ttong ka zir zo. Keimah hi na aw i siter hram aw. Ka lo duhdawt," tiah a sim.

Cu thluh in hamawknak zunghruk cu fala ih kutzung ah a bunter sal. Cumi ihsin fala khal a hni thei sal.

Hram: Simon Mwangi ih "The Power of Love."

Na Nun ah Duhdawtnak Telter Aw

Na Nun ah Duhdawtnak Telter Aw

Vei khat lai ahhin tontuarnak pawl (feelings) le thinglung cangvaihnak pawl (emotions) hmuahhmuah hi cawl hahdam ding in tipithuanthum sungih tikulh (island) pakhat ah an feh hai. An zate'n an nuam tlang hai zet. Culaiah thlipi nasa zet a hran ding ruangah cumi tikulh cu suahsan thluh lohli ding ih ralrin peknak a ra thleng thutthi.

Cui ralrin peknak cun an zate'n a buaiter thluh. Zo cio khal an long umnak an pan vurvo hai. Long siat pawl khal an tuah ttha lohli ih hman theih ding ah an tawlrel.

Asinan DUHDAWTNAK cun tlansuah lohli a huam lo. Ziangahtile ttuan ding tampi a nei lai. Asinan khawdur pawl an thim thluh thlang tikah, fehsuah can a si thlang ti a thei. Cutikah hman ding long an um nawn lo ti a va hmu ih a thin a phang. Ruahsannak thawn a kiangkap a thlir vivo.

A rei hlan ah NEIHNUNNAK cu long mankhung zet to in a ra feh. DUHDAWTNAK cun, "NEIHNUNNAK, zangfahte'n na long parah in toter ve thei pei maw?" tiah a hei auh.

NEIHNUNNAK cun, "A ngah lo. Ka long ahhin hlawnthil mankhung, sui le ngun pawl thawn a khat thluh. Na hrangah hmun a um lo," tiah a let.

Malte a rei tikah ZIANGHMAN-LO cu long mawi zet to in a ra. DUHDAWTNAK cun, "In bawm thei pei maw Zianghman-lo? Ka tartahak ih long totertu ka ttul. Zangahte'n i hruai ve hram aw," tiah a auh sal.

ZIANGHMAN-LO cun puarthau zet in, "A ngah lo. Ka lo hruai thei lo. Na ke bek ruangah ka long a borhbah pang ding," tiah a let.

Tawkfang a rei ah RIAHSIATNAK a ra sal. DUHDAWTNAK cun bom a rak dil lala. Asinan a hlawhsam lala. "A ngah lo. Ka lo hruai thei lo. Ka riah a se tuk ih keimahte'n um ka duh."

Minute malte a rei hnu ah LUNGAWINAK a ra lala. DUHDAWTNAK cun bom a rak dil sal. Asinan LUNGAWINAK cu a lung a awi tuk ruangah kiangkap a zoh lo. Midang khal a ngaihsak thei lo tluk a si.

DUHDAWTNAK cu a thin a har ih a bei a dong. Asinan a rei hlan ah, "Ra aw, DUHDAWTNAK, keimah ka lo hruai ding," ti ih kawhnak awn a thei. DUHDAWTNAK cun cuvek ih lungput picang a neitu cu zo a si ti a thei lo. Asinan long sungah a khir lut ih, hmun himdam a thlen thei ding ruangah a thaw a suak hlunhlo.

Long parih a hung thlen tikah DUHDAWTNAK cun THEIHFIMNAK (Knowledge) a hung hmu. DUHDAWTNAK cun mangbang deuh in, "THEIHFIMNAK, zohman ih in bom huam lo lai ah zo in si tirhsiang zet in a long sungah in toter?" tiah a sut.

THEIHFIMNAK cun hni siamsi phah in, "CAN timi a si," tiah a sawn.

DUHDAWTNAK cun, "Asile CAN in ziangruangah hmun himdam ih hruai ding in a long ah i toter?" tiah mangbang zet in a sut sal.

THEIHFIMNAK cu a hni siamsi sal ih tongkam fimvar zet thawn, "Ziangahtile CAN lawng hin na ropitnak diktak le ziang na tuah thei timi a theifiang. DUHDAWTNAK lawng hi leitlun ah remdaihnak le lungawi aipuannak ropi thlenter theitu a si," tiah a sawn.

A sim duh mi thupi cu: kan neihnun can ahcun duhdawtnak hi kan ngainep ttheu. Mi thupi ih kan ruatawk can ahcun duhdawtnak hi kan hngilh ttheu. Lungawinak le riahsiatnak kan ton can hman ah duhdawtnak hi kan hngilh ttheu. Can timi lawng ihsin duhdawtnak ih a thupitzia kan mangsuak ttheu. Curuangah reipi na hngak lai ding maw? Tuini ihsin duhdawtnak hi na nun ah na telter cih lo ding sawm?

#Ngantu theih lo ih "Make Love A Part of Your Life" leh mi a si.